Chênh lệch về mức lương giữa nam giới và nữ giới là vấn đề được các nhà nữ quyền trên khắp thế giới lên án trong suốt những năm gần đây. Mức lương của nữ giới theo đó luôn được đánh giá là thấp hơn các đồng nghiệp nam giới, ngay cả với những quốc gia phát triển hàng đầu như Mỹ.

Theo Trung tâm Luật Phụ Nữ Quốc gia của Mỹ, nữ giới chỉ kiếm được bằng 79% thu nhập của đàn ông tại quốc gia này. Tại châu Á, chênh lệch giữa mức lương được đánh giá là còn lớn hơn. Theo dự báo của Euromonitor, phụ nữ trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ kiếm được ít hơn 41,2% so với nam giới vào năm 2030, cao hơn mức trung bình của thế giới vào thời điểm đó là vào khoảng 35,7%.

Tuy nhiên, dựa trên khảo sát của JobStreet Việt Nam, mạng việc làm số 1 Đông Nam Á, những yếu tố có tác động rõ rệt đến mức lương là cấp bậc công việc, trình độ học vấn và quá trình đào tạo. Theo đó, nếu người lao động có cùng những yếu tố kể trên, mức lương giữa nam giới và nữ giới không có sự khác biệt đáng kể tại Việt Nam.

61% nu gioi cho rang ho dang duoc tra luong thap hon dong nghiep nam gioi - Anh 1

61% nữ giới cho rằng họ đang được trả lương thấp hơn đồng nghiệp nam giới. Ảnh: JobStreet.com Việt Nam

Khá bất ngờ khi cả lao động nam giới và nữ giới đều cho rằng mình bị trả lương thấp hơn đồng nghiệp khác giới. Cụ thể, có 61% lao động nữ giới trả lời rằng họ đang bị trả lương thấp hơn đồng nghiệp nam giới (cùng vị trí công việc) và có đến 67% lao động nam cho rằng họ đang được trả lương thấp hơn lao động nữ.

Dù nam giới và nữ giới được đối xử tương đối công bằng theo yếu tố trả lương, liệu những yếu tố khác như sự thăng tiến nghề nghiệp, sự ưu tiên trong quá trình tuyển dụng, tăng lương… có chia sẻ chung sự ‘ngang hàng’ đó?

Nam giới được nhiều đặc quyền hơn tại công sở?

Dù nhận định mức lương không có sự khác biệt đáng kể giữa nam và nữ giới, khảo sát chuyên sâu của JobStreet Việt Nam cho thấy những vấn đề khác trong thực trạng bất bình đẳng giới tại Việt Nam. Theo đó, cả hai giới đều có nhận thức về việc nam giới đang được đối xử với những đặc quyền hơn nữ giới. Cụ thể, nam giới được cho là có khả năng dễ được ‘cất nhắc’ thăng chức, nhận sự ưu tiên trong quá trình tuyển dụng, có tần suất tăng lương cao hơn cũng như dễ được đánh giá năng lực làm việc tốt hơn.

Đáng chú ý, có một số lượng lớn lao động nam đồng ý rằng họ đang nhận những đặc quyền so với đồng nghiệp nữ, đặc biệt là về các yếu tố phát triển sự nghiệp. Mặc dù số lượng lao động nam giới và nữ giới trong công ty không cho thấy sự khác biệt lớn, có đến 63% cho biết sếp trực tiếp của họ hiện tại đang là nam giới.

Trả lời câu hỏi “Bạn có từng bị phân biệt đối xử tại công ty chỉ vì giới tính”, 25% lao động nữ cho biết họ đã từng bị phân biệt đối xử so với 17,7% ở nam giới. Xét về mức độ (1: nhẹ, 5: rất nghiêm trọng), cả hai giới đều cho rằng những hành vi phân biệt đối xử họ gặp trong môi trường công sở nằm ở mức nhẹ đến tương đối nghiêm trọng (2,07/5 ở nam và 2,14/5 ở nữ).

Lộ trình bình đẳng giới: cần sự đồng lòng từ nhiều phía

Trong khoảng thời gian gần 5 năm có mặt tại Việt Nam, JobStreet đã nghiên cứu và nhận thấy sự minh bạch trên thị trường còn ở mức khá thấp. Đa phần người tìm việc phải dựa vào những báo cáo của một tổ chức nghiên cứu để nhận biết mức lương cũng như phù hợp để đàm phán với nhà tuyển dụng. Ngoài ra, những mẩu tin tuyển dụng phân biệt giới tính (chỉ tuyển nam hoặc nữ) cũng khá phổ biến trên các trang mạng việc làm nội địa. Cụ thể, theo thống kê của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), một phần năm trong số trên 12.300 quảng cáo tuyển dụng trong thời gian từ giữa tháng 11/2014 đến giữa tháng 1/2015 của những trang mạng việc làm tại Việt Nam có đưa ra yêu cầu về giới tính. Điều đáng buồn là ngoài một số vị trí đặc thù, có một lượng lớn yêu cầu tuyển dụng theo giới tính đến từ định kiến của nhà tuyển dụng.

Dù giới tính không phải yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc trả lương của doanh nghiệp, với việc hiển thị mức lương trong các mẩu tin là điều mà các nhà tuyển dụng cần làm để tạo sự công bằng cho mọi ứng viên. Biết được mong muốn này của người lao động, hiện tại có trên 90% các vị trí đăng tuyển tại JobStreet Việt Nam hiển thị đầy đủ mức lương và đây là một trong những thước đo chuẩn xác cho người lao động. Ngoài ra, người lao động cũng có thể so sánh mức lương mong muốn với khoảng lương trong Báo Cáo lương (dựa trên hơn 50.000 mẩu tin tuyển dụng đăng tuyển trên JobStreet) được công bố thường niên. Điều này sẽ giúp ứng viên hoạch định sự nghiệp rõ ràng và đề xuất phù hợp cho khoảng thu nhập mong muốn dựa theo năng lực, thâm niên, giúp họ đề xuất một mức lương hợp lý đến nhà tuyển dụng.

Về phía doanh nghiệp, ngoài việc trả lương xứng đáng với thực lực của nhân viên, các nhà tuyển dụng cần loại bỏ định kiến về giới tính gắn liền với chức danh công việc cũng như có lộ trình phát triển và thăng tiến công bằng nhất đến nhân viên.

Việc đảm bảo sự công bằng cho cả hai giới không phải là nhiệm vụ riêng rẽ của một đơn vị, tổ chức mà đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ các cơ quan, tổ chức bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ. Ngoài ra, các đơn vị thông tin tuyền thông cũng cần đưa những thông tin tích cực, giúp người lao động và người sử dụng lao động có góc nhìn chuẩn mực về việc bình đẳng giới.

Xuyến Chi