Một tháng sau động đất và sóng thần ở Nhật, cả thế giới dường như tập trung chú ý về nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1 mà quên đi những hậu quả để lại sau thảm họa.

Động đất ở Kobe năm 1995 làm chết 6.434 người. Trong khi đó, động đất 9 độ Richter kéo theo sóng thần ngày 11-3 đã làm chết 13.127 người, chưa kể 14.377 người mất tích. Cơ sở hạ tầng của Nhật bị tàn phá nghiêm trọng. Trên 150.000 người vẫn đang sống trong các trung tâm sơ tán. 168.586 hộ chưa có điện sinh hoạt. Khoảng 220.000 hộ chưa có nước. Tình hình xử lý hạt nhân ở nhà máy Fukushima số 1 ngày càng gây thêm lo lắng. Người dân mất dần niềm tin vào Công ty Điện lực Tokyo. Hình ảnh lực lượng cứu hỏa Nhật dùng vòi rồng chữa cháy ngăn chặn phóng xạ rò rỉ đã làm thế giới nghi hoặc về lợi ích của điện hạt nhân. Đức ngưng ngay bảy nhà máy điện hạt nhân cũ kỹ nhất. Châu Âu tiếp tục tranh luận nên hay không nên sử dụng năng lượng hạt nhân. Guồng máy sản xuất của Nhật khó phục hồi trong bối cảnh dư chấn mạnh vẫn xảy ra. Nhiều nhà máy trên thế giới phải hoạt động cầm chừng vì thiếu hàng từ Nhật. Ngành công nghiệp ôtô Nhật vẫn chưa trở lại nhịp sản xuất bình thường. Hậu quả phóng xạ liên quan đến hệ sinh thái thật khó lường. Nông dân và ngư dân vùng đông bắc có nguy cơ khốn đốn. Nhiều mặt hàng nông-thủy sản của Nhật bị cấm nhập khẩu trên thế giới. Ngày 12-4, Bộ trưởng Kinh tế Nhật Kaoru Yosano đánh giá động đất và sóng thần gây ra hậu quả nghiêm trọng cho kinh tế hơn dự kiến với ước tính thiệt hại phải trên 300 tỉ USD. Ngân hàng trung ương Nhật nhận định tình hình kinh tế Nhật đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, đến thăm cảng cá Ishinomaki ngày 11-4, Thủ tướng Nhật Naoto Kan đã khẳng định một trong những ưu tiên của chính phủ là khôi phục nghề đánh bắt thủy hải sản càng nhanh càng tốt. Một ủy ban đặc biệt phụ trách tổ chức lại ngành nghề này đã được thành lập ngày 11-4. Thủ tướng cũng đã kêu gọi người dân tiêu xài nhiều hơn để kích thích kinh tế. Viễn ảnh tái thiết kinh tế phụ thuộc vào thời gian xử lý khủng hoảng hạt nhân ở Nhật kéo dài bao lâu. Sau động đất Kobe, Nhật chỉ mất hai năm để phục hồi kinh tế. Còn lần này thì không ai dám chắc. Theo nhà phân tích Hirokazu Anai ở Công ty chứng khoán JP Morgan Securities tại Nhật, phải cần ba tháng để tái lập mạng lưới giao thông đường bộ phục vụ cho công tác phân phối nước, lương thực, xăng dầu ở vùng đông bắc. Kế tiếp là xây dựng nhà tạm cho người sơ tán, sau đó công cuộc tái thiết mới chính thức bắt đầu. DẠ THẢO