Việc áp giá trần giá sữa được thực hiện từ đầu tháng 6/2014. Sau 18 tháng, mục tiêu của việc áp trần giá sữa: góp phần ổn định thị trường sữa không những không đạt được mà còn khiến môi trường kinh doanh trong lĩnh vực sữa méo mó, doanh nghiệp (DN) sữa nội chịu nhiều thiệt thòi và người tiêu dùng không được hưởng lợi.

Áp trần vẫn không quản được giá sữa

Theo chuyên gia Ngô Trí Long, dù dùng công cụ giá trần với sữa, cơ quan quản lý vẫn không thực sự “quản” được giá mặt hàng này. Theo chuyên gia này, cơ quan chức năng khó có thể xác định giá trần đổi với các mặt hàng sữa một cách có căn cứ. Lý do được đưa ra là thị trường sữa có hàng trăm dòng sản phẩm có tính chất rất khác nhau. Mỗi hãng sữa và mỗi một quốc gia có một tiêu chuẩn, bí quyết công nghệ riêng. Theo đó, giá sữa của các dòng có thể chênh nhau đến cả trăm nghìn đồng. Chỉ cần thêm, bớt thành phần là chất lượng sữa đã thay đổi, kéo theo sự thay đổi về giá. Nếu tính theo phương pháp chi phí, chỉ có doanh nghiệp trực tiếp nhập khẩu hoặc sản xuất mới biết chi phí thực. Khi nhà quản lý chưa thể nắm rõ về chi phí đầu vào của từng loại sữa thì sẽ không thể đưa ra giá cơ sở đúng đắn cho từng loại sữa. Vì vậy, doanh nghiệp sữa có thể đổi nhãn mác, tên gọi để tránh sự kiểm soát của việc áp giá trần đối với sản phẩm sữa đó. Đồng thời, chính sách cũng tạo những chiêu lách quy định giá trần, gian dối bằng cách đổi tên sản phẩm để bán vào nội địa, Nhà nước không quản lý được.

Ap tran gia sua: Bo la duong nhien! - Anh 1

Trong khi đó, một số công ty sản xuất kinh doanh sữa nội than thở từ khi áp giá trần thì lợi nhuận và doanh số giảm mạnh. Đặc biệt khả năng cạnh tranh giữa công ty nội với đối thủ ngoại giảm sút. Lý do là khi áp giá trần có mặt hàng sữa nội buộc phải giảm 15% trong khi sữa ngoại chỉ giảm hơn 1%. “Việc áp giá trần sữa như trong thời gian qua là không hợp lý. Nếu việc áp giá trần tiếp tục được thực hiện sẽ khiến cho công ty nội khó đầu tư phát triển thêm các sản phẩm mới và điều này khiến người tiêu dùng thiệt thòi vì không có nhiều sản phẩm để chọn lựa” – đại diện một công ty sữa không muốn nêu tên cho biết.

Thực ra, ý tưởng áp trần giá sữa từng được đưa ra năm 2009 nhưng không thực hiện được khi chính cơ quan quản lý thấy thật khó áp dụng với vài trăm dòng sản phẩm với tính đa dạng và đặc thù của mỗi loại như sữa. Quy định áp trần giá sữa không phù hợp với thể chế định giá trong nền kinh tế thị trường như đã quy định trong các Luật Giá và Luật cạnh tranh cũng chính là một rào cản.

Bỏ áp trần giá sữa: Nhiều hy vọng

Theo nhìn nhận của các chuyên gia, bỏ áp trần giá sữa là một tin vui với các DN sữa. Bởi theo đó, thị trường sữa sẽ phát triển lành mạnh và sòng phẳng hơn vì khi đó DN sữa chỉ phải kê khai giá và được quyền tự quyết định giá bán. DN sẽ không cần phải tìm cách “lách” cơ quan chức năng như khi còn áp giá trần. Lúc này, sản phẩm sữa có giá cao thấp cũng là cuộc đua để giành thị phần của các hãng sữa. Thị trường sữa sẽ “phẳng” hơn với nhiều thương hiệu và sự lựa chọn của NTD sẽ quyết định sự thành công hay thất bại của các thương hiệu sữa….

Ông Phạm Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội DN TP.HCM cho rằng, bên cạnh đó, nên tạo mọi điều kiện để nhiều DN tham gia vào thị trường sữa, tránh sự “độc quyền”. Nếu mở rộng cửa cho nhiều nhà cung ứng thì cung cầu sẽ gặp nhau. Khi đó giá cả do cung cầu quyết định nên sẽ khó có chuyện tăng giá sữa bất hợp lý và các hãng cũng sẽ không thể tự nâng giá lên bất thường.

Các chuyên gia từ Tiểu ban Thực phẩm dinh dưỡng thuộc EuroCham cũng đề nghị thay vì sử dụng “bàn tay thép” để áp giá trần sữa bằng các mệnh lệnh hành chính, đã đến lúc các cơ quan chức năng ở Việt Nam nên nâng cao chất lượng quản lý, kiểm tra, kiểm soát thuế. Qua đó nhằm đảm bảo hài hòa giữa lợi ích của nhà sản xuất, người tiêu dùng và tạo môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh theo đúng các cam kết quốc tế.

Để Chính phủ sớm đi đến quyết định bỏ áp giá trần với mặt hàng sữa bột dành cho trẻ em, DN sản xuất, kinh doanh sữa cũng phải nỗ lực xây dựng chiến lược giá minh bạch, hợp lý để xác định mức giá tối đa cho sản phẩm của mình chuẩn bị đưa ra thị trường. Nói cách khác, cần phải tạo ra một thị trường cạnh tranh lành mạnh để người tiêu dùng có quyền lựa chọn sữa rẻ và chất lượng. Đó mới là biện pháp căn cơ và hiệu quả để quản lý giá sữa hiện nay.

P.V