Thế giới năm 2007 đã ghi dấu ấn những bước thăng trầm của thị trường hàng hóa và tài chính: giá dầu thô lên xấp xỉ 100 USD; đồng đôla sụt giảm xuống mức kỷ lục trước euro; các đại gia tài chính khốn đốn với cơn bão tín dụng xuyên quốc gia…

small_7980 1. Dầu tăng giá chóng mặt Năm 2007 là năm đầy bão tố với giá dầu. Đã có những thời điểm giá dầu tăng lên đến gần 100 USD/thùng. Liên tục trồi sụt và biến động từng ngày, nhưng giá vàng và dầu thô trên thị trường thế giới nhìn chung diễn tiến theo đồ thị đi lên. Dầu đánh dấu năm 2007 bằng những dấu mốc lớn. Trong năm qua, giá dầu đã tăng trên 50%. Nhu cầu năng lượng tăng cao tại các cường quốc đang nổi lên như Trung Quốc và tình hình chính trị diễn biến căng thẳng ở Trung Đông, “vựa” dầu của thế giới, là vài trong số những nguyên nhân chủ đạo đẩy giá dầu tăng cao. Trong bối cảnh đó, những giếng dầu và khí đốt trên vùng Trung Á đã trở thành tâm điểm tranh chấp giữa Mỹ, Tây Âu và Nga. Mức giá 100 USD cũng làm bùng lên những lo ngại về tình trạng lạm phát tại các nền kinh tế lớn. Trên các trang tin kinh tế thế giới, giá dầu xuất hiện với mật độ dày dặc và liên tục được cập nhật từ các thị trường từ Mỹ, Anh, tới Singapore. Đến cuối năm, tình hình tại Iraq bớt căng thẳng và nhu cầu tại Trung Quốc, nền kinh tế đang "ngốn" nhiều dầu nhất thế giới giảm bớt, đã giữ mặt hàng chiến lược này không leo lên 100 USD. Song khi được hỏi, các nhà phân tích đều dùng cụm từ "đầy biến động" để miêu tả tình hình thị trường vàng đen trong tương lai. 2. Giá vàng cao nhất trong gần 30 năm Năm 2007 cũng là năm đầy bão tố với giá vàng, khi có lúc lên tới 850 USD/ounce. Tính chung năm qua giá vàng tăng gần 30%. Ngày 7/11, vàng trên thị trường thế giới chạm mức giá 846 USD mỗi ounce, cao nhất kể từ tháng 1/1980, khi mặt hàng này lên tới 870 USD. Giá kim loại quý xoay quanh mốc 840 USD trong gần nửa tháng và dần hạ nhiệt vào giữa tháng 11. Tuy nhiên, trong những ngày cuối năm, thị trường này lại leo dốc và có lúc giá đã vượt 840 USD khi đồng đôla sụt giá mạnh. Mỗi lượt cắt giảm lãi suất cơ bản của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) luôn đi cùng những đợt tăng giá vàng mới. Đồng đôla sụt giá khiến vai trò của vàng như một kênh đầu tư thay thế được khẳng định. Những diễn biến trên thị trường dầu mỏ cùng những bất ổn chính trị trên thế giới, đặc biệt tại các vựa dầu của thế giới như Iran, Iraq càng làm giá vàng đội lên. Mỗi khi xảy ra bất ổn về địa chính trị, giới đầu tư đều quay sang vàng như một kênh rót vốn an toàn và hiệu quả. 3. USD mất giá thảm hại USD dù có những ngày phục hồi, vẫn mất mặt thảm hại trước Euro. Đồng USD mất giá là những yếu tố đi đầu trong việc “đội” giá vàng lên vì vàng luôn là mặt hàng đầu tư chiến lược để đề phòng lạm phát. Năm qua, đồng tiền của nền kinh tế lớn nhất thế giới đã sụt 13% so với các đồng tiền chủ chốt khác, trong đó giảm hơn 10% so với Euro và giảm 5% so với đồng nhân dân tệ của Trung Quốc. Đồng đôla sụt giá đồng nghĩa với tỷ lệ lạm phát tại Mỹ tăng cao, khiến sức tiêu thụ hàng hóa của người dân giảm sút và những người vay thế chấp để mua nhà cũng không có khả năng trả nợ cho ngân hàng. Trong bối cảnh đồng đô la Mỹ mất giá nghiêm trọng, nhiều nước có dự trữ ngoại tệ lớn bằng đô la Mỹ và các nước OPEC phải tính đến khả năng chuyển dần sang sử dụng các ngoại tệ mạnh khác để tính giá dầu. Để đối phó với tình trạng này, Cục Dự trữ liên bang (FED) Mỹ phải liên tục bơm vào thị trường những dòng tiền mặt lớn và hạ lãi suất cơ bản của đồng đôla tới 3 lần chỉ trong vòng hơn 3 tháng. Những động thái này lại càng kéo giá đồng đôla đi xuống. Cho đến cuối năm, đôla vẫn chưa có dấu hiệu hồi phục so với các đồng tiền chủ chốt, khi có lúc một EUR ăn tới 1,474 USD. Trong khi đó, cơn bão tín dụng đe dọa các nền kinh tế lớn khiến ngân hàng trung ương của các nền kinh tế lớn bơm hàng trăm tỷ USD vào thị trường. Một lượng tiền mặt lớn đổ vào lưu thông càng khiến giá trị đồng đôla có nguy cơ tuột dốc. 4. Các đại gia tài chính khốn đốn Khủng hoảng trên thị trường thế chấp nhà đất Mỹ kéo dài từ năm 2006 lan sang thị trường tín dụng Mỹ, sang cả các nền kinh tế lớn khác đã làm cho các đại gia tài chính lâm vào cảnh khốn cùng. Sự kiện bất ổn đầu tiên trên thị trường tín dụng thế giới là vào tháng 9, khi hàng nghìn khách hàng của nhà băng Northern Rock (Anh) đổ xô đi rút tiền do lo sợ ngân hàng này phá sản. Ngay sau đó, vận hạn đến với Merrill Lynch khi hãng đầu tư tài chính số một thế giới để lỗ tới 2,24 tỷ USD, cao nhất trong lịch sử 93 năm hoạt động. Chủ tịch kiêm CEO Stan O'Neal phải trả giá bằng chiếc ghế lãnh đạo của mình. Chủ tịch hãng Charles Prince của Citigroup cũng phải đệ đơn từ chức sau khi lợi nhuận của tập đoàn sụt giảm tới 60% trong 3 quý đầu năm và nợ xấu lên tới 6 tỷ USD. Hoàng tử Ả Rập Saudi Alwaleed Bin Talal, cổ đông lớn nhất của Citigroup, cũng mất đứt 4 tỷ USD sau khi cổ phiếu tập đoàn này sụt tới 31%. 5. Kỷ lục sáp nhập và mua bán Giá trị các vụ mua bán và sáp nhập (M&A) toàn cầu trong năm 2007 đã đạt một kỷ lục mới là 4.400 tỷ USD, so với mức 3.600 tỷ USD trong năm 2006. Năm 2007 chứng kiến nhiều phi vụ sáp nhập đình đám. 6. IPO Trung Quốc nở rộ Trung Quốc năm qua khiến thế giới phải sửng sốt vì những đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) kỷ lục. Thị trường chứng khoán “rực lửa” của đại lục đã khiến giá cổ phiếu của nhiều công ty đại chúng tăng tới vài ba lần ngay trong ngày đầu niêm yết. Trong số này phải kể đến đợt IPO của tập đoàn dầu khí PetroChina, trang web thương mại điện tử Alibaba, và các “đại gia” địa ốc Country Garden và Soho. Ngay đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), PetroChina, hãng dầu khí hàng đầu Trung Quốc đã hút về gần 1.000 tỷ USD, nhờ đó vượt mặt các doanh nghiệp lâu đời khác như Exxon Mobil, General Electric, để trở thành doanh nghiệp có quy mô vốn hóa lớn nhất thế giới. Hiện trong top 5 doanh nghiệp vốn hóa lớn nhất thế giới, Trung Quốc sở hữu tới 3 công ty, gồm China Mobile, Bank of China và PetroChina. Cũng nhờ IPO, cô gái trẻ 26 Yang Huiyan, cổ đông lớn nhất của Country Garden, trở thành người giàu nhất Trung Quốc với tài sản 16 tỷ USD tính theo giá trị cổ phiếu. Sự sôi động của thị trường chứng khoán và địa ốc Trung Quốc đã sản sinh ra một lớp tỷ phú mới ở nước này. Thống kê cho thấy, Trung Quốc hiện có hơn 100 tỷ phú, đứng thứ hai trên thế giới, sau Mỹ, nước có 415 tỷ phú. Bất chấp các nỗ lực kiềm chế của Chính phủ Trung Quốc, nền kinh tế nước này tiếp tục tăng trưởng ở tốc độ cực nóng, với mức tăng 11,5% trong 3 quý đầu năm. Hiện Trung Quốc đang tiến sát Đức trong cuộc đua trở thành nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới. Thặng dư thương mại khổng lồ giữa Trung Quốc và Mỹ tiếp tục là một trong những vấn đề được bàn cãi nhiều nhất trong quan hệ hai nước. 7. Công nghệ thông tin phát triển ấn tượng Đó là các sản phẩm mới ra đời, những vụ thâu tóm doanh nghiệp lớn nhỏ trị giá hàng tỉ USD, hay các khoản chi cho những sự cố bảo mật... Trong đó, phải kể đến sự phát hành Windows Vista; ứng dụng công nghệ nano vào bộ vi xử lý Core; 2iPhone đến tay người sử dụng; làn sóng sáp nhập của các tập đoàn công nghệ; ngành công nghiệp phần mềm đã có sự thay đổi mang tính cơ bản. Các hãng lớn mua lại những công ty nhỏ với giá trị hợp đồng lên tới mức kỷ lục. Tiêu biểu là thương vụ Oracle chi 6,7 tỉ USD để thâu tóm BEA, hay IBM bỏ ra 5 tỉ USD để sở hữu Tập đoàn Cognos; số thuê bao di động đạt 2,7 tỉ máy; sự nở rộ các mạng máy tính “ma”; bắt đầu kỷ nguyên máy tính giá rẻ; chế tạo thành công ổ đĩa đặc SSD; đưa vào ứng dụng những loại màn hình kỹ thuật LED đầu tiên; du lịch thiên hà qua mạng.. Tất cả đã tạo một tác động "diệu kỳ" cho phát triển kinh tế - xã hội thế giới. Bắt đầu xuất hiện một khái niệm mới "Thế giới phẳng" ghi nhận tính đặc thù của một thế giới với sự phát triển ấn tượng của công nghệ thông tin (CNTT). Trong sự phát triển ấy, Ấn Độ nổi lên là quốc gia đặc biệt thành công trong phát triển công nghiệp phần mềm và dịch vụ CNTT. NASSCOM là hiệp hội có vai trò đại diện và dẫn dắt ngành công nghiệp phần mềm Ấn Độ với trên 1100 hội viên, có vị trí quan trọng trong định hướng hoạt động kinh doanh và đầu tư của các doanh nghiệp phần mềm Ấn Độ. Riêng Chủ tịch Karnik là nhân vật nổi tiếng của ngành công nghiệp CNTT Ấn Độ, người được coi là kiến trúc sư của làn sóng gia công phần mềm của Ấn Độ. 8. Mỹ Latinh tiến dài trên con đường hội nhập khu vực Với sự ra đời của Ngân hàng Phương Nam cùng hàng loạt thỏa thuận hợp tác đa phương mang lại nhiều lợi ích, Mỹ Latinh đang có những bước phát triển đáng kinh ngạc. Với phương châm hành động là đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế trong khu vực, Ngân hàng Phương Nam gồm 7 thành viên là các nước Nam Mỹ (Brazil, Argentina, Venezuela, Uruguay, Ecuador, Bolivia và Paraguay) chính thức ra mắt ngày 9/12. Đây có thể nói là một trong những bước tiến vượt bậc trong các nỗ lực hội nhập khu vực kéo dài nhiều thập kỷ qua ở Mỹ Latinh. Ngoài thành quả lớn trên, còn có sự kiện Bolivia, Chile và Brazil đạt được thỏa thuận thiết lập một hành lang hợp tác giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương nhằm thúc đẩy trao đổi thương mại và du lịch nội khối cũng như với các nước khác ngoài khu vực. Sự đồng lòng nhất trí giữa các quốc gia Mỹ Latinh cũng thể hiện rõ nét qua tuyên bố mới đây của Cộng đồng các quốc gia vùng Andes (CAN - gồm 4 nước là Bolivia, Colombia, Ecuador và Peru) rằng cử một đại diện duy nhất làm phát ngôn cho cả nhóm trong các vấn đề thương lượng quốc tế. Cũng trong tháng 12 này, các nước Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua và Costa Rica đã tìm được tiếng nói chung trong các điều khoản thành lập một hiệp định chung về ở Trung Mỹ. 9. Kinh tế châu Á năng động nhất Các thị trường mới nổi tại lục địa này đã tăng trưởng hơn 8%. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) dự đoán, mức tăng trưởng kinh tế năm 2008 ở khu vực Đông Á sẽ là 8%, tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc là 10,5% và Hàn Quốc là 5%. Đối với các quốc gia Đông Nam Á, mức tăng trưởng kinh tế chung năm 2008 sẽ có thể đạt 6,1%. ADB nhận định, các nền kinh tế Đông Á và Đông Nam Á có thể thu lợi bằng cách áp dụng linh hoạt hơn về tỷ giá và đưa ra các cách để duy trì tính ổn định của tỷ giá trong nội khối. Trung Quốc tiếp tục là nước quan trọng đối với nền kinh tế thế giới. Lần đầu tiên Ấn Độ và Trung Quốc có tỉ lệ đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế chung toàn cầu. Trung Quốc và Ấn Độ lần lượt đứng thứ hai và thứ năm trong danh sách 10 nước có GDP lớn nhất thế giới. 2007 là năm thứ năm liên tiếp Trung Quốc tăng trưởng 2 con số, với tốc độ tăng GDP đạt 11,5%. Thặng dư thương mại ngày càng lớn cũng góp phần đưa tổng dự trữ ngoại tệ của đất nước đông dân nhất thế giới lên mức khổng lồ 1.400 tỷ USD. Cũng nhờ nguồn dự trữ ngoại tệ lớn, các doanh nghiệp nước này có cơ hội mở rộng ra nước ngoài và thâu tóm các doanh nghiệp khác. Một loạt tên tuổi lớn như hãng xe Chery, tập đoàn PetroChina và người khổng lồ trong ngành thép Baosteel đều đang vươn ra khỏi biên giới và chiếm lĩnh thị trường toàn cầu. Nền kinh tế Ấn Độ cũng đang phi nước đại. Tốc độ tăng trưởng cao của nước này đang tạo ra động lực cho một kế hoạch tham vọng hơn của đất nước đông dân thứ hai thế giới - cất cánh trong lĩnh vực sản xuất, có lực lượng quân đội hiện đại, giành được một vị trí trong Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc và thiết lập các mối quan hệ chặt chẽ hơn trong châu lục. 10. Khủng hoảng tín dụng - Mỹ mắc kẹt giữa tăng trưởng và lạm phát Hoạt động cho vay có phần dễ dãi và ồ ạt của Mỹ đã gây ra khủng hoảng “nợ dưới chuẩn” (subprime). Sau một thời kỳ sốt dài, thị trường địa ốc Mỹ rơi vào tình trạng đóng băng khiến người vay tiền không thể bán nhà để trả nợ. Số lượng nợ xấu và khách hàng vỡ nợ cứ thế tăng, đẩy các tổ chức cho vay vào cảnh thua lỗ đáng sợ. Hàng loạt các ngân hàng lớn ở Phố Wall như Bear Stearns, Merrill Lynch, Citigroup, Morgan Stanley liên tiếp công bố những khoản thâm hụt tài sản nhiều tỷ USD. Khủng hoảng không chỉ dừng lại ở Mỹ mà còn lan sang cả châu Âu, tấn công vào các ngân hàng tại châu lục này như Northern Rock của Anh hay UBS của Thụy Sỹ. Hệ quả là cổ phiếu tài chính Mỹ liên tục lao dốc và vài giám đốc điều hành (CEO) của các tập đoàn tài chính Mỹ đã mất việc, nhưng vẫn nhận được những gói bồi thường thôi việc đáng mơ ước. Để cứu vãn tình hình, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và một ngân hàng trung ương khác đã phải bơm tiền vào hệ thống tài chính để giảm áp lực vốn.