Kỷ niệm 50 năm ngày Gagarin bay vào vũ trụ là dịp để giúp người dân Nga và thế giới nhớ lại những thành tựu của Liên Xô cũ, đồng thời nhắc nhở dư luận rằng Nga vẫn là một cường quốc trên trường quốc tế.

12-4-1961: Lịch sử sang trang Đúng 6 giờ 7 phút theo giờ quốc tế Greenwich (9 giờ 7 phút giờ Mátxcơva) ngày 12-4-1961, tàu vũ trụ Phương Đông với nhà du hành vũ trụ Yuri Gagarin trên boong xuất phát. Yuri Gagarin đã hoàn thành xuất sắc một vòng bay trên tàu Phương Đông xung quanh Trái đất. Sau khi hoàn thành chuyến bay, từ độ cao vài kilômét, theo đúng kế hoạch, Gagarin nhảy dù ra khỏi khoang tàu và hạ cánh an toàn trên cánh đồng của một nông trang ở tỉnh Saratov. Toàn bộ chuyến bay kéo dài trong 108 phút. Những người đầu tiên gặp Gagarin khi ông hạ cánh là bà Anna Takhtarova, một nông dân và đứa cháu 4 tuổi có tên Margarita. Hàng trăm ngàn người dân Nga tràn ra các đường phố ở thủ đô Mátxcơva khi biết tin Gagarin bay vào vũ trụ thành công. Sự kiện đó cho thấy vai trò dẫn đầu của Liên Xô về khoa học không gian, chạy đua vào vũ trụ. Gagarin được Chính phủ Liên Xô lựa chọn chỉ 4 ngày trước khi tàu Phương Đông được phóng. Sau chuyến bay trên tàu Phương Đông, Y.A. Gagarin trở thành người hùng nổi tiếng trên thế giới. Báo chí thế giới khi đó đều viết về ông. Ông được thưởng nhiều huân chương, huy chương, bằng khen cũng như được trao tặng danh hiệu Công dân danh dự tại nhiều thành phố ở các quốc gia châu Âu, châu Á, châu Phi, Bắc Mỹ và Nam Mỹ. Ông cũng đã tới thăm nhiều quốc gia trên thế giới với tư cách sứ giả hòa bình và hữu nghị, gặp gỡ nhiều nhà lãnh đạo. “Ngày quốc tế con người bay vào vũ trụ” Cho đến năm 2010, “Ngày vũ trụ 12-4” chỉ được tổ chức tại Nga. Nhưng tại phiên họp vào ngày 7-4-2011, Đại hội đồng Liên hiệp quốc (LHQ) đã thông qua nghị quyết chọn ngày 12-4 làm ngày “Ngày quốc tế con người bay vào vũ trụ” và từ nay, ngày này sẽ được tổ chức trên toàn thế giới. Đại diện thường trực của Nga tại LHQ, Vitaly Churkin cho rằng điều này chứng minh thế giới tiếp tục hoan nghênh những thành tựu của nhân dân Liên Xô trước kia và nay là Nga như nhà tiên phong trong nghiên cứu không gian vũ trụ. “Chúng tôi thực sự có những điều để tự hào: nữ du hành vũ trụ đầu tiên, người đầu tiên bước ra ngoài không gian, chuyến bay đầu tiên của tàu vũ trụ với 3 phi hành gia, người nước ngoài đầu tiên trên tàu vũ trụ, trạm không gian đầu tiên, các khách du lịch không gian đầu tiên trên tàu, chưa kể đến một thực tế là Nga đã và vẫn tiếp tục là đầu tàu của sự hợp tác quốc tế rộng rãi trong việc thăm dò không gian vũ trụ”. Tại Nga, hoạt động lớn nhất nhân ngày này sẽ là lễ kỷ niệm 50 năm chuyến bay của Gagarin với sự chủ trì của Tổng thống Nga Dmitry Medvedev và sự tham dự của 40 người đứng đầu các cơ quan không gian các nước. Cũng nhân dịp này, lần đầu tiên, tàu vũ trụ Liên hợp-21 mang tên Gagarin đã khởi hành từ sân bay vũ trụ Baikonur từ ngày 5-4, sau đó kết nối với Trạm không gian quốc tế ISS vào ngày 7-4. Những gì Gagarin đã nhìn thấy trong không gian cũng là nội dung bộ phim “Quỹ đạo đầu tiên” của đạo diễn người Anh Chris Riley sẽ ra mắt trên YouTube vào ngày 12-4. Tại các thủ đô châu Âu như Brussels, Vienna và khoảng 100 thành phố của Mỹ sẽ có các cuộc triển lãm và lễ hội về chủ đề Gagarin…. Tại trụ sở LHQ, triển lãm các bức ảnh hiếm và các tài liệu nói về cuộc đời của Yuri Gagarin và lịch sử thăm dò không gian vừa được khai mạc. Một tuần trước chuyến bay là tên gọi cuộc triển lãm nhân sự kiện lịch sử 50 năm chuyến bay có người lái đầu tiên vào không gian vũ trụ, được khai mạc đúng một tuần trước ngày 12-4. Toàn thế giới kỷ niệm nửa thế kỷ chuyến bay vũ trụ có người lái đầu tiên một cách ấm áp và trang trọng. Nga đưa nhân loại gần hơn với vũ trụ Có thể nói, Gagarin chính là người mở đường cho nhân loại vào không gian vũ trụ. Sau Yuri Gagarin, khoảng 500 nam giới và phụ nữ từ hơn 30 quốc gia trên thế giới đã có mặt trên quỹ đạo gần Trái đất, trong số đó có rất nhiều chuyến bay do Nga giúp đỡ một phần hay đài thọ toàn bộ. Nhiều nước đạt được những tiến bộ to lớn về công nghệ vũ trụ ngày nay cũng nhờ những hợp tác bước đầu với Nga. Công cuộc chinh phục Mặt trăng của Mỹ năm 1969 cũng do động lực thúc đẩy từ thành công của chuyến bay có người lái đầu tiên của Nga. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều nước đã cố gắng để thời điểm phóng tàu vũ trụ vào ngày 12-4. Chuyên gia của Học viện Vũ trụ Nga, ông Yuri Karash, cho rằng đây là một ngày quan trọng trong lịch sử thế giới và công cuộc nghiên cứu thăm dò không gian. Chúng ta không nên quên rằng 12-4-1981 cũng là ngày tàu con thoi Columbia của Mỹ có chuyến bay đầu tiên, đánh dấu khởi đầu lịch sử thăm dò không gian bằng tàu vũ trụ được sử dụng nhiều lần. Thật thú vị, cuộc xuất phát của Columbia trùng với dịp kỷ niệm lần thứ 20 chuyến bay của Gagarin. Từ thành công đầu tiên trong việc đưa con người vào vũ trụ, ngành vũ trụ Nga không ngừng phát triển và đạt thêm nhiều thành công lớn trong không gian. Diễn biến mới nhất là Mỹ đang trông chờ vào các tàu vũ trụ của Nga trong việc đưa người lên trạm ISS do đội tàu con thoi của Mỹ “nghỉ hưu”. Trả lời phỏng vấn của Đài “Tiếng nói nước Nga”, người đứng đầu Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga, ông Anatoly Perminov, cho biết các nhà khoa học Nga đã vạch ra 3 kịch bản chinh phục vũ trụ cho giai đoạn đến năm 2050. Theo dự kiến, chuyến bay lên Mặt trăng sẽ thực hiện vào giữa thập kỷ 2020, còn việc tạo ra các cơ sở nghiên cứu trên Mặt trăng sẽ tiến hành vào khoảng những năm 2030, đến những năm 2040 sẽ bắt đầu thăm dò sao Hỏa. Chính phủ Nga đang nghiên cứu kỹ các đề xuất này. Một vài dự án trong số đó có thể được thực hiện với sự hợp tác quốc tế. Chẳng hạn, việc thăm dò Mặt trăng, thành lập các khu định cư ở đó có thể được thực hiện với sự tham gia của những nước đang làm việc hiện nay trên trạm ISS. Điều đó sẽ giảm thiểu chi phí tài chính của Nga và sẽ cho phép sử dụng các mô hình tên lửa và công nghệ không gian ưu việt hơn của các nước khác. Ngoài ra, Nga đang nghiên cứu khả năng sử dụng năng lượng hạt nhân trong các chuyến bay vũ trụ có người lái. Các dự án tạo ra module năng lượng vận tải dựa trên năng lượng hạt nhân chưa hề có mẫu tương tự trên thế giới và có những lợi thế trong lĩnh vực thăm dò không gian. Theo ông Perminov, Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga đang làm việc với Rosatom để chế tạo động cơ điện năng suất lớn. Thiết kế động cơ đó dành cho chuyến bay liên hành tinh, đến những không gian rất xa để nghiên cứu các hành tinh như sao Hỏa chẳng hạn. Nga sẵn sàng tham gia vào việc xây dựng các khách sạn không gian. Mỹ cũng có kế hoạch tương tự và các chuyên gia Nga sẵn sàng cung cấp các hỗ trợ cần thiết để nâng cao hiệu suất tin cậy của các dự án mà dân ngoại đạo cho là rất hoang đường. NASA cũng đang có nhiều đàm phán với Nga về kế hoạch chung thăm dò Thái dương hệ. THỤY VŨ >> Bài 1: Thời thơ ấu và cái chết của Gagarin