Một chế độ chi trả lương phù hợp với khả năng lao động, đảm bảo nuôi sống bản thân và gia đình là điều cần thiết để duy trì tính ổn định của bộ máy cũng như tạo động lực phấn đấu cho công chức nhà nước.

Cho đến hôm nay, 6/9, nghĩa là sau gần nửa tháng, vụ giám đốc lãnh lương tiền tỷ vẫn là câu chuyện sốt dẻo từ các mặt báo cho tới các quán café cóc. Câu chuyện xoay quanh mức lương được cho là quá đáng của Giám đốc các công ty: TNHH một thành viên Thoát nước đô thị, TNHH một thành viên Chiếu sáng công cộng TP.HCM, TNHH một thành viên Công trình giao thông Sài Gòn, TNHH MTV Công viên cây xanh v.v.. Trong số này, người được trả cao nhất là Giám đốc công ty Thoát nước đô thị, lên tới 2,6 tỷ đồng/năm.

Mức lương lên tới 216 triệu đồng/tháng này gấp gần 20 lần thu nhập bình quân đầu người ở Việt Nam, và là mức rất cao, ngay cả khi so sánh với các doanh nghiệp tư nhân lớn. Tuy nhiên, sự phản đối dữ dội của dư luận có nguyên nhân chính xuất phát từ việc các công ty kể trên đều sử dụng 100% vốn nhà nước.

Theo Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam, với quy định hiện hành tại Nghị định 50 và 51 của Chính phủ, mức lương cao nhất dành cho Chủ tịch Hội đồng thành viên một doanh nghiệp nhà nước là 36 triệu đồng/tháng, tương đương 432 triệu đồng/năm. Trong trường hợp doanh nghiệp làm ăn tốt, lãnh đạo có thể được thưởng thêm song tối đa không quá 1,5 lần mức lương nêu trên.

Thêm vào đó, nếu các công ty này làm việc hiệu quả không nói làm gì. Nhưng thực trạng hiện nay, TP.HCM thì cứ mưa xuống là ngập, đường phố thì bụi bặm, tắc nghẽn giao thông khắp nơi. Bao nhiêu năm nay kêu hoài mà những vấn nạn này lại chỉ tăng mà không thấy giảm. Trong bối cảnh ấy, người dân không bức xúc sao được.

Thậm chí đến Chủ tịch thành phố Lê Hoàng Quân cũng ngỡ ngàng phát biểu trong cuộc họp về vụ lương “khủng” ngày 29/8: “Mấy ông làm ăn giỏi vậy thì cần gì đến ngân sách. Rõ ràng là bớt lương công nhân để làm giàu lãnh đạo”. Theo ông Quân, riêng công ty Công viên cây xanh năm ngoái đã được ngân sách thành phố đầu tư gần 600 tỷ đồng.

Trong khi đó, với hệ số 12,5; phụ cấp công vụ 13,3, nhân với mức lương tối thiểu 1.150.000 đồng, cộng cả phụ cấp khác 313.460 đồng, Thủ tướng Chính phủ được thực nhận hằng tháng là 17.167.000 đồng (đã trừ tiền đóng BHXH và BHYT).

Mức lương của Thủ tướng vì vậy chỉ tương đương với thu nhập trung bình cỡ trưởng phòng một công ty tư nhân cỡ nhỏ. Đặt bên cạnh lương giám đốc công ty thoát nước, sự phi lý càng tăng lên khi lương giám đốc lớn hơn lương Thủ tướng tới gần 13 lần.

Câu chuyện một lần nữa đặt ra những bất cập trong cơ chế trả lương ở Việt Nam. Lẽ ra, cần phải đảo ngược lại, lương Thủ tướng phải ở mức 216 triệu đồng/tháng, và lương giám đốc là 17 triệu đồng/tháng. Lương của từng cán bộ trong bộ máy công chức phải được trả theo đúng năng lực, trách nhiệm và công việc được giao, chấm dứt tình trạng 98% lương không đủ sống. Đi kèm với mức lương phải là sự minh bạch trong từng khoản tiền được trả. Chừng nào làm được như thế, bộ máy hành chính mới vận hành đúng đắn, loại bỏ được một phần ba số viên chức thừa và xứng đáng hưởng những đồng tiền thuế do người dân đóng góp.