Vũ Thị Vân, sinh viên Đại học Báo chí Tuyên truyền, kể rằng nhiều bạn sinh viên của cô khi đi xe bus đã bị quấy rối, bị móc túi, lừa gạt, nhưng hầu như lái xe, hành khách không ai nói gì.

87% phu nu tung bi quay roi: Lam sao tao ra “thanh pho an toan“? - Anh 1

Xe bus được nhiều người sử dụng, nhưng cũng có nhiều nguy cơ phụ nữ bị quấy rối.

Tại các thành phố và thị trấn đang phát triển trên thế giới cũng như ở Việt Nam, phụ nữ và trẻ em gái luôn phải đối mặt với những nguy hiểm, sợ hãi, đặc biệt là nạn bạo lực, quấy rối và lạm dụng tình dục.

Nguy cơ rình rập

Từ các xóm trọ nghèo nơi nhà tắm công cộng là lựa chọn duy nhất, phụ nữ luôn đối mặt với nguy cơ bị quấy rầy. Tại nhà máy, họ có thể bị quản đốc bạo hành hoặc gạ gẫm. Trên đường đi làm, đi học về, trong điều kiện ánh sáng bị hạn chế, họ có nguy cơ bị các nhóm lưu manh rình rập. Trên các phương tiện giao thông công cộng đông người, họ có thể bị sờ soạng một cách cố ý. Trong trường học là nạn "gạ tình đổi điểm"... Tất cả những rủi ro đó hiển hiện trong cuộc sống hàng ngày ở các thị trấn, thành phố, cùng với quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng.

Theo nghiên cứu chung của tổ chức phi chính phủ ActionAid và cơ quan cứu trợ của chính phủ Ireland Irish Aid, ở Việt Nam, 87% phụ nữ và trẻ em gái từng bị quấy rối tình dục, 89% nam giới và người đi đường từng chứng kiến các hành vi quấy rối tại các nơi công cộng.

Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là 66% phụ nữ và trẻ em gái không lên tiếng về sự quấy rối đó, và 66% nam giới và người chứng kiến không có bất kỳ hành động nào để can thiệp hay ngăn cản.

Có được một thành phố an toàn là mong ước của tất cả mọi người, một nơi mà người dân và du khách tự do di chuyển an toàn bất kể ngày đêm, được tự do lựa chọn cách ăn mặc không bị quấy rối, trẻ em được tự do đến trường, không bị kỳ thị, xa lánh hay bạo hành, người dân tự do làm việc trong môi trường an toàn với nhận thức đầy đủ quyền của bản thân, được tiếp cận và sử dụng dịch vụ công bình đẳng, chất lượng, minh bạch…

Một thành phố như vậy không hẳn là trong mơ. Một điểm hấp dẫn của Hội An là du khách có thể đi chơi tối mà không sợ cướp giật – nhà báo Hữu Việt, báo Nhân Dân chia sẻ. Hội An, Đà Nẵng dường như khá an toàn với người dân và du khách, nhưng ở nhiều thành phố khác điều đó dường như vẫn quá xa vời.

Trong cuộc tọa đàm tọa đàm khởi động Chương trình Thành phố An toàn Việt Nam do tổ chức phi chính phủ ActionAid tổ chức tại Hà Nội sáng 22.10, các đại biểu cho rằng đô thị an toàn rất cần sự tham gia của mọi công dân đô thị, sao cho mọi người dân được tiêp cận với phương tiện giao thông công cộng an toàn, cây xanh, hệ thống chiếu sáng, nhà ở, nước sạch, an ninh trật tự an toàn.

“Nếu phụ nữ và trẻ em gái và trẻ em gái được an toàn trong thành phố thì đương nhiên tất cả mọi người sẽ được an toàn, bởi phụ nữ và trẻ em gái là những người dễ bị tổn thương nhất” – nhà báo Việt Anh, phó Tổng Biên tập báo Người Cao tuổi nói.

Phản ứng tự phát hay thay đổi nhận thức chung?

Thảo luận về những nguy cơ mất an toàn với phụ nữ và trẻ em gái ở các đô thị, Tùng, thành viên ban nhạc OPlus, Đại sứ Thiện chí của Chương trình Thành phố An toàn, kể lại câu chuyện khi anh còn là sinh viên Đại học Ngân hàng, Hà Nội: Cổng trường là một “điểm nóng” chờ xe bus, nơi tập nhiều sinh viên các trường Ngân hàng, Công đoàn, Thủy lợi, nên tình trạng cướp giật và quấy rối các sinh viên nữ thường xuyên xảy ra. Các bạn sinh viên nữ lúc đó bày tỏ sự bức xúc trên diễn đàn của trường Ngân hàng.

Để bảo vệ các bạn nữ, nhiều sinh viên nam trong trường tập hợp một nhóm có võ và đã “xử lỷ” không dưới 10 kẻ cướp giật, quấy rối. Tùng nói: “Các bạn nữ được bảo vệ, và điều đó cũng nâng cao ý thức cho các bạn sinh viên nam hơn, cơ quan chức năng cũng kiên quyết hơn khi xử lý những kẻ xấu trên xe bus”.

Nhưng ngay lập tức, một thành viên nam khác của OPlus đã phản đối cách giải quyết như trên. cho rằng nó sẽ gây mất an toàn cho chính các bạn sinh viên “giữa đường thấy chuyện bất bình chẳng tha”. Tuy còn rất băn khoăn không biết bao lâu mới có thể tạo ra được một thành phố an toàn, song thành viên này đồng ý với việc cần thay đổi nhận thức của nam sinh viên và nam giới nói chung: “Nếu mọi người lớn lên trong một xã hội được dạy rằng hãy khinh bỉ những kẻ quấy rối, thì lúc đó mới có nhiều người dám lên tiếng”.

Thay đổi nhận thức được nhất trí là biện pháp quan trọng nhất để tạo ra môi trường an toàn, ứng xử có tình, văn minh. Chương trình Thành phố An toàn do ActionAid sẽ được thực hiện từ nay đến 2016 ở 5 thành phố gồm Hà Nội, Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Uông Bí, Trà Vinh. Chương trình sẽ có hàng loạt hoạt động nhằm nâng cao nhận thức của mọi người, thay đổi thái độ phân biệt giới tính đã ăn sâu vào tư tưởng xã hội để chấm dứt bạo lực tình dục với phụ nữ ở các thành phố, thị trấn, không cho những kẻ có hành vi xâm hại được tự do ngoài vòng pháp luật, cung cấp các dịch vụ công an toàn, có nhạy cảm giới...

Chương trình Thành phố An toàn đã được bắt đầu từ 2013 tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh với một nghiên cứu về thành phố an toàn của ActionAid với Trung tâm Nghiên cứu Giới, Gia đình và Môi trường trong phát triển. Kết quả là UBND TPHCM đã yêu cầu thử nghiệm lắp đặt camera giám sát trên xe bus nhằm kiểm soát tình hình trộm cắp và quấy rối trên xe.

Video: Gắn camera trên xe bus ở TPHCM: