"Các trường phải trả lại phần lạm thu của sinh viên, đồng thời, phải có hình thức xử lý đối với những trường lạm thu, đối với những cá nhân đã có những quyết định lạm thu".

Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội khẳng định như trên trước tình trạng thu học phí cao hơn quy định tại các trường ĐH. - Thưa ông, hiện nay có trường ĐH công lập thuộc Bộ Công thương, Bộ Lao động - Thương binh và Xã - hội đã ấn định mức thu học phí tới 500.000 đồng/tháng. Khi có thắc mắc thì nhà trường giải thích khoản thu đó gồm học phí và kinh phí đào tạo. Đây có phải là "lách luật"? - Theo tôi đây không phải lách luật mà là làm trái quy định của pháp luật, và phải xử lý. Các trường phải trả lại phần lạm thu của sinh viên, đồng thời phải có hình thức xử lý đối với những trường lạm thu, đối với những cá nhân đã có những quyết định lạm thu. Không thể lấy lý do trường này thuộc Bộ GD - ĐT hay không thuộc Bộ để bỏ qua, vì dù sao vẫn là trường công. Nghị quyết của Quốc hội và Nghị định Chính phủ áp dụng cho toàn bộ các trường công lập, chứ không phải chỉ cho các trường thuộc Bộ GD-ĐT. Kinh phí đào tạo ở các trường công được ngân sách nhà nước đảm bảo. Học phí chỉ bù đắp phần nào cho chi phí đào tạo thôi. - Một trong những lý do các trường biện minh cho việc thu học phí cao là khi chuyển sang đào tạo tín chỉ thì áp mức học phí theo từng tín chỉ... - Việc một số trường đã chuyển sang đào tạo theo tín chỉ mà chưa có quy định về thu và sử dụng học phí cho hình thức đào tạo này, theo tôi, là sự phản ứng chậm của cơ quan quản lý nhà nước. Tuy nhiên, dựa vào lý do áp dụng học chế tín chỉ để biện minh cho việc lạm thu là không đúng. Mức thu đối với từng tín chỉ cộng lại phải bằng tổng học phí của cả quá trình đào tạo mới thuyết phục được sinh viên. Vả lại, liệu có nhiều sinh viên học quá nhiều tín chỉ đến mức số sinh viên phải nộp học phí cao phổ biến như vậy không? Cơ quan quản lý nhà nước về GD - ĐT có trách nhiệm thanh tra, xử lý, trả lại các khoản lạm thu. Trong đại bộ phận các trường hợp, trách nhiệm này thuộc về Bộ GD - ĐT. Trong quá trình kiểm tra, cũng cần làm rõ các trường có đào tạo theo tín chỉ thật không. Theo tôi, ở nước ta hiện nay rất ít ĐH có thể thực hiện dạy học theo tín chỉ vì không đủ phòng học và giảng viên để dạy. - Thực tế, việc lạm thu diễn ra từ lâu. Điều này do cơ quan quản lý yếu hay Bộ GD - ĐT không mạnh tay xử lý tiêu cực? - Thực tế, khi các địa phương, các Bộ đệ trình các dự án lên để mở trường, nâng cấp trường bao giờ cũng hứa hẹn và thể hiện sự quan tâm. Nhưng sau khi đã được việc rồi thì người ta cũng dễ dàng quên những lời hứa, những khoản mục ghi trong đề án. Theo tôi, Bộ GD-ĐT cũng cần phải kiểm tra, thanh tra chặt chẽ; nếu thấy có vấn đề thì phải can thiệp và báo cáo Thủ tướng để có phê bình cơ quan chủ quản chưa làm hết trách nhiệm. Về mặt quản lý nhà nước, Bộ GD-ĐT hoàn toàn có quyền yêu cầu các cơ quan chủ quản kiểm tra. Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã nói: “Nếu đi một vòng hết các ĐH để thanh tra thì phải mất từ ba đến bốn năm". Cá nhân tôi cũng cho rằng không nhất thiết phải đi hết mà phải chọn đúng điểm cần thanh tra và nếu phát hiện sai phạm thì phải xử lý nghiêm. Chỉ cần xử lý nghiêm một vài trường hợp thì các trường khác không dám làm sai - Ngay cả những vụ việc "nóng" báo chí phanh phui, đã có rất nhiều cuộc thanh tra, nhưng không xử lý được đến cùng hoặc xử lý không đủ răn đe. Theo ông, nguyên nhân do đâu? - Do cơ quan quản lý không đủ nhạy cảm để thấy được tầm quan trọng của việc giải quyết những vấn đề mà dư luận nêu. Ngoài ra, cũng có thể có sự nể nang cơ sở đó, Bộ chủ quản đó và nể nang cả những người đi trước đã quyết theo hướng đó... Nếu còn nể nang thì chẳng giải quyết được vấn đề gì. Trách nhiệm của mỗi cơ quan, đơn vị là không được đề ra những quy định trái pháp luật. Đề ra quy định trái luật là đã sai. Không kiểm tra, để cho những quy định trái luật ngang nhiên tồn tại là sai tới hai lần. Đến lúc người dân phát hiện ra mà vẫn không sửa, làm ảnh hưởng đến quyền lợi người dân và gây bức xúc trong dư luận là không thể chấp nhận được. - Xin cảm ơn ông! Lã Thị