“Chúng ta không thể phủ nhận từ khi có UBND H.Hoàng Sa thì công tác đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ đã nâng tầm rất nhiều”, ông Đặng Công Ngữ khẳng định trước khi khép lại 1.835 ngày ở cương vị Chủ tịch UBND huyện đảo Hoàng Sa của TP.Đà Nẵng.

Ông Trần Văn Minh, Chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng chúc mừng ông Đặng Công Ngữ (trái) trong ngày công bố quyết định bổ nhiệm Chủ tịch UBND H.Hoàng Sa, 25.4.2009 - Ảnh: Nguyễn Tú

Ngày 5.5, ông Đặng Công Ngữ, Giám đốc Sở Nội vụ kiêm Chủ tịch UBND H.Hoàng Sa, về hưu sau nhiệm kỳ 5 năm.

Theo ông Nguyễn Chước, Chủ tịch Hội Nghề cá TP.Đà Nẵng, “Ở Hoàng Sa hằng ngày riêng Đà Nẵng có khoảng 200 tàu luôn có mặt, cho dù phải vật lộn, đối đầu với các lực lượng mạnh hơn của Trung Quốc nhưng ngư dân vẫn bám giữ ngư trường đó để sống, để gìn giữ lợi ích chủ quyền Tổ quốc”. Và đúng như lời ông Chước, ông Ngữ chưa bao giờ dừng lại hay ngơi nghỉ trong sứ mạng của mình.

Tại triển lãm Quần đảo Hoàng Sa, Chủ quyền Việt Nam ở ĐH Bách khoa Đà Nẵng hôm 21.4, ông Ngữ đề nghị khi ông hô “Hoàng Sa” thì sinh viên hô “Việt Nam” 3 lần như thế để thể hiện quyết tâm qua triển lãm này tạo dựng một hình ảnh Hoàng Sa của Việt Nam đang trỗi dậy, đồng thời kêu gọi sinh viên phải làm nhiều việc hơn nữa cho Hoàng Sa để Hoàng Sa luôn luôn của đất mẹ Việt Nam. Chứng kiến ông Ngữ cùng hàng ngàn sinh viên giơ nắm đấm thẳng lên trời sau tiếng hô có lẽ không ai nghĩ đây là một ông già 60 tuổi sắp về hưu.

Dấu ấn Hoàng Sa

Theo ông Ngữ, dấu mốc đáng nhớ nhất trong nhiệm kỳ 5 năm mà ông nhẩm tính tổng cộng 1.835 ngày làm Chủ tịch UBND H.Hoàng Sa chính là khi UBND TP.Đà Nẵng công bố quyết định bổ nhiệm hôm 25.4.2009. “Đây đã là sứ mệnh lịch sử và cũng nhân dịp này, bạn bè quốc tế, nhân dân Việt Nam mới có cơ hội hiểu hơn về Hoàng Sa của Việt Nam”, ông Ngữ nói.

Nhận chức, ông Ngữ đã nhớ ngay đến những nhân chứng làm việc, canh giữ Hoàng Sa từ trước 19.1.1974, ngày Trung Quốc dùng vũ lực cưỡng chiếm Hoàng Sa của Việt Nam. Họ đã ở bên kia triền dốc cuộc đời mà suốt 35 năm sau ngày Hoàng Sa thất thủ họ đã bị lãng quên với nhiều lý do. 5 năm trong nhiệm kỳ của mình, ông Ngữ cùng các cộng sự tập hợp họ lại, ghi chép, thu thập những tư liệu, hiện vật quý giá, cho ra đời, bổ sung, tái bản cuốn Kỷ yếu Hoàng Sa.

Đây được xem là bằng chứng sống động nhất về chủ quyền Việt Nam đối với Hoàng Sa bởi bên cạnh bằng chứng pháp lý, lịch sử, cuốn sách còn hiện diện nhân chứng sống kể về mùa xuân tủi hận 1974 khi Trung Quốc đánh chiếm đảo, bắt và cầm tù người Việt Nam, các văn bản quản lý nhà nước đối với quần đảo thiêng liêng qua nhiều giai đoạn.

Điều đáng nhớ tiếp theo với vị Chủ tịch là triển lãm lần đầu công bố các tư liệu về bằng chứng lịch sử chủ quyền Hoàng Sa của Việt Nam tháng 1.2013, bên cạnh các tư liệu lịch sử Việt Nam và còn lần đầu công bố tư liệu của chính người Trung Quốc. Đó là những Atlas xuất bản từ đầu thế kỷ 20 do chính quyền Trung Quốc xuất bản khẳng định cực nam Trung Quốc chỉ đến đảo Hải Nam.

“Một bên là chúng ta khẳng định, một bên là chính quyền Trung Quốc tự thừa nhận về giới hạn lãnh thổ của Trung Quốc, chứ không có “đường lưỡi bò” như hiện nay, đó là những bằng chứng tố cáo sự ngụy biện của Trung Quốc”, ông Ngữ nói.

Sau triển lãm đó các tài liệu này được tổ chức đưa đi khắp cả nước, và triển lãm trở lại TP.Đà Nẵng vào ngày 19.1.1974 do Bộ Thông tin - Truyền thông tổ chức đúng dịp kỷ niệm 40 năm ngày Trung Quốc chiếm Hoàng Sa.

Trả nợ tiền nhân

Ông Ngữ về hưu khi công việc còn dở dang, đó là bên cạnh việc tập hợp những nhân chứng từng sống ở Hoàng Sa thì UBND H.Hoàng Sa cũng đang thu thập thông tin những người đã ngã xuống vì Hoàng Sa. Đặc biệt trong thập niên 1960 thế kỷ trước có rất nhiều địa phương quân đến nhân viên khí tượng làm nhiệm vụ giữ đảo từ 3-6 tháng/đợt mà do điều kiện thông tin còn hạn chế nên hiện danh sách đang bị thiếu rất nhiều.

Điều ông Ngữ đau đáu là những người lính thuộc Đội Hoàng Sa thời nhà Nguyễn có công thực thi chủ quyền tại Hoàng Sa, được đặt tên đảo thuộc nhóm Lưỡi Liềm như Phạm Quang Ảnh, Phạm Hữu Nhật, những người khai phá từ xa xưa… cũng chưa có một sự công nhận nào. Do đó, việc chuẩn bị các cứ liệu, sử liệu là việc làm cấp thiết.

“Cương vị tôi đến thời điểm này sắp hết, để nhường lại cho những đồng chí trẻ hơn tiếp bước công tác đấu tranh cam go, gian khổ này, phức tạp, lâu dài này. Chúng tôi mong đợi rằng, những người tiếp bước sau đây sẽ giải quyết được các câu hỏi mà người dân Việt Nam luôn trăn trở”, ông Ngữ tin tưởng.

Ngày 4.2.1982, Việt Nam đã quyết định thành lập huyện Hoàng Sa thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng và đến ngày 1.1.1997, Đà Nẵng trở thành TP trực thuộc T.Ư, huyện đảo Hoàng Sa được đặt dưới sự quản lý của chính quyền TP.Đà Nẵng. Trong giai đoạn này, Trưởng ban Tổ chức chính quyền (nay là Sở Nội vụ) của Đà Nẵng đều kiêm phụ trách UBND H.Hoàng Sa. Ngày 21.4.2009, Chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng Trần Văn Minh ký quyết định và ngày 25.4 công bố quyết định bổ nhiệm ông Đặng Công Ngữ, Giám đốc Sở Nội vụ kiêm nhiệm Chủ tịch UBND huyện Hoàng Sa nhiệm kỳ 2009 - 2014.

Nguyễn Tú