Trong nhịp sống hối hả thường ngày, mỗi người thường phải "căng mình" để làm việc, lao động và kiếm sống. Khi trở về mái ấm gia đình, nơi cư trú, họ muốn được nghỉ ngơi, muốn được chăm sóc người thân, ruột thịt... ở nơi đó, từng hộ dân là những "tế bào" góp phần quan trọng tạo nên sức sống, bộ mặt của xã hội. Cho nên, ở khu dân cư nào có Chi bộ, có ban công tác mặt trận, có tổ dân phố hoạt động tốt thì ở đó tình làng, nghĩa xóm luôn được vun bồi chan chứa. Họ không chỉ cùng nhau xây dựng cuộc sống ổn định, yên ấm mà còn giúp nhau xóa đói, giảm nghèo, cùng vươn lên trong tình cảm đùm bọc, yêu thương.

Các thành viên Ban công tác mặt trận ấp 3, xã Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh thăm hỏi gia đình chị Nguyễn Thị Ngọc Mai, người vừa được ấp hỗ trợ tiền chữa bệnh.

Trong nhịp sống hối hả thường ngày, mỗi người thường phải "căng mình" để làm việc, lao động và kiếm sống. Khi trở về mái ấm gia đình, nơi cư trú, họ muốn được nghỉ ngơi, muốn được chăm sóc người thân, ruột thịt... ở nơi đó, từng hộ dân là những "tế bào" góp phần quan trọng tạo nên sức sống, bộ mặt của xã hội. Cho nên, ở khu dân cư nào có Chi bộ, có ban công tác mặt trận, có tổ dân phố hoạt động tốt thì ở đó tình làng, nghĩa xóm luôn được vun bồi chan chứa. Họ không chỉ cùng nhau xây dựng cuộc sống ổn định, yên ấm mà còn giúp nhau xóa đói, giảm nghèo, cùng vươn lên trong tình cảm đùm bọc, yêu thương.

Thoát nghèo nhờ tình làng, nghĩa xóm

Các đồng chí Bí thư Đảng ủy xã, Phó Chủ tịch MTTQ xã Thuận Lợi, huyện Đồng Phú (Bình Phước) mất khá nhiều thời gian đưa chúng tôi vượt qua những con đường ghồ ghề để đến với ấp Thuận Tiến, nơi có 80% người dân tộc Xtiêng đang sinh sống. Đón đoàn công tác về thăm ấp là toàn bộ lãnh đạo, các đoàn thể của ấp, các già làng, trưởng bản và người có uy tín. Tại Nhà văn hóa ấp, mọi người cùng nhau pha nước, chuyện trò trong không khí ấm áp và giữa xanh thắm bạt ngàn cao-su.

Trước đây, ấp Thuận Tiến chủ yếu là hộ nghèo. Được sự hỗ trợ của Đảng, chính quyền và sự nỗ lực của người dân, nhiều hộ đã thoát nghèo. Tuy nhiên, do địa bàn rộng, người dân sống không tập trung, trong khi trình độ văn hóa thấp, cho nên tính đến đầu năm 2013, số hộ nghèo vẫn còn 48 hộ/269 hộ. Trăn trở với thực trạng này, Bí thư Chi bộ, Trưởng ban công tác mặt trận cùng lãnh đạo các đoàn thể và các già làng trong ấp đã ngồi lại với nhau cùng thảo luận phương án giúp người dân thoát nghèo. Qua bao trăn trở, cuối cùng mọi người nhất trí: "Phải giúp người dân thoát nghèo bằng chính nội lực của bà con trong ấp, bằng nghĩa xóm, tình làng". Nói là làm, từ sự vận động của các đồng chí lãnh đạo ấp, đặc biệt là Trưởng ban công tác mặt trận và các già làng, một loạt quỹ hỗ trợ hộ nghèo của ấp đã ra đời. Sau hơn một năm vận động, đến nay, quỹ của Hội Cựu chiến binh ấp đang có 26 triệu đồng và đã giúp hai hội viên thoát nghèo, quỹ Hội Phụ nữ ấp có tới 56 triệu đồng đã được dùng để giúp 18 hội viên vay vốn phát triển sản xuất... Nhận những đồng vốn hỗ trợ thoát nghèo từ các đoàn thể trong ấp, từ chính những người hàng xóm, không ít bà con rưng rưng nước mắt cảm động và càng quyết tâm hơn trong lao động, sản xuất.

Rời Nhà văn hóa ấp, mọi người cùng đến gặp anh Điểu Thăng, người dân tộc Xtiêng, Tổ trưởng an ninh thôn, người bấy lâu nay luôn hết lòng giúp đỡ người nghèo. Tâm sự với đoàn công tác, anh Điểu Thăng xúc động kể: "Trước kia, mình nghèo lắm. Tay trắng, nhà vách, chẳng có gì để sống, chỉ biết làm rẫy. Chăm chỉ thì cũng đủ ăn. Năm 1997, được Nhà nước tạo điều kiện cho trồng và chăm sóc 5 ha cao-su, đời sống khá lên nhiều lắm, thoát nghèo nhanh. Lúc đó, nhìn thấy những người nghèo, mình rất thương và đã chủ động giúp họ vốn để khai hoang, cùng tham gia trồng cây cao-su".

Cùng ngồi trò chuyện, mọi người trong ấp cho biết thêm: Đồng chí Điểu Thăng cho nhiều hộ dân nghèo vay vốn, hộ ít cũng ba, bốn triệu đồng, hộ nhiều lên tới 10 triệu đồng. Cao điểm nhất, tổng số tiền anh hỗ trợ người nghèo trong ấp lên tới 100 triệu đồng. Thật vui khi hầu hết các gia đình vay tiền của Điểu Thăng từ cận nghèo, nghèo đã vươn lên thoát nghèo.

Tại TP Hồ Chí Minh, chúng tôi đến thăm ấp 3, xã Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh. Cùng các thành viên trong ban công tác mặt trận ấp, đoàn công tác đến thăm hộ gia đình anh Nguyễn Chí Cường và chị Nguyễn Thị Ngọc Mai. Đây là một gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trong ấp, cả ba người trong gia đình đều bị bệnh nặng, nhưng nhiều năm qua được sống trong sự đùm bọc của bà con trong ấp. Cách đây một tháng, chị Ngọc Mai phải mổ gấp trong khi cả nhà không có nổi... 100 nghìn đồng. Trước tình cảnh đó, các thành viên trong ban công tác mặt trận, tổ dân phố, chi bộ đã tỏa đi vận động người dân trong ấp và đã nhận được 26 triệu đồng giúp chị Mai đến viện trị bệnh. Khi mọi người đến thăm, chị Ngọc Mai đã khỏe hơn, cảm động không nói nên lời, tay cứ nắm chặt bàn tay của chị Trương Thị Mỹ Hoàng, Trưởng ban công tác mặt trận ấp...

Trong căn hộ đơn sơ của gia đình chị Mai, chúng tôi được nghe rất nhiều câu chuyện về sự giúp đỡ, đùm bọc người nghèo của ấp 3. Đó là trường hợp chị Nguyễn Thị Ngọc Duyên, hộ nghèo, lại mang bệnh nặng, phải điều trị thường xuyên. Cứ mỗi lần đi viện, chị Duyên lại tìm đến ban công tác mặt trận và được ban hỗ trợ tiền từ sự đóng góp của bà con trong ấp. Mới đây nhất, ấp đã vận động các hộ gia đình thường xuyên chăm sóc và mua thẻ bảo hiểm y tế tặng bà Trần Thị Tốt, người già cô đơn, thất lạc con cháu, lại đang bị bệnh. Ông Hồ Văn Su, người dân ở ấp 3 tâm sự: "Ấp của tôi còn nghèo lắm. Nhưng rất giàu tình làng nghĩa xóm. Nơi đây bà con luôn sẵn sàng đùm bọc, giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn. Không có hộ nghèo nào không được ấp quan tâm bằng những việc làm cụ thể và tạo điều kiện thuận lợi để vươn lên thoát nghèo".

Chúng tôi tiếp tục đến ấp Thanh Phước, xã Thanh Điền, huyện Châu Thành (Tây Ninh) và được Trưởng Ban công tác mặt trận ấp Phan Văn Rớt thông báo một tin rất vui: Trong cuộc họp bình xét hộ nghèo vừa qua, đã có hai hộ gia đình tự nguyện xin rút ra khỏi diện hộ nghèo để nhường cho gia đình có hoàn cảnh khó khăn khác được hưởng các sự trợ giúp của Nhà nước. Đến thăm chị Nguyễn Thị Lan, một trong hai hộ vừa chủ động xin ra khỏi danh sách hộ nghèo, được chị cho biết: "Căn nhà trước kia của tôi lụp xụp đến mức chỉ cần một cơn mưa to cũng có thể sụp đổ, cả nhà lúc nào cũng lo lắng. Hằng ngày, tôi đi bán vé số để lo thuốc cho chồng là thương binh chống Mỹ hạng 4/4, trị những vết thương do chiến tranh để lại... Số tiền kiếm được ít ỏi hằng ngày cứ lo "đắp" vào ngôi nhà xiêu vẹo và thuốc chữa bệnh cho chồng. Cuộc sống cơ cực lắm!". Thấu hiểu hoàn cảnh của chị Lan, Ban công tác mặt trận ấp đã vận động Công ty xổ số kiến thiết Tây Ninh hỗ trợ gia đình chị 30 triệu đồng để xây dựng nhà đoàn kết. Hằng năm, gia đình chị luôn nhận được nhiều sự quan tâm cụ thể để thoát nghèo. Từ khi có nhà, cuộc sống của chị Lan đỡ vất vả hơn rất nhiều. Tuy nhiên, chị vẫn được mọi người đưa ra bình xét là hộ nghèo năm 2014. Trong cuộc họp cuối năm vừa qua, nhận thấy cuộc sống của mình đã khá hơn, chị Lan đã quyết định xin ra khỏi diện hộ nghèo. Chị Lan tâm sự: "Tôi có được cuộc sống và ngôi nhà như bây giờ là nhờ sự đùm bọc của chính quyền, của bà con làng xóm... Tôi rất biết ơn và hạnh phúc. Vì vậy, khi thấy nhiều người khác còn rất khó khăn, tôi nghĩ mình nên xin ra khỏi danh sách hộ nghèo để gia đình khác được Nhà nước và bà con trong ấp trợ giúp".

Trong những ngày công tác tại TP Hồ Chí Minh, Bình Phước, Tây Ninh, đoàn công tác đã được gặp nhiều khu dân cư với vai trò nòng cốt của ban công tác mặt trận, của chi ủy, của các đoàn thể đã thể hiện sâu sắc tinh thần "lá lành đùm lá rách" của dân tộc Việt Nam.

Khơi dậy sức mạnh từ khu dân cư

Vừa qua, tại Hà Nội, T.Ư MTTQ Việt Nam lần đầu tổ chức biểu dương khu dân cư và trưởng ban công tác mặt trận tiêu biểu, giai đoạn 2009-2013. Đây là hoạt động ý nghĩa nhằm tôn vinh, ghi nhận, giới thiệu những kết quả nổi bật của khu dân cư và trưởng ban công tác mặt trận tiêu biểu đối với việc tổ chức thực hiện chương trình phối hợp thống nhất hành động của MTTQ Việt Nam và các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, góp phần vào việc thực hiện các mục tiêu về kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh - quốc phòng, xây dựng tổ chức chính trị vững mạnh của mỗi địa phương và trong cả nước. Với vai trò và vị trí của mình, các khu dân cư, các trưởng ban công tác mặt trận đang giữ vị trí và có nhiệm vụ rất quan trọng đối với đời sống xã hội nói chung và của cuộc sống nhân dân nói riêng.

Tuy nhiên, trong thực tế hoạt động, các khu dân cư, các đồng chí trưởng ban công tác mặt trận đang phải nỗ lực vượt qua rất nhiều khó khăn, trở ngại. Một trong những vấn đề đáng chú ý là có những khu dân cư quy mô rất lớn, với 17 nghìn người, thấp nhất cũng có ba nghìn người, như ở TP Hồ Chí Minh, Bình Phước... Có những khu dân cư có ba, bốn dân tộc anh em, hoặc có nhiều đồng bào theo các tôn giáo khác nhau cùng sinh sống. Đây là một trong những bài toán không dễ tìm lời giải đối với ban công tác mặt trận, tổ dân phố khi muốn thật sự sâu sát đời sống, tâm tư, nguyện vọng của các bà con sinh sống trên địa bàn.

Trong quá trình làm việc với các cán bộ MTTQ thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Bình Phước, chúng tôi được biết: Hầu hết các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước muốn triển khai hiệu quả đều phải thông qua khu dân cư, ban công tác mặt trận để có thể đến được với từng hộ dân. Những năm gần đây, trung bình mỗi năm, Ban Phong trào của Ủy ban MTTQ một số địa phương phải triển khai xuống MTTQ các cấp, từ đó xuống các khu dân cư khoảng 150 văn bản công việc khác nhau. Đáng chú ý, có một lĩnh vực, như về phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội có đến năm kế hoạch hoạt động, phối hợp cùng lúc được triển khai xuống cơ sở. Như vậy, có thể nhận thấy, các khu dân cư, các ban công tác mặt trận đang phải gánh một khối lượng công việc không nhỏ. Thậm chí, là vượt quá khả năng đối với không ít ban công tác mặt trận, khu dân cư có địa bàn phức tạp, số lượng dân cư sinh sống đông, phân tán...

Các đồng chí lãnh đạo MTTQ các huyện, các xã cùng chung tâm tư: Kinh phí hỗ trợ, trợ cấp hoạt động cho các đồng chí trưởng ban công tác mặt trận và ban công tác mặt trận khu dân cư còn hạn chế, chưa tương xứng với công sức bỏ ra. Một số tỉnh, thành phố đã tìm nhiều cách "linh hoạt" để tạo thêm điều kiện cho ban công tác mặt trận hoạt động. Nhưng trong thực tế còn gặp rất nhiều khó khăn bởi kinh phí ít mà hoạt động rất nhiều, rất tốn công sức và thời gian. Bản thân các ban công tác mặt trận cũng đã chủ động tìm kiếm nguồn lực nhưng cũng gặp nhiều trở ngại, nhất là đối với những khu dân cư không có doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn. Có những khu dân cư, như ấp Thuận Tiến, xã Thuận Lợi, huyện Đồng Phú (Bình Phước) nằm trên địa bàn rất rộng, nhà cuối ấp cách trung tâm ấp 6 km, nhưng đường đi rất khó khăn, nhất là vào mùa mưa. Vì vậy, công tác vận động, tuyên truyền nhân dân gặp rất nhiều hạn chế, thậm chí có thời điểm không triển khai được.

Trong quá trình thực hiện bài viết này, chúng tôi đã trò chuyện và nhận được những ý kiến thẳng thắn của các đồng chí lãnh đạo MTTQ các địa phương về những khó khăn, hạn chế trong hoạt động của khu dân cư, của ban công tác mặt trận, đồng thời quyết tâm tìm giải pháp tháo gỡ. Tuy nhiên, cũng có những đồng chí lãnh đạo MTTQ từ chối trả lời về những khó khăn, hạn chế mà các khu dân cư, các ban công tác mặt trận đang phải đối mặt với lý do địa phương sắp đại hội MTTQ, việc phát ngôn cần phải "thận trọng"...

Ý nghĩa, tầm quan trọng của khu dân cư, của trưởng ban công tác mặt trận và các thành viên trong ban công tác mặt trận các khu phố, ấp, bản... là rất quan trọng và cần được khẳng định. Để phát huy khả năng, hiệu quả của những người "ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng" này, chính quyền, MTTQ các cấp cần lấy phương châm hướng hoạt động về cơ sở, đầu tư cho cơ sở, lấy nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân làm nội dung, lấy khu dân cư làm địa bàn hoạt động, lấy đoàn kết cộng đồng làm sức mạnh... Chăm lo hơn nữa công tác xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở; xây dựng đội ngũ cán bộ ở cấp xã, khu dân cư. Đồng thời, có cơ chế, chính sách đẩy mạnh, nâng cao chất lượng các cuộc vận động mà nhân dân đang tích cực hưởng ứng, thực hiện có hiệu quả; tiếp tục phát huy, nâng cao vai trò của trưởng ban công tác mặt trận ở khu dân cư.

Để hoàn thành tốt công việc của mình, trưởng ban công tác mặt trận và các thành viên của ban cần gần gũi với nhân dân, nhất là nắm bắt kịp thời, thấu hiểu và chia sẻ với những khó khăn của người dân. Được như vậy, các cuộc vận động của MTTQ, các chương trình hoạt động nói chung của đất nước sẽ nhanh chóng đến với người dân và được nhân dân đồng tình, ủng hộ. Đó chính là nền tảng tạo nên sự yên bình, đồng thuận trong các tầng lớp nhân dân.

Bài và ảnh: ĐINH SONG LINH