(TBKTSG) - Hội nghị Thủ tướng gặp doanh nghiệp đầu tuần qua cho thấy nhu cầu cải cách không chỉ xoay quanh các rào cản thủ tục hành chính cố hữu mà cần tạo một môi trường kinh doanh ổn định, an toàn hơn.

Ngọc Lan

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vừa có cuộc gặp các doanh nghiệp đầu tuần trước. Ảnh Tienphong.vn

Giảm rủi ro kinh doanh hơn là cải cách thủ tục hành chính

Hàng năm chỉ có các hội nghị của Chính phủ với doanh nghiệp nhà nước được tổ chức đều đặn, nên cộng đồng doanh nghiệp nói chung chỉ có cơ hội đối thoại với Chính phủ tại diễn đàn doanh nghiệp trước thềm hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ hàng năm, hoặc đối thoại với Tổng cục Thuế, Hải quan theo thông lệ.

Do vậy, cuộc gặp của Thủ tướng với doanh nghiệp, mà thực chất là cuộc đối thoại của Thủ tướng với cộng đồng doanh nghiệp dân doanh (do 330/500 đối tượng được mời là doanh nghiệp loại này) được chờ đợi rất nhiều. Nhất là trong bối cảnh nền kinh tế đã có dấu hiệu phục hồi nhưng số lượng doanh nghiệp giải thể, phá sản vẫn còn nhiều và quy mô doanh nghiệp đang ngày càng nhỏ đi.

Cải cách thủ tục hành chính luôn là vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp mang đến bất kỳ cuộc đối thoại nào với cơ quan quản lý nhà nước bởi sự rườm rà, rối rắm, chậm chạp của quá trình này ảnh hưởng đến hoạt động và phát triển của doanh nghiệp. Song tại hội nghị lần này, ở thời điểm mà những tranh cãi xung quanh các tội danh của ông Nguyễn Đức Kiên và đồng phạm ở Ngân hàng ACB còn đang diễn ra, vụ khám xét tiệm vàng Hoàng Mai tại TPHCM mới đây, gây nhiều tranh cãi về thẩm quyền của các cơ quan thực thi pháp luật... thì điều mà Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh trong kiến nghị gửi Thủ tướng là: “Cải cách hành chính đã quan trọng, nhưng cải cách tư pháp còn quan trọng hơn”. Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, cho rằng: “Sự yếu kém của các thiết chế pháp lý bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp là một trong những điểm quan ngại hàng đầu. Hiện tượng oan sai trong xét xử, hình sự hóa các quan hệ kinh tế và hiệu lực thi hành các phán quyết của tòa án không nghiêm phát đi một tín hiệu về yêu cầu tăng cường cải cách tư pháp”. Việc đó có ý nghĩa nâng cao niềm tin, sự dấn thân của doanh nghiệp vào sự nghiệp kinh doanh.

“Sự yếu kém của các thiết chế pháp lý bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp là một trong những điểm quan ngại hàng đầu. Hiện tượng oan sai trong xét xử, hình sự hóa các quan hệ kinh tế và hiệu lực thi hành các phán quyết của tòa án không nghiêm phát đi một tín hiệu về yêu cầu tăng cường cải cách tư pháp”.

Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI

Do đó, VCCI tập hợp kiến nghị của doanh nghiệp đề nghị Quốc hội, Chính phủ phải đảm bảo quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh cho doanh nghiệp qua việc sửa Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp sao cho thật rõ ràng, nhằm tránh tình trạng phức tạp, chồng chéo và lạm quyền của nhiều cơ quan thực thi pháp luật. Đây là kiến nghị về một vấn đề mới đang gây bức xúc trong giới kinh doanh.

Kiến nghị này được người đứng đầu Chính phủ đáp lại: “Doanh nghiệp được làm tất cả những gì mà pháp luật không cấm”. Đồng thời, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành cải cách thủ tục hành chính, thuế, hải quan nhằm tạo môi trường kinh doanh ổn định cho doanh nghiệp làm ăn.

VCCI cũng được Thủ tướng chấp thuận việc phối hợp với các hiệp hội doanh nghiệp thực hiện khảo sát độc lập ba tháng/lần, công bố ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp đối với việc thực hiện chương trình hành động của các bộ, ngành địa phương trong một lĩnh vực cụ thể.

Những tiếng kêu cũ

Một tập kiến nghị rất dày của doanh nghiệp về thuế và hải quan được Bộ Tài chính phản hồi nhưng hầu hết nội dung trả lời bằng văn bản và trả lời trực tiếp của Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng tại hội nghị đều mang tính giải thích các quy định. Điều đó cho thấy doanh nghiệp sẽ phải tiếp tục thực hiện các quy định này chứ trước mắt chưa có thay đổi. Ví dụ như kiến nghị sớm đưa thuế thu nhập doanh nghiệp về mức thống nhất 20%/năm thì bộ trả lời là phải đợi đến năm 2016. Việc này khiến bà Nguyễn Thị Cúc, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, nay là Chủ tịch Hội Tư vấn thuế nản lòng: “Tinh thần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp về thuế, thủ tục hải quan cứ giảm dần từ cấp cao và mất đi ở cấp cơ sở. Cho đến cấp tổ, đội thì hầu như không còn. Nhiều khi cùng một quy định nhưng có sự hiểu và vận dụng khác nhau ở các cấp thu thuế khiến doanh nghiệp mệt mỏi”.

Dù sao thì hội nghị này cũng ít nhiều giúp doanh nghiệp hình dung được định hướng điều hành chính sách tiền tệ và tài chính để chủ động hoạch định kế hoạch kinh doanh của mình. Ví dụ như trần tình của Thống đốc ngân hàng Nhà nước là sẽ giữ ổn định tỷ giá nhưng sẽ khó giảm lãi suất thêm nữa để tránh rủi ro. Và Thủ tướng cũng đã yêu cầu nhiều bộ ngành dành thời gian giải quyết hơn 300 kiến nghị mà doanh nghiệp mang đến hội nghị. Tuy nhiên, điều sâu xa hơn là việc cải thiện môi trường kinh doanh, cụ thể hơn là việc sửa đổi triệt để Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư, mới là điều mà các nhà doanh nghiệp mong mỏi nhất.