Hàng triệu ngư dân, nhất là ở biển Đông cần được lắng nghe và được sự hỗ trợ từ ASEAN. Sự hỗ trợ đó phải được thực hiện trong luật pháp, trên thực tế và định hướng chính sách lớn của ASEAN. Đây là một trong rất nhiều kiến nghị sẽ được Diễn đàn Nhân dân gửi lên lãnh đạo ASEAN sau đối thoại.

Hành động vì ngư dân Dù không được dành nhiều thời gian do sự lấn át của vấn đề Myanmar, thế nhưng vấn đề an ninh biển Đông gắn với an toàn và sinh kế của các ngư dân trên biển Đông cũng đã được nêu trong Diễn đàn Nhân dân ASEAN. Trong Tuyên bố chung - sản phẩm của sự thảo luận công khai giữa các đại biểu từ 10 quốc gia ASEAN đã nêu những quan ngại khác nhau liên quan đến vấn đề biển Đông. Trước đó, trong phiên thảo luận về trụ cột chính trị - an ninh, ông Lê Quang Bình, Viện Nghiên cứu xã hội, kinh tế và môi trường, một tổ chức phi Chính phủ của Việt Nam đặt vấn đề, Diễn đàn tập trung quá nhiều vào các vấn đề an ninh trên đất liền, và dường như bỏ quên vấn đề đang nổi lên trên biển Đông? An ninh và sinh kế của ngư dân trên biển Đông đang bị đe dọa. Ông Lê Quang Bình: An ninh và sinh kế của ngư dân trên biển Đông đang bị đe dọa. Ảnh: PL Những câu hỏi này không được dành thời gian thỏa đáng để thảo luận tại Diễn đàn Nhân dân ASEAN. Tuy nhiên, sau gần trọn 1 ngày thảo luận về Tuyên bố chung, trong Tuyên bố chung sau đối thoại, nhân dân và khối xã hội dân sự 10 nước ASEAN "kêu gọi sự quan tâm và hành động cụ thể từ ASEAN vì lợi ích của cộng đồng ngư dân". Tuyên bố nêu rõ, "hàng triệu ngư dân, đặc biệt ngư dân trên biển Đông ần được lắng nghe và hỗ trợ từ ASEAN, thông qua thực hiện luật pháp, trong hành động thực tế và định hướng chính sách lớn của ASEAN". Đến nay, ASEAN và Trung Quốc đã kí Nguyên tắc ứng xử chung trên biển Đông, thế nhưng, những câu chuyện đau lòng về số phận của ngư dân vẫn tiếp tục diễn ra, gây quan ngại cho dư luận các nước liên quan. Một lần nữa, Diễn đàn Nhân dân ASEAN kêu gọi ASEAN xây dựng Hội đồng của Nông dân, Ngư dân, Doanh nhân và các nhà sản xuất nhỏ... để bảo vệ quyền lợi cho họ. Cảnh báo và phòng ngừa xung đột sớm Cũng liên quan đến vấn đề an ninh khu vực, Diễn dàn Nhân dân ASEAN cũng kêu gọi: "ASEAN cần làm việc cùng nhau để phát triển và tăng cường cơ chế cụ thể đảm bảo một ASEAN hòa bình". "ASEAN cần đẩy mạnh và thể chế hóa cơ chế để đảm bảo các nguyên tắc hòa bình được sử dụng, bao gồm việc từ bỏ sử dụng vũ lực, giải trừ vũ khí hạt nhân, và các vũ khí giết người hàng loạt khác", Tuyên bố chung nêu. Ông Gus Muclat, từ tổ chức Sáng kiến đối thoại quốc tế, Philippines chỉ rõ: Trong 5 năm qua, chi tiêu quân sự của ASEAN liên tục tăng. Chi phí để trang bị vũ khí cho các cuộc chiến trong ASEAN đã lên tới 18,6 tỷ USD, trong khi đó, ngân sách của Liên Hợp Quốc trong năm 2008 chỉ 15 tỷ USD. Và với ngân sách 15 tỷ USD đó, tất cả các hoạt động hỗ trợ văn hóa của UNESCO, hỗ trợ người tị nạn của UNHCR, các dự án hỗ trợ trẻ em của UNICEF, các chương trình phát triển của LHQ, tất cả các hoạt động hỗ trợ hệ thống y tế của WTO, các hoạt động hỗ trợ lao động của ILO, hoạt động vì môi trường của UNEP đối phó với vần đề nóng lên của trái đất,tất cả các hoạt động vì hòa bình của LHQ cũng như chi phí cho tất cả các cuộc họp của các tổ chức quốc tế ở New York, Gieneva và Vienna được chi trả. Các diễn giả tại phiên thảo luận về chính trị - an ninh. Ảnh: PL Ông Gus đặt vấn đề: "Với số tiền đó, người dân ASEAN có thực sự cảm thấy an toàn hơn? Liệu Chính phủ các nước ASEAN có nên sử dụng tất cả các nguồn hỗ trợ cho nhu cầu của người dân ASEAN thay vì chi cho lĩnh vực quốc phòng?" Diễn đàn Nhân dân khuyến nghị, ASEAN cần "mở rộng cơ cế giải quyết xung đột bao gồm phòng ngừa xung đột, xử lý hậu xung đột... và một cơ chế để xem xét và giải quyết các vấn đề xung đột nội bộ quốc gia, các xung đột đang tiếp diễn và mối đe dọa đang nổi lên ở biển Đông...". Nhận thức vấn đề biển Đông là mối đe dọa an ninh đang nổi lên (emerging threat), nhân dân và các tổ chức xã hội dân sự ASEAN nhấn mạnh, vì một ASEAN hòa bình, một trong những vấn đề cần quan tâm đặc biệt là việc triển khai Tuyên bố về Ứng xử trên biển Đông đã được các nước chấp thuận. Hơn nữa, "ASEAN cần đóng vai trò tích cực và chủ động hơn trong việc xử lý các vấn đề xung đột khu vực như Nam Thái Lan, Mindanao, biển Đông..., và tiếp tục triển khai xây dựng hòa bình sau xung đột, rút kinh nghiệm từ Aceh và Đông Timor". Những nội dung kiến nghị này sẽ được Diễn đàn Nhân dân ASEAN chuyển lên cho lãnh đạo các nước ASEAN cũng như ban thư kí ASEAN. Ngày 23/10 tới, 10 đại diện của Diễn đàn này sẽ có 15 phút đối thoại với lãnh đạo ASEAN trong chương trình Hội nghị Thượng đỉnh. Phương Loan In Email Thảo luận