Tình trạng ô nhiễm môi trường tại các khu kinh tế (KKT) và các khu vực lân cận hiện đã đến mức báo động, nhưng rất ít vụ việc được phát hiện, xử lý. Trong khi đó, các cơ quan chức năng chưa thực sự vào cuộc, thực hiện trách nhiệm chưa nghiêm, quản lý còn lỏng lẻo và chồng chéo...

Tình trạng ô nhiễm môi trường tại các khu kinh tế (KKT) và các khu vực lân cận hiện đã đến mức báo động, nhưng rất ít vụ việc được phát hiện, xử lý. Trong khi đó, các cơ quan chức năng chưa thực sự vào cuộc, thực hiện trách nhiệm chưa nghiêm, quản lý còn lỏng lẻo và chồng chéo...

CôngThương - Bên cạnh những KKT có tiềm năng phát triển, một số địa phương, do điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế, nên đã tìm mọi cách để có KKT, nhưng quá trình đầu tư lại chưa chú trọng đến các biện pháp bảo vệ môi trường. Theo kết quả thanh tra của Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), nhiều cơ sở sản xuất tại một số KKT chưa thực hiện nghiêm các cam kết bảo vệ môi trường, xả nước thải chưa xử lý vượt tiêu chuẩn cho phép ra môi trường (có nơi cao đến vài chục lần). Thậm chí, ở một số cơ sở, hệ thống xử lý nước thải chỉ hoạt động khi có đoàn thanh tra, kiểm tra tới.

Hiện nay, việc lấy mẫu giám sát về môi trường của cơ quan chức năng lại chưa thống nhất, chưa có quy định cụ thể các chỉ tiêu về đảm bảo môi trường ứng với từng KKT. Việc nhiễm độc do phóng xạ của dioxin trong các KKT cũng chưa có quy định cụ thể. Bộ TN&MT cho biết: Qua giám sát 15/18 KKT ven biển nhận thấy, việc chỉ đạo, điều hành công tác bảo vệ môi trường chưa thực hiện thường xuyên và triệt để; sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước còn chưa chặt chẽ và hiệu quả chưa cao, còn chồng chéo về thẩm quyền và trách nhiệm... Năm 2003, Chính phủ có Văn bản ban hành quy định về KKT; năm 2005, Luật Bảo vệ môi trường ra đời. Từ đó đến nay, cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành tương đối nhiều văn bản dưới luật về bảo vệ môi trường ở KKT, nhưng việc thực hiện đạt hiệu quả không cao. Trên thực tế, nhiều văn bản có nội dung chồng chéo, khả năng dự báo thấp.

Theo báo cáo của Chính phủ, năm 2011 có hơn 1.700 vụ ô nhiễm môi trường (tăng 73% so với năm 2010), nổi lên là vi phạm trong lĩnh vực xử lý chất thải ở các khu công nghiệp, khu chế xuất, nơi tập trung các cơ sở sản xuất, song cơ quan chức năng mới chỉ khởi tố 153 vụ (138 bị can) và số còn lại là xử lý vi phạm hành chính.

Để tăng cường công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường tại các KKT, các chuyên gia cho rằng, cần quản lý theo hướng rà soát, nghiên cứu điều chỉnh các quy định về chức năng quản lý nhà nước của Ban quản lý KKT phù hợp với hệ thống phân cấp quản lý nhà nước hiện hành. Chính phủ cần có quy hoạch tổng thể xử lý môi trường cho các KKT. Nếu đã có, nên rà soát lại xem có thích hợp với những quan niệm mới, quan niệm hiện đại về xử lý môi trường ở KKT gắn với tăng cường kiểm tra trong quá trình thi công và đặc biệt chú ý đến hậu kiểm. Đồng thời, rà soát, làm rõ liều lượng các chất thải, thông số kỹ thuật như thế nào là vi phạm. Khắc phục sau xử lý vi phạm cũng phải rõ ràng. Đặc biệt, chế tài xử lý các doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường cần tính toán thêm. Xử lý hành chính là cần thiết nhưng phải có tác dụng phòng ngừa và răn đe. Đối tượng gây hậu quả nghiêm trọng như thế nào thì bị xử lý hình sự? Bên cạnh đó, cần có giám sát tối cao của Quốc hội đối với hiệu quả hoạt động của các KKT, vì đây là đối tượng gây ô nhiễm nhất hiện nay. Cũng cần có giám sát sâu hơn về việc ứng dụng và sử dụng công nghệ tại các KKT, vì hiện nay, công nghệ sử dụng ở đây hầu hết là lạc hậu so với thế giới, gây ô nhiễm môi trường nặng.