Ngày 25-3, Bộ Công thương đã họp với các tập đoàn, tổng công ty lớn nhằm đẩy mạnh xuất khẩu, hạn chế nhập siêu.

Nhiều giải pháp đã được đưa ra nhưng theo một quan chức của Bộ Công thương, “cần một giải pháp quan trọng để tránh nhập siêu trong khi giải pháp đề xuất đang bị... ngâm”. Tốc độ nhập siêu tăng mạnh “Tôi chán rồi!” Được giao tìm lời giải cho bài toán nhập siêu, ông Ngô Văn Trụ - người trực tiếp làm nghị định - khi được hỏi đã bức xúc: “Tôi chán rồi! Nghị định làm đi làm lại, trình Thủ tướng đến bốn lần. Có người còn nói nghị định chỉ có lợi cho ông này ông kia. Giờ không biết phải làm thế nào nữa. Tôi chán quá rồi!...”. Trong nhiều cuộc họp bàn về chống nhập siêu mấy năm trở lại đây, có lẽ khó có cuộc họp nào lại kịch tính vào phút chót như buổi làm việc hôm qua của các tập đoàn với Bộ Công thương. Ông Huỳnh Đắc Thắng - vụ phó Vụ Kế hoạch, Bộ Công thương - cho biết với việc nhập khẩu hai tháng đầu năm đã lên tới 11 tỉ USD, tăng 44,4% so với cùng kỳ 2009 thì tình hình mất cân đối đã “rất nghiêm trọng”. Đặc biệt, ước nhập siêu ba tháng lên tới 3,5 tỉ USD, bằng tới 25% giá trị xuất khẩu (cao hơn mức Chính phủ cho phép là 20% cả năm), ông Thắng khẳng định: “Đây là tín hiệu báo động”. Giải thích nguyên nhân nhập siêu tăng mạnh, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên phân tích do cùng kỳ 2009 có lượng vàng xuất khẩu khá lớn. Năm 2010 không những không có vàng xuất khẩu mà ngược lại, VN đã phải nhập tới 200 triệu USD vàng bạc đá quý để can thiệp thị trường. Ông Biên cho rằng điều này đã tác động lớn đến tình hình xuất nhập khẩu. Đồng thời, dầu thô cũng giảm xuất khẩu tới gần 50% do phải đưa dầu vào Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Ở khía cạnh khác, phản ảnh của ông Nguyễn Gia Tường, phó tổng giám đốc Tập đoàn Hóa chất VN, cũng nêu được một thực tế khiến nhập siêu tăng: sính ngoại. Chẳng hạn trong lĩnh vực phân bón: trong nước đang tồn kho 300.000 tấn phân bón, trong đó có 160.000 tấn NPK nhưng các doanh nghiệp VN lại nhập NPK khiến doanh nghiệp phân bón phải sản xuất dưới công suất thiết kế. Ông Ngô Văn Trụ, vụ phó Vụ Công nghiệp nặng, cho rằng nhiều sản phẩm công nghiệp của VN so với Trung Quốc không thua kém nhưng doanh nghiệp vẫn thích mua hàng Trung Quốc. “Không chỉ máy biến thế mà hầu hết thiết bị nhà máy điện đều từ Trung Quốc. Nếu giảm đi thì nhập siêu sẽ giảm rất nhiều”. Loay hoay giải pháp tình thế Đề cập giải pháp giảm nhập siêu, ông Nguyễn Thành Biên cho biết Bộ Công thương đang phối hợp với các bộ, ngành xem lại quy trình thông quan, kiểm tra chất lượng, kiểm tra trước khi lên tàu với những hàng hóa cần hạn chế nhập khẩu. Đặc biệt, các mặt hàng như lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh... phải kiểm tra thật kỹ xuất xứ. Ông Biên cũng yêu cầu kiểm điểm, kiểm soát việc nhập khẩu thiết bị toàn bộ, tránh những thiết bị trong nước đã sản xuất được nhưng vẫn nhập theo thiết bị toàn bộ. Tuy nhiên, ông Huỳnh Đắc Thắng lại cho rằng muốn hạn chế nhập khẩu thì những giải pháp thương mại là không căn cơ. “Muốn hạn chế nhập khẩu phải phát triển công nghiệp phụ trợ. Trong khi đó, nghị định phát triển công nghiệp phụ trợ cứ loay hoay mãi, cả năm mới giải thích thêm được vài từ”. Ông Thắng nói cần sớm khuyến khích doanh nghiệp làm hàng phụ trợ, tránh loay hoay vào các biện pháp thương mại vốn không căn cơ lại dễ rủi ro, kể cả rủi ro bị kiện ra WTO