Đêm thơ kỷ niệm 30 năm thơ Nguyên tiêu của tỉnh này và 8 năm Ngày Thơ VN vừa diễn ra vào hôm qua (15 tháng Giêng, Canh Dần) đã thu hút khoảng 10 ngàn lượt người tham dự.

Như khẳng định của nhiều nhà thơ đã từng tham dự đêm thơ Nguyên tiêu Phú Yên: Khán giả thơ trên đỉnh núi Nhạn là tuyệt vời nhất. Đêm thơ Nguyên tiêu có trước Ngày Thơ Việt Nam Người viết bài này có khoảng 10 lần làm khán giả của đêm Nguyên tiêu tỉnh Phú Yên trên đỉnh núi Nhạn. Dưới bóng tháp Chăm cổ, trong ánh trăng vằng vặc và “đặc sản gió” của Tuy Hòa, có thể nói không có không gian nào “thơ hơn” không gian này. Đó không phải là nhận xét chủ quan của tôi mà còn là sự “chủ quan đầy trìu mến” của hầu hết các nhà thơ đến từ Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh khác. Con đường thơ dẫn lên núi Nhạn Khi Ngày thơ VN chưa chính thức trở thành lễ hội mang tầm quốc gia, thì đêm thơ Nguyên tiêu trên đỉnh núi Nhạn diễn ra vào ngày Rằm tháng Giêng hàng năm luôn “gánh vác trọng trách” như một đêm thơ của khu vực Trung Bộ và Tây Nguyên, thậm chí có sức hút khách thơ trong cả nước. Nói theo nhà văn Nguyễn Gia Nùng (Khánh Hòa): Đêm Nguyên tiêu ở Phú Yên là một trong những tác nhân quan trọng để hình thành Ngày Thơ VN như hôm nay. Trở lại 30 năm trước, khi thị xã Tuy Hòa còn trực thuộc tỉnh Phú Khánh cũ chứ chưa thành thủ phủ của tỉnh Phú Yên như bây giờ. Năm 1980, tại thư viện Hải Phú ở Tuy Hòa, những người yêu sách đã ngồi lại với nhau vào đêm Nguyên tiêu để đọc thơ. Ông Dương Thái Nhơn - Giám đốc Thư viện Hải Phú, một trong những người sáng lập đêm thơ vào ngày Rằm tháng Giêng nhớ lại: Đêm đầu tiên của 30 năm trước, những người yêu sách chủ yếu là “điểm thơ” đã in trên các báo Xuân nhưng hiệu quả lại ngoài dự kiến vì khán giả quá đông. Từ cái đêm “điểm thơ” in báo Xuân năm 1980, hoạt động này tiếp tục duy trì hàng năm và ngày càng phát triển để thành đêm Nguyên tiêu 30 tuổi. Để có được chặng đường từ đêm thơ ở sân thư viện tỉnh trở thành đêm Nguyên tiêu trên đỉnh núi với hàng ngàn người nô nức tham gia, không ai khác hơn làm nên thành công này là khán giả của xứ Nẫu (từ xứ Nẫu dùng để gọi vùng Bình Định, Phú Yên). Nhận xét như thế không hề phủ nhận sự cố gắng của những người tổ chức thơ Nguyên tiêu, nhưng thực tế trong mấy năm gần đây cho thấy rằng, như ở TP.HCM dù Ngày Thơ được tổ chức hoành tráng vẫn vắng khán giả. Vì sao đêm Nguyên tiêu ở Phú Yên đông khán giả đến vậy? Câu hỏi này thật khó lý giải trong thời buổi được xem là “lạm phát thơ” và “bội thực thơ”. Tuy nhiên, có thể dựa vào tấm lòng yêu thơ của người dân và các cấp chính quyền nơi đây để tìm câu trả lời, dù tấm lòng ấy không thể “định lượng” được. Tôi tự hỏi, có tỉnh thành nào trong cả nước chỉ trong một tháng Giêng thôi mà từ cấp xã đến cấp tỉnh đều có đêm thơ hoành tráng không? Năm Canh Dần này, mới mùng 4 Tết, tại xã Hòa Đồng, huyện Tây Hòa đã có hẳn một đêm thơ nhiều ý nghĩa. Ý nghĩa bởi, nhà thơ Phan Hoàng, một người con của xã này đang sinh sống tại TP.HCM đã huy động nhiều nhà thơ cấp quốc gia về “phục vụ bà con”. Chẳng những thế, Phan Hoàng còn huy động các nhà tài trợ “hiện vật và hiện kim hóa” tấm lòng thơ ca thành những suất học bổng cho trẻ em nghèo hiếu học của xã này. Đường lên núi Nhạn, con đường mang tên Thơ? Ngày Thơ VN tại Phú Yên lần này được “nâng lên tầm cao mới”. Tầm cao ấy thể hiện sự tri ân những khán giả đã thủy chung 30 năm qua. Bằng chứng là con đường lên núi Nhạn không còn đơn điệu nữa, mà được ban tổ chức gọi tên và sắp đặt trở thành con đường Thơ. Đoạn đầu từ chân núi đi lên, con đường thơ dành những vị trí trang trọng để tưởng nhớ các bậc tiền nhân có đóng góp cho nền thơ VN. Tiếp nối các bậc tiền hiền của làng thơ cả nước, ban tổ chức dành hẳn một đoạn đường nêu bậc sự “góp mặt” của các nhà thơ là “con dân” Phú Yên trong dòng chảy thơ ca của dân tộc. Theo thiển ý của tôi, tại sao con đường lên núi Nhạn không đặt tên là con đường Thơ, thay vì chỉ gọi tên trên kịch bản giấy tờ? Vì con đường này lưu dấu bước chân của nhiều thi sĩ cả nước trong hàng chục năm qua, nay có người đã quá cố. Con đường còn lưu dấu bước chân hàng vạn người dân yêu thơ tìm về đỉnh cao của cái đẹp - Thơ! Hơn hết, con đường lên núi Nhạn cũng là con đường quan trọng góp phần làm nên Ngày Thơ VN như hôm nay. Nhà văn Nguyễn Gia Nùng từng có tham luận Luận án thơ từ núi Nhạn đọc tại Hội nghị Văn học miền Trung tại Thanh Hóa vào năm 2002. Tham luận viết: “...Tôi cho rằng đây là một trong những hiện tượng lạ, một “bí mật” lý thú về sinh hoạt văn hóa, tinh thần nói chung, về thơ nói riêng, xứng đáng là một đề tài luận văn tiến sĩ văn học cho một nghiên cứu sinh giàu tâm huyết với thơ...”. Nhưng đến nay, dường như chưa có một nghiên cứu “tiến sĩ” nào về hiện tượng đêm thơ núi Nhạn như nhà văn Nguyễn Gia Nùng mong muốn. Nhưng tham luận của ông chẳng hiểu đã tác động đến sự quan tâm của những người yêu thơ như thế nào, nhưng rõ ràng là sang năm 2003, vào ngày Nguyên tiêu Xuân Quý Mùi, Ngày Thơ VN lần thứ nhất đã chính thức bắt đầu. Hội thảo 30 năm thơ Nguyên tiêu Phú Yên Hôm nay 16 tháng Giêng, Canh Dần (1/3), tại trường ĐH Phú Yên diễn ra hội thảo về 30 năm thơ Nguyên tiêu Phú Yên. Có khoảng 30 nhà thơ, nhà nghiên cứu đến từ Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh thành cùng thảo luận với các nhà thơ “chủ nhà” về chặng đường 30 năm của đêm thơ Nguyên tiêu Phú Yên. Nhân dịp này, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Phú Yên cũng phát hành tuyển tập 30 năm Nguyên tiêu Phú Yên 1980 - 2010 với sự góp mặt của khoảng 400 tác giả trong cả nước đã từng tham gia đêm thơ Nguyên tiêu Phú Yên trong 30 năm qua. Trần Hoàng Nhân