Việc chào sàn giá thấp tạo ra lực đẩy cho hàng loạt CP tăng giá mạnh trong thời gian gần đây.

Thời điểm TTCK trong trạng thái lý tưởng như hiện nay, đây được xem như một nước cờ cao của DN và tổ chức tư vấn niêm yết. Nhưng thực tế không phải mã nào chào sàn giá thấp là thắng lớn. Năm 2009, DIC Crop (DIG) dự kiến doanh thu 1.200 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 330 tỷ đồng. Theo kết quả kinh doanh 9 tháng đầu năm do DIG vừa công bố, doanh thu đạt 770 tỷ đồng, bằng 64,17% kế hoạch năm, lợi nhuận sau thuế 388 tỷ đồng, vượt kế hoạch năm 17,8%, tương đương với EPS xấp xỉ 6.500 đồng/CP. Như vậy, với mức giá tham chiếu 5.5 trong ngày chào sàn, P/E năm 2009 của DIG chưa đến 8 lần – một tỷ lệ hấp dẫn nếu so với P/E chung của ngành BĐS luôn ở mức cao. Còn nếu tính theo EPS của quý 4 gần nhất trước khi DIG chào sàn, giá trị đạt được cũng lên đến 8.400 đồng/CP và P/E quá khứ của CP này theo giá chào sàn 5.5 còn chưa đến 7 lần. Một trường hợp tương tự như DIG là CSM, cũng chào sàn với giá 4.2 vào đầu tháng 8 nhưng cuối tháng 9 đã lên đến 13,6 và hiện cũng đang dao động quanh ngưỡng 12.0. Việc một số DN lựa chọn giá chào sàn thấp trong thời gian vừa qua đã thấy sự tự tin của ban lãnh đạo về hoạt động kinh doanh của DN. Trong điều kiện thị trường lý tưởng như hiện nay, một CP tốt sẽ nhanh chóng đạt đúng giá trị thực của mình. Giá chào sàn thấp sẽ tạo ra một đà tăng giá mạnh mẽ. Một ví dụ đơn giản, giá trị thực của CP là 10.0, nếu lựa chọn giá chào sàn 6.0, đà tăng chắc chắn sẽ mạnh hơn giá chào sàn 9.0. Tăng giá trong một thời gian dài cũng thể hiện đà tăng và sức mạnh của CP, cho dù là thực chất hay không. Hiện nay, một trong những cách giữ giá CP hiệu quả là kiểm soát nguồn cung CP. Vì lợi ích chung, nên sẽ có sự thống nhất giữa các cổ đông để tránh việc bán ra CP quá sớm nhằm đảm bảo cho đà tăng giá. Việc chào sàn giá thấp, rồi kiểm soát nguồn cung để CP tăng hay giữ giá đang khá phổ biến. Tuy nhiên, một số trường hợp lạm dụng phương pháp này có phần thái quá và gây ra những rủi ro. Điển hình là trường hợp của VPH (CTCP Vạn Phát Hưng), chào sàn với 3.0 vào ngày 9/9, hôm qua đã lến đến 11.4, chưa có một phiên giảm giá nào. Theo tính toán của của CTCK Bản Việt, VPH được định giá 65.000 đồng/CP và rõ ràng với giá chào sàn 3.0 thì CP này đã bị chiết khấu hơn 50% niên việc tăng mạnh là điều dễ hiểu. Dù vậy, lực hỗ trợ cho VPH còn xuất phát từ việc các cổ đông lớn đã nắm giữ CP với tỷ lệ quá cao khiến cho lượng cung ra thị trường hạn chế. Và câu hỏi đặt ra khi CP đã tăng lên mức giá quá cao, còn có ai dám mua vào? Khi đó, cho dù lượng cung ra thị trường có dồi dào cách mấy, sự thờ ơ, hay nói đúng hơn sự e ngại của NĐT là không tránh khỏi và việc CP rớt giá trở lại tất yết sẽ xảy ra. Đứng trên góc độ những cổ đông lớn, đặc biệt là các quỹ đầu tư, việc chào sàn giá thấp không phải lúc nào cũng thuận lợi. Nếu quỹ đầu tư mua vào CP với giá cao, khi CP chào sàn lại lựa chọn giá thấp, đặc biệt là vào thời điểm cuối các quý phải chốt NAV, chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn. Ví dụ: Quỹ A mua vào CP B với giá 15.0 nhưng đến khi B chào sàn với giá 5.0 vào cuối quý, rõ ràng khi chốt NSV thì quỹ A đã bị lỗ 100.000 đồng cho mỗi CP B. Vấn đề tiếp theo là việc chào sàn giá thấp sẽ tạo thành một tiền lệ cho những DN say này sẽ phải chào sàn với giá hợp lý hơn. Đây là một hiệu ứng tích cực, nhưng nó cũng có thể khiến cho những CP chào sàn trong giai đoạn thị trường không thuận lợi gặp nhiều rủi ro. Chào sàn giá thấp, rõ ràng là một chiến lược khôn ngoan khi những năm trước đây quá nhiều DN đã nói thách thức với NĐT bằng những mức giá không tưởng. Dù vậy, nếu lạm dụng quá đáng chắc chắn sẽ trở thành con dao hai lưỡi và ảnh hưởng trên diện rộng.