PN - Hầu hết, bệnh nhi ung thư máu khi nhập viện đều phải nằm vật vã chờ “viện trợ” tiểu cầu. Sớm thì mất vài ngày đến một tuần, còn trễ phải chờ đến cả tháng. Ngặt nỗi, tiểu cầu chỉ lưu trữ được vài ngày, do đó, nếu muốn truyền phải chờ nguồn cung ứng. Thế nhưng, hiện nay, do thông tin chưa đến với người dân rộng rãi nên rất ít người hiến tiểu cầu.

Chờ cả tháng là bình thường Thân hình bé bỏng nằm lọt thỏm trên giường bệnh, bé trai N.T.H., bốn tuổi (ngụ Hậu Giang) đang đau đớn với những biến chứng của bệnh bướu nguyên bào thần kinh khiến bụng phồng to, hai mắt như muốn rơi ra khỏi hốc mắt. Với khuôn mặt phờ phạc, ba của bé kể: “Cháu đã nằm hơn một tuần mới có tiểu cầu để truyền, bây giờ các bác sĩ (BS) phải chờ số lượng tiểu cầu tăng sinh mới có thể tiến hành hóa trị. Cũng may, tại TP.HCM cháu còn có cơ hội truyền tiểu cầu, chứ đã nhiều ngày nằm ở Cần Thơ vẫn không được điều trị, xin chuyển viện không được nên gia đình đành chấp nhận điều trị vượt tuyến”. Tiểu cầu là mầm sống mà nhiều bệnh nhi ung thư trông đợi Cũng như bé H., bệnh nhi H.V.M.T., sáu tuổi bị ung thư máu, buộc phải nhập viện khẩn cấp để hóa trị. Tuy nhiên, sau khi xét nghiệm, các BS phát hiện chỉ số tiểu cầu trong máu bệnh nhi thấp nên không thể tiến hành hóa trị. Tình trạng bệnh nhi càng trở nặng, các BS nơm nớp lo vì không có cách nào để giúp số lượng tiểu cầu sớm trở về mức an toàn. Sau bao ngày mong đợi, cuối cùng, đến ngày thứ năm, bệnh nhi đã được truyền sáu đơn vị tiểu cầu. Sau một tháng, bệnh nhi được truyền đến 24 đơn vị tiểu cầu mới đủ sức khỏe để tiến hành hóa trị. Hiện nay, khoa Ung bướu nhi - BV Ung Bướu TP.HCM có đến 150 ca điều trị nội trú và 500 ca ngoại trú, trong đó các bệnh ung thư máu, ung thư hạch và ung thư nguyên bào thần kinh chiếm đến 50%. Sức khỏe của những bệnh nhi này sẽ phụ thuộc rất nhiều vào việc cho tiểu cầu từ người khác. Do đó, mỗi tháng, BV Ung Bướu phải đăng ký trước khoảng 350 đơn vị tiểu cầu để dự trữ điều trị, nhưng thực tế, số lượng này chưa bao giờ đủ. BS Ngô Thị Thanh Thủy - Trưởng khoa Ung bướu nhi, BV Ung Bướu TP.HCM, cho biết, tình trạng thiếu tiểu cầu diễn ra thường xuyên, thiếu nhiều nhất là vào các dịp nghỉ lễ, ngày Tết, mùa hè… vì sinh viên, công nhân về quê, lo ôn thi. Những thời điểm này, nhiều khi BV chờ đợi nguồn cung ứng tiểu cầu từ ba - bốn tuần lễ mới có, còn những ngày bình thường cũng chờ đến cả tuần. Cũng theo BS Thủy, những bệnh nhân ung thư máu, ung thư hạch, ung thư nguyên bào thần kinh khi nhập viện đều là những lúc bệnh đã trở nặng, do đó, buộc phải thực hiện hóa trị. Tuy nhiên, khi bệnh nặng, bản thân những trẻ bị các loại ung thư này thường có mức tiểu cầu rất thấp. Vì tế bào ung thư sẽ ngăn cản sự sinh sản của tiểu cầu ở tủy xương, do đó, lượng tiểu cầu giảm sút. Nếu tiến hành hóa trị, khi vô thuốc sẽ càng làm cho mật độ tiểu cầu giảm mạnh. Khi tiểu cầu giảm xuống quá mức cho phép, người bệnh bị xuất huyết và nguy hiểm đến tính mạng. Do đó, buộc bệnh nhân phải được truyền đủ lượng tiểu cầu thì việc hóa trị mới đảm bảo. Tuy nhiên, nếu không có tiểu cầu “viện trợ” khẩn cấp, không được thực hiện hóa trị, lượng tiểu cầu trong cơ thể bệnh nhi cũng sẽ giảm đi, bệnh diễn tiến nặng hơn. Nếu thiếu quá nhiều tiểu cầu, cơ thể sẽ xuất huyết tự nhiên mà không cần va chạm, lo ngại nhất là xuất huyết não, trẻ dễ tử vong. Lúc nào cũng thiếu BS Trương Thị Kim Dung - Phó giám đốc BV Truyền máu - huyết học TP.HCM khẳng định, chế phẩm tiểu cầu lúc nào cũng không đáp ứng đủ nhu cầu chứ không chỉ vào những dịp nghỉ lễ, mặc dù mỗi tháng BV cung ứng 6.000 - 7.000 đơn vị tiểu cầu cho các cơ sở y tế trên địa bàn TP. Nguyên nhân chủ yếu do tiểu cầu chỉ sử dụng tối đa được năm ngày sau khi lấy từ người cho, do đó, không thể dự trữ nhiều. Hơn nữa, số người hiến tiểu cầu quá ít, không như hiến máu tình nguyện. Cũng theo BS Dung, nếu chiết tách tiểu cầu từ túi máu toàn phần của người hiến máu tình nguyện sẽ thu được rất ít, vì túi máu toàn phần còn chứa hồng cầu, huyết tương… Do vậy, để điều trị bệnh thiếu tiểu cầu, cần phải chiết tách từ nhiều túi máu toàn phần mới đủ. Điều nguy hiểm là việc truyền tiểu cầu từ quá nhiều người khác nhau thì người bệnh có nguy cơ bị phản ứng miễn dịch. Theo BS Dung, sau khi lấy khoảng 20% - 25% lượng tiểu cầu, hệ thống máy chiết tách tế bào chuyên biệt sẽ trả lại các thành phần khác còn lại trong máu vào cơ thể người hiến. Nhờ vậy, những người cho tiểu cầu sẽ không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe. Thời gian hiến máu trung bình ba - bốn tháng/một lần, nhưng hiến tiểu cầu chỉ cần sau một tháng có thể cho tiếp lần hai. Tuy nhiên, một số người còn e ngại do chưa hiểu hết được an toàn trong việc hiến tiểu cầu, hoặc sợ phiền hà vì mất thời gian xét nghiệm. Do đó, người hiến tiểu cầu hiện nay phần lớn là những người có nhu cầu bán máu để mưu sinh. Văn Thanh