Tình trạng xâm nhập mặn diễn biến khá phức tạp tại các tỉnh miền Trung, ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt người dân. Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa giao Cục Quản lý Tài nguyên nước tổ chức đoàn kiểm tra quy trình vận hành liên hồ chứa trên địa bàn Quảng Nam, lưu vực hệ thống sông Vu Gia - Thu Bồn, nhằm đưa ra những giải pháp thích hợp giúp các địa phương khắc phục tình trạng trên…

Cac cong trinh thuy dien phai van hanh dung quy trinh - Anh 1

Sông Cầu Đỏ bị nhiễm mặn nặng nên nhà máy nước không thể hoạt động. Ảnh: Ngọc Phó

Trước Tết Bính Thân, Nhà máy Nước Cầu Đỏ - nơi cung cấp hầu hết toàn bộ lượng nước sinh hoạt cho TP Đà Nẵng đã bị nhiễm mặn nặng. Ông Nguyễn Trường Ảnh, Giám đốc Cty TNHH MTV Cấp nước Đà Nẵng cho biết, từ ngày 8/2 (tức 28 Tết) đến nay, tại cửa thu Nhà máy Nước Cầu Đỏ có độ mặn vượt mức cho phép đến hơn 10 lần. Trước tình trạng này, Cty phải vận hành Trạm bơm An Trạch tại Hòa Tiến (huyện Hòa Vang) đưa nước thô về Nhà máy Nước Cầu Đỏ và Nhà máy Nước sân bay Đà Nẵng. Lúc cao điểm, Cty phải vận hành 4 trên tổng số 6 máy bơm với công suất 9.100m 3 /giờ để xử lý đảm bảo các tiêu chuẩn của Bộ Y tế.

Cũng theo ông Ảnh, khó khăn nhất hiện nay là độ rủi ro của Trạm bơm An Trạch rất cao. Các máy bơm ở đây đều hoạt động bằng điện, nhưng tại khu vực không có nguồn điện ưu tiên, phải kéo điện từ Quảng Nam sang. Đường ống bơm nước từ trạm bơm về các nhà máy có đường kính 1,2m, dài tới 8 km, nếu xảy ra sự cố vỡ, bể ống thì trong thời gian khắc phục sẽ bị cúp nước dài ngày. Nếu ngập mặn kéo dài, nguy cơ thiếu nước sinh hoạt trong thời gian tới rất cao.

Hậu quả của tình hình ngập mặn thể hiện rõ nhất ngay trên địa bàn TP Đà Nẵng. Tại các địa phương thuộc vùng Đông Quảng Nam như: TP Hội An, thị xã Điện Bàn, Duy Xuyên, Thăng Bình… tình trạng nước mặn xâm nhập thường xuyên hằng năm đã gây thiệt hại lớn cho sản xuất của người dân. Nguyên nhân là do các nhà máy thủy điện không thực hiện đúng quy trình vận hành liên hồ chứa, nghĩa là không xả đủ lượng nước cần thiết về cho vùng hạ lưu.

Đoàn kiểm tra của Cục Quản lý Tài nguyên nước vừa đi kiểm tra thực tế việc vận hành các hồ chứa tại các nhà máy thủy điện tại Quảng Nam để có phương án dự phòng trong giai đoạn tiếp theo. Tại buổi làm việc, các nhà máy thủy điện trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn đều nêu ý kiến các hồ chứa đang thiếu nước nghiêm trọng…

Tính đến ngày 16/12/2015, mực nước hồ chứa thủy điện A Vương chỉ đạt 357m, trong khi đó mực nước dâng bình thường phải đạt 380m. Ông Nguyễn Sơn, Phó Giám đốc Cty Thủy điện Sông Bung cho biết, từ đầu tháng 1/2016, hồ thủy điện Sông Bung 4 đã xả về hạ du sông Vu Gia 110 triệu m 3 nước để đảm bảo hài hòa lợi ích kinh tế giữa đơn vị và người dân ở vùng hạ du…

Tuy nhiên, theo ông Hoàng Thanh Hòa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Đà Nẵng: “Ngay từ trước Tết Bính Thân đến nay, sông Cầu Đỏ liên tục bị nhiễm mặn, một phần do tác động của biến đổi khí hậu, phần do quy trình vận hành liên hồ chứa lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn. Cái này do sai quy trình vận hành, là sai về pháp lý…”.

Để đảm bảo nước tưới cho vụ sản xuất Đông - Xuân, ngày 15/1/2016, UBND tỉnh Quảng Nam đã có công văn chỉ đạo các hồ chứa nước hạn chế xả nước phát điện. Tỉnh cũng đề xuất Tập đoàn Điện lực Việt Nam có giải pháp chống hạn, yêu cầu các nhà máy thủy điện trên địa bàn phải phối hợp nghiêm túc các biện pháp chống hạn cho hạ du.

Sau khi nắm bắt thông tin và khảo sát thực tế, ông Lê Hữu Thuần, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Tài nguyên nước kết luận, hiện nay do hồ chứa nước A Vương chưa tích đủ nước nên tiếp tục dừng phát điện để tích nước. Nếu nguồn nước còn hạn chế, phải có văn bản kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền theo quy định của quy trình để có phương án vận hành phù hợp. Đối với các hồ thủy điện Đăk Mi 4, Sông Bung 4, 4A, 5, Sông Tranh 2 thực hiện vận hành theo đúng quy định quy trình. Các hồ Sông Bung 6, Sông Kôn 2 phối hợp vận hành với các hồ ở thượng lưu trong quá trình vận hành. Các hồ chứa nước thủy điện tiếp tục xây phương án dự phòng trong giai đoạn tiếp theo…

Nguyên Phê