Nhiều khả năng Thổ Nhĩ Kỳ đang áp dụng Công ước Montreux được ký kết từ năm 1936 để gây khó cho tàu Nga khi đi qua eo biển Bosphorus và Dardanelles.

Liên tiếp gây khó

Trang Hurriyet Daily News vừa đăng tải đoạn video ghi lại cảnh một chiếc tàu vận tải của Hải quân Nga suýt va chạm với tàu ngầm Type 209 của Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ khi đi qua eo biển Dardanelles để tiến vào Biển Đen.

Theo hình ảnh và nội dung được Hurriyet Daily News đăng tải cho thấy tàu ngầm Thổ Nhĩ Kỳ trồi lên mặt nước, được cho là đang hộ tống một tàu tuần duyên nước này, đi ngược hướng với tàu vận tải Nga. Còn tàu Nga hôm 30/11 đi từ biển Aegean tới biển Marmara qua eo Dardanelles.

Ap dung Cong uoc Montreux, Tho Nhi Ky gay kho tau Nga - Anh 1

Khoảnh khắc tàu Nga đối diện với tàu ngầm Thổ Nhĩ Kỳ.

Sau khi đoạn video được đăng tải, truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ gọi đây là khoảnh khắc cực kỳ căng thẳng cho quan hệ giữa Ankara và Moscow sau vụ máy bay Su-24 bị bắn hạ.

Tuy nhiên, Nga đã tỏ ra bình tĩnh hơn khi nói về vụ va chạm hụt này. Hãng TASS dẫn nguồn tin ngoại giao quân sự giấu tên ngày 1/12 cho rằng đây hoàn toàn là "sự phỏng đoán cường điệu hóa". "Eo biển là đường hai chiều. Hoàn toàn trùng hợp khi một tàu ngầm đi qua tàu vận tải Nga", một đại diện của Hải quân Nga tuyên bố.

"Bất cứ vụ chạm trán nào giữa các tàu ở eo biển Dardanelles đều không phải lý do để phỏng đoán về căng thẳng trong khu vực. Giao thông ở đây cũng giống như dòng xe cộ đi lại hàng ngày trên con đường đông đúc", phía Nga tuyên bố.

Được biết, ngay trước khi vụ lùm xùm này được biết đến, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã có hành động có thể đẩy quan hệ giữa nước này và Nga thêm căng thẳng khi buộc hàng chục tàu Nga phải đợi nhiều giờ mới cho phép đi qua eo biển Bosphorus. Vụ việc này xảy ra ngày 30/11.

Ap dung Cong uoc Montreux, Tho Nhi Ky gay kho tau Nga - Anh 2

Khoảng cách giữa eo biển Dardanelles và Bosphorus.

Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng Công ước Montreux?

Được biết, năm 1936, Công ước Montreux được ký kết gồm các nước: Australia, Anh, Bulgaria, Pháp, Nhật, Rumania, Thổ Nhĩ Kỳ, Liên Xô, Nam Tư và Italia nhằm duy trì nguyên tắc tự do đi lại và giao thông trên biển.

Theo Công ước này, trong thời bình, các tàu được tự do đi lại qua eo biển không thu phí và thuế. Trong thời chiến, trường hợp Thổ Nhĩ Kỳ không tham chiến thì quyền đi lại của các tàu thương mại qua eo biển vẫn được đảm bảo.

Trường hợp Thổ Nhĩ Kỳ là bên tham chiến, tàu bè của các nước có chiến tranh với Thổ và cả những nước đồng minh với kẻ thù của Thổ Nhĩ Kỳ bị cấm đi lại.

Công ước có hiệu lực 20 năm, nhưng các nội dung bổ sung cho điều khoản hiệu lực về thời gian này là nếu không có nước nào có văn bản phản đối sau khi hết thời hạn 20 năm đó, Công ước tự động được gia hạn.

Việc liên tiếp những động thái trong mấy ngày qua được Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra với tàu Nga tại eo biển Dardanelles và Bosphorus (2 eo biển nằm trên cùng tuyến đường độc đạo để ra vào Biển Đen) cho thấy, dường như Ankara đang áp dụng Công ước Montreux với các tàu thuyền của Nga.

Video tàu Nga đối đầu với tàu ngầm Thổ Nhĩ Kỳ tại eo biển Dardanelles

Không chiến với Nga có xảy ra khi NATO hiệu triệu?

Tuấn Vũ