Thu hút đầu tư không đơn thuần là câu chuyện của cấp quản lý, các doanh nghiệp phát triển hạ tầng khu công nghiệp cũng đang tung “chiêu” nhằm gia tăng tỷ lệ lấp đầy trong khu.

Thu hút đầu tư không đơn thuần là câu chuyện của cấp quản lý, các doanh nghiệp (DN) phát triển hạ tầng khu công nghiệp (KCN) cũng đang tung “chiêu” nhằm gia tăng tỷ lệ lấp đầy trong khu. Dù nhà đầu tư (NĐT) trong nước có lợi thế về mặt tiếp cận quỹ đất, nhưng về phương diện tiếp thị, NĐT nước ngoài lại chiếm ưu thế.

Bài 1: Làm bé hay xé to?

Theo bà Low Sin Leng, Phó chủ tịch Công ty TNHH Sembcorp Industrial Parks (thuộc Tập đoàn Sembcorp, Singapore), đối tác của Becamex IDC Corp. trong việc phát triển KCN mang thương hiệu Việt Nam - Singapore (VSIP), Sembcorp đã đầu tư tại Việt Nam được hơn 14 năm.

Họ đã thành lập VSIP đầu tiên tại huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương vào năm 1996 với quy mô 500ha và 10 năm sau đó, diện tích này đã được lấp đầy.

Vào năm 2006, Sembcorp cùng đối tác Việt Nam mở rộng thêm 345ha tại huyện Bến Cát, song chưa đầy hai năm, NĐT đã đặt hết chỗ. Điều này đã giải thích vì sao VSIP tiếp tục có khu mở rộng ở Bình Dương...

Cuối năm 2007, VSIP “Bắc tiến” bằng dự án 700ha ở Bắc Ninh và 1.600ha tại Hải Phòng.

Hỏi bà Low tại sao Sembcorp lại đầu tư vào Việt Nam vào năm 1996, thời điểm Việt Nam chưa là thành viên khối ASEAN, đại diện đến từ Singapore cho rằng, khi đó họ vừa quảng bá các dự án KCN tại Trung Quốc và Indonesia nhưng trong tầm nhìn của họ, Việt Nam là một nền kinh tế đang phát triển, cộng với chính sách mở cửa chắc chắn sẽ là điểm đến của các NĐT nước ngoài. Vậy là họ mang mô hình “đô thị - công nghiệp” sang.

Đến nay, VSIP đã sở hữu trên 2.845ha đất công nghiệp cùng hơn 2.000ha khu đô thị.

Vậy, VSIP sẽ làm cách nào để lặp lại “kỳ tích” với VSIP II của năm 2006? Một lãnh đạo của VSIP cho biết, hiện nay, xúc tiến rầm rộ chưa chắc đã mang lại hiệu quả.

Do đó, cách VSIP sử dụng là tiếp cận trực tiếp những công ty, tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới thông qua hệ thống nhân viên, cộng tác viên rải đều tại những thị trường chủ lực.

Theo vị lãnh đạo này, phần lớn NĐT đến KCN tìm hiểu trong giai đoạn này là những người có nhu cầu thật sự và triển khai ngay nên họ sẽ suy xét khá kỹ lưỡng. Cụ thể, NĐT chọn những KCN có thương hiệu, uy tín, thời hạn thuê đất còn dài và vị trí phải có tính chiến lược.

Liên quan đến vấn đề trên, ông Huỳnh Quang Hải, Phó tổng giám đốc VSIP, chia sẻ, dù VSIP Quảng Ngãi và Hải Phòng nằm trong khu kinh tế (VSIP Quảng Ngãi thuộc Khu kinh tế Dung Quất mở rộng, còn VSIP Hải Phòng nằm trong Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải) nhưng để thu hút NĐT nước ngoài, các khu này đều có vị trí chiến lược chứ không phải vùng heo hút, xa xôi.

Chẳng hạn, với dự án ở Hải Phòng, không chỉ có cảng biển, mà còn gần Hà Nội. Đây cũng là những lý do mà trong thời điểm khó khăn như hiện nay, khu vẫn thu hút được một số NĐT lớn từ châu Á.

Điển hình như trường hợp Tập đoàn sản xuất máy in và máy photocopy hàng đầu thế giới Kyocera Mita (Nhật Bản) vừa động thổ giai đoạn 1 của dự án nhà máy sản xuất máy in 187,5 triệu USD tại đây.

Không chỉ VSIP, một nhà phát triển KCN khác là Công ty CP Amata Việt Nam (liên doanh giữa Sonadezi - Việt Nam và Tập đoàn Amata - Thái Lan) cũng đang tiếp tục mở rộng quy mô sau khi KCN Amata hiện hữu tại Biên Hòa được lấp đầy.

Ông Huỳnh Ngọc Phiên, Tổng giám đốc Amata Việt Nam, cho biết, từ mức giá thuê là 20 - 25 USD/m2 trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế châu Á 1997, đến nay, con số này đang ở ngưỡng 80 - 90 USD/m2.

Chính vì mức giá khá cao nên trong số 123 NĐT đang hoạt động, Nhật Bản có đến 53 DN, phần còn lại là DN châu Âu, trong khi NĐT Thái Lan chỉ chiếm thiểu số (do năng lực về tài chính của NĐT Thái Lan đôi khi có hạn nên có xu hướng chọn khu có giá cả phù hợp).

Theo ông Huỳnh Ngọc Phiên, trong việc thu hút đầu tư vào khu mở rộng, ngoài phương pháp “từ khách hàng đến khách hàng”, Amata sẽ đẩy mạnh phát triển nguồn khách hàng mới.

Song, do mức giá thuê khá cao nên về phía Amata cũng sẽ cân nhắc khi chọn lọc khách hàng. Theo đó, Nhật Bản và châu Âu vẫn là thị trường tiềm năng mà DN này muốn khai thác trong thời gian tới.

Nhìn vào cách thức phát triển KCN giữa khối DN “nội” và “ngoại” sẽ nhận thấy sự khác biệt giữa hai bức tranh. Một bên đang chật vật trong chuyện thu hút đầu tư và trong thời gian qua đã có một vài KCN chuyển đổi công năng, còn phía nhà phát triển hạ tầng nước ngoài lại thực hiện chiến lược mở rộng.

Mới đây, Công ty TNHH Phát triển Khu công nghiệp Long Bình (Loteco), liên doanh giữa Tập đoàn Sojitz - Nhật Bản và Tập đoàn Thái Sơn, Bộ Quốc phòng, cũng ra tuyên bố triển khai KCN Long Đức (huyện Long Thành, Đồng Nai), được xem là khu Loteco mở rộng.

Được biết, Sojitz là một trong ba NĐT Nhật Bản tham gia phát triển hạ tầng KCN ở Việt Nam (cụ thể, miền Bắc có 3 khu: Thăng Long 1, 2 - Hà Nội và Nomura - Hải Phòng; trong khi miền Nam có Loteco).

Nói về việc mở rộng này, ông Toshio Kazama, Tổng giám đốc Loteco, cho biết, KCN Long Bình hiện hữu gần như đã được lấp đầy, riêng những phần đất còn trống, Loteco đã xây dựng nhà xưởng và tháng 11 này sẽ có một vài DN Nhật dọn vào.

Việc mở khu Long Đức là dựa trên yêu cầu của NĐT, tức có khách hàng trước, chứ không mở một cách tùy tiện, ông Toshio Kazama nói.

Thực tế, vị đại diện của Loteco còn là đầu mối sắp xếp các cuộc họp trao đổi thông tin thường xuyên với DN Nhật và vì thế họ biết NĐT muốn gì. “Chúng tôi phải làm sao để sản phẩm của mình là cái mà NĐT cần.

Điều này cũng giải thích vì sao Loteco chọn Long Đức, nền đất tại khu vực này khá tốt nên sẽ giúp NĐT tiết giảm được thời gian lẫn chi phí xử lý khi triển khai xây dựng nhà máy”, ông Toshio Kazama phân tích.

Ngoài ra, một khi cụm cảng Cái Mép - Thị Vải tại Bà Rịa - Vũng Tàu hoàn tất, chắc chắn sẽ có lợi thế hơn cảng nước sâu Laem Chabang, Thái Lan. Điều này sẽ giúp tiết giảm chi phí cho NĐT tại Long Đức khi xuất hàng sang châu Âu và Mỹ (không cần phải quá cảnh sang Hồng Kông).

Bàn thêm về vấn đề này, ông Huỳnh Ngọc Phiên, Amata Việt Nam, cũng cho biết thêm, các nhà phát triển KCN cần phải chú ý cách tiếp cận NĐT nước ngoài.

Bởi, trong khi các NĐT cũ nhìn nhận ở khía cạnh hậu mãi thì đa phần NĐT mới lại chủ yếu quan tâm đến đất, xây dựng nhà máy như thế nào, hỗ trợ của bên kêu gọi đầu tư ra sao...

Một khi làm tốt những khâu này thì hoạt động xúc tiến sẽ tạo hiệu quả không nhỏ. “Hiện nay, thực tế các khu kinh tế trình độ thể chế vẫn thấp, vẫn chú trọng đến các ưu đãi.

Trong tương lai, đẳng cấp thể chế sẽ quyết định hiệu quả thu hút đầu tư chứ không phải chỉ là các ưu đãi”, PGS-TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định về xu hướng cạnh tranh thu hút đầu tư của các tỉnh, thành.

Ông Bertrand Sauvageon - Tổng giám đốc (mảng hàng y tế) Công ty TNHH DKSH Việt Nam: Nhân lực là điều quan trọng để mở rộng đầu tư

Hiện nay, chúng tôi có trung tâm phân phối tại Bình Dương, giữa tháng 11 sẽ khai trương một trung tâm logistics lớn nhất ở phía Bắc (tại Hà Nội). Đồng Nai là địa điểm nằm trong mục tiêu của chúng tôi, DKSH đang tìm hiểm thêm thị trường vì mục tiêu của chúng tôi là đầu tư lâu dài tại Việt Nam. Chính vì thế, điều DKSH quan tâm là đào tạo thêm nhân sự cấp cao ở khâu kỹ thuật theo tiêu chuẩn quốc tế, như đội ngũ DKSH đã đào tạo tại TP.HCM và Đà Nẵng.

Ông Pierre J. Magne - Giám đốc Tài chính Công ty TNHH Nestlé Việt Nam: Tiêu thụ tại thị trường nội địa là động lực để mở rộng đầu tư

Chúng tôi đã có hai dự án tại Amata. Dự án quan trọng nhất đang thực hiện là dự án thứ ba với công suất hàng chục ngàn tấn cà phê chế biến phục vụ tiêu dùng nội địa và một phần cho xuất khẩu. Tiêu dùng nội địa đang tăng rất nhanh, với những nhãn hiệu mạnh như Nest Café và Nest Café Việt, công suất không đủ cung ứng nữa, do đó chúng tôi đang tìm cách đáp ứng nhu cầu thị trường đang ngày càng tăng này. Ngoài ra, chúng tôi cũng thành lập dự án mới với quy mô tương đối nhỏ tại Khu công nghiệp Amata (Biên Hòa, Đồng Nai), có tổng vốn đầu tư 16 triệu USD, với mục tiêu gia công và đóng gói các sản phẩm của công ty, sản xuất các sản phẩm thức uống dinh dưỡng, sản phẩm ngũ cốc, cà phê, nước hoa quả, gia vị và mì ăn liền.

Ông Tomaso Andreatta - Phó chủ tịch EuroCham, Trưởng đại diện Intesa Sanpaolo S.p.A: Địa phương cần hỗ trợ cung ứng nhân lực công nghệ cao

Hai vấn đề các NĐT châu Âu khá quan tâm khi đầu tư tại Đồng Nai đều liên quan đến yếu tố hạ tầng cơ sở. Ở đây, chúng tôi không chỉ đề cập đến hạ tầng cứng như đường sá, cầu cảng mà còn cả hạ tầng mềm là nhân lực, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao. Tôi nghĩ lãnh đạo tỉnh nên chú ý hơn đến đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cần thiết hỗ trợ cho lĩnh vực này.

Ông Yoshida Sakae - Trưởng đại diện JETRO tại TP.HCM: Cơ quan quản lý cần hiểu nguyện vọng của nhà đầu tư

Giá nhân công tại Trung Quốc đang tăng cao, đây là cơ hội cho Việt Nam. NĐT Nhật Bản vẫn tiếp tục quan tâm đến thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, để tạo niềm tin cho họ, Việt Nam cần cải thiện hơn nữa môi trường đầu tư. Chẳng hạn, gần đây, cơ quan thuế đã truy thu thuế của một DN (trên địa bàn Đồng Nai), nhưng vấn đề quan trọng là do DN này không hiểu rõ về luật định chứ họ chẳng trốn thuế. Những thông tin như thế sẽ ảnh hưởng đến uy tín của họ. Chính vì thế, cơ quan quản lý cần tìm hiểu rõ nguyên nhân và hiểu nguyện vọng của NĐT.