(Toquoc)-Sử dụng đồng tiền chung trong trao đổi thương mại là vấn đề mà lãnh đạo các nước BRICS tính tới. Tuy nhiên, đồng tiền nào sẽ được lựa chọn vẫn là bài toán chưa có câu trả lời.

Ngày 14/4 tới, tại thành phố Sanya (Trung Quốc), Nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS, gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi sẽ họp để thảo luận các vấn đề cùng quan tâm như thương mại, chính trị, biến đổi khí hậu và an ninh toàn cầu. Đây là lần đầu tiên Nam Phi tham dự phiên họp này. Tăng cường vị thế thương mại Với GDP toàn khối đạt 8,7 nghìn tỷ USD trong năm 2010, BRICS chiếm 30% tăng trưởng kinh tế toàn cầu kể từ năm 2000 và 45% tăng trưởng kinh tế toàn cầu kể từ khi bắt đầu cuộc khủng hoảng tài chính - kinh tế. Theo nhận định của hãng Goldman Sachs, các thành viên BRICS có khả năng chiếm 4 trong 5 vị trí lớn sẽ được coi là 4 trong 5 nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2032. Ảnh hưởng ngày càng lớn của các nền kinh tế BRICS có thể nhận thấy trong sự vượt trội của họ với các vấn đề thương mại toàn cầu. Theo Standard Bank Group, thị phần thương mại của BRICS tăng từ 6,9% năm 1999, lên 14,2% năm 2008. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF, thương mại nội khối BRICS đã tăng 30%/năm kể từ năm 1999, hiện chiếm 8% thương mại toàn cầu, trong đó Nga, Brazil và Nam Phi là các nước cung cấp tài nguyên thiên nhiên để đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp và xây dựng cơ sở hạ tầng của Trung Quốc, Ấn Độ. Gần đây, vị trí của Mỹ với tư cách là đối đối tác thương mại lớn nhất của hầu hết các nền kinh tế BRICS đã dần bị thách thức bởi chính các thành viên của tổ chức này. Trung Quốc đã vượt Mỹ trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Brazil, đồng thời trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Nam Phi. Đồng tiền chung BRICS Dù quan hệ thương mại nội khối có xu hướng ngày càng tăng, nhưng BRICS vẫn chủ yếu sử dụng đồng USD để thanh toán thương mại chứ không phải bằng đồng tiền của chính các quốc gia này. Hiện các nền kinh tế BRICS đã tích lũy được một lượng lớn dự trữ ngoại tệ bằng đồng USD, chiếm 40% dự trữ ngoại thế giới. Trong những năm gần đây, BRICS có ý định sử dụng tiền tệ của chính mình trong giao dịch thương mại thay cho đồng USD. Ý tưởng này đã được cụ thể hóa khi Nga và Trung Quốc hồi tháng 11/2010 đã đồng ý sử dụng đồng tiền của mình trong thương mại song phương. Trước đó, tại Hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai được tổ chức tháng 4/2010, lãnh đạo các nền kinh tế BRICS thống nhất sẽ nghiên cứu các phương thức sử dụng đồng tiền của mình trong thanh toán thương mại song phương. Theo nhiều chuyên gia kinh tế, việc thay thế đồng USD trong thanh toán thương mại nội khối BRICS là khả quan bởi các lý do sau. Thứ nhất, việc sử dụng các loại tiền khác thay cho đồng USD sẽ giúp BRICS đa dạng hóa kho dự trữ ngoại tệ của mình. Do ảnh hưởng nặng nề của cuộc khủng hoảng tài chính – tiền tệ toàn cầu vừa qua, nền kinh tế Mỹ đang bị đe dọa bởi các nguy cơ suy giảm và nợ công, từ đó vai trò là đồng tiền dự trữ toàn cầu của đồng USD đang bị thách thức. Trong trường hợp kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái hoặc vỡ nợ, các nền kinh tế BRICS sẽ bị thiệt hại nặng do sử dụng đồng USD. Đó là chưa kể tới việc Mỹ thực hiện chính sách nới lỏng định lượng sẽ dẫn đến nguy cơ một cuộc lạm phát trong tương lai, làm giảm giá trị của dự trữ bằng đồng USD của BRICS. Thứ hai, việc sử dụng tiền tệ của chính các nước BRICS sẽ tạo cơ sở để chúng phát triển thành đồng tiền dự trữ toàn cầu. Điều này là có khả năng xảy ra bởi vị trí và vai trò của BRICS ngày càng quan trọng trong cán cân thương mại quốc tế. Trong bối cảnh BRICS ngày càng phát triển, đồng tiền của các nước này cũng sẽ được sử dụng rộng rãi hơn trong thanh toán thương mại quốc tế, từ đó làm đa dạng các loại tiền tệ dự trữ toàn cầu. Thứ ba, việc sử dụng đồng tiền của chính các nước thành viên sẽ giúp BRICS giảm chi phí giao dịch và thay đổi tỷ giá hối đoái, từ đó thúc đẩy hơn nữa trao đổi thương mại nội khối, làm tăng trưởng kinh tế của các nước thành viên bền vững hơn. Thứ tư, việc sử dụng rộng rãi hơn đồng tiền của các nước thành viên trong trao đổi thương mại nội khối BRICS sẽ tăng ảnh hưởng của khối đối với thế giới và các tổ chức đa phương khác như IMF, WB và WTO. Thứ năm, việc sử dụng đồng tiền của chính các nước thành viên có thể tạo cơ sở để hình thành một liên minh tiền tệ BRICS. Những phương án Giới phân tích cho rằng, có 3 phương thức BRICS có thể cân nhắc khi sử dụng đồng tiền của các nước thành viên trong trao đổi thương mại nội khối. Một là, lựa chọn đồng tiền của một trong số 5 quốc gia thành viên để làm đồng tiền chung. Với cách tiếp cận này, BRICS sẽ có 5 sự lựa chọn. Tuy nhiên, đồng tiền được lựa chọn sẽ “qua mặt” các đồng tiền khác, và có tiềm năng trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu. Trong bối cảnh hiện nay, với sự trỗi dậy mạnh mẽ của kinh tế Trung Quốc khi nước này đã chính thức vượt Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới thì đồng Nhân dân tệ chính là ứng cử viên sáng giá nhất. Hai là, có thể sử dụng đồng tiền của một quốc gia trong trao đổi thương mại song phương. Ba là, tạo ra một đồng tiền mới sử dụng chung cho cả khối trong trao đổi thương mại. Đây được cho là cách tiếp cận khó nhất, nhưng sẽ mang lại hiệu quả lớn nhất bởi nó có thể kết hợp được sức mạnh tổng thể của toàn khối BRICS. Phương pháp này cũng sẽ giải quyết thách thức mà sự lựa chọn thứ nhất có thể đem lại (khi chỉ lựa chọn 1 trong 5 đồng tiền). Đồng tiền mới sẽ thay thế tất cả các đồng tiền nội khối hiện nay, trở thành đồng tiền chung cho cả 5 nước BRICS, và có khả năng thay thế đồng USD hay đồng Euro trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu. Tuy nhiên, nếu đi theo cách tiếp cận này, các nước sẽ phải điều chỉnh chính sách tiền tệ của mình./. Thế Phương