Từ hộ nghèo, bà Nguyễn Thị Luyến, Chi hội trưởng chi hội phụ nữ bản Tự Nhiên, xã Đông Sang (Mộc Châu, Sơn La) trở thành Chủ nhiệm Hợp tác xã (HTX) rau sạch ở tuổi 60. Câu chuyện vượt khó đi lên và những gì người phụ nữ chân yếu tay mềm đã gây dựng trên mảnh đất này, thật kỳ diệu.

Bà Nguyễn Thị Luyến cùng các hội viên đóng gói sản phẩm đưa đi tiêu thụ tại các siêu thị ở Hà Nội.

Bản Tự Nhiên, trước đây vốn là mảnh đất sình lầy, bỏ hoang, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Vài năm trở lại đây, nhất là kể từ khi có nhiều gia đình tham gia sản xuất, trồng rau sạch, nông dân nơi đây đã thành công khi ghi tên "rau sạch Tự Nhiên" trên bản đồ rau sạch của tỉnh Sơn La và trên cả nước. Với gần 20 ha rau sạch, cung ứng cho thị trường hơn 60 tấn rau, củ sạch. Thu nhập người dân trung bình từ 200 đến 250 triệu đồng/năm, là con số mơ ước bao đời, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số Thái, Mường. Đó là nhờ một phần đóng góp không nhỏ của bà Luyến.

Trước đây, gia đình bà Luyến thuộc diện nghèo. Một nách nuôi sáu đứa con cùng người chồng thương binh hạng 1/4, mất khả năng lao động, những tưởng cả đời gia đình bà Luyến không thoát được cảnh ăn bữa nay, lo bữa mai. Thế rồi, năm 2000, được sự hỗ trợ của hội phụ nữ xã, bà Luyến vay 10 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội.

Số tiền ấy, bà bắt tay cải tạo mảnh đất 1 ha thành vườn trồng rau màu với hai vụ su su, bắp cải, cà chua. Sau tám năm tần tảo, không chỉ thoát nghèo, bà Luyến trở thành gương mặt điển hình phụ nữ của xã tham dự Hội nghị cá nhân điển hình tiên tiến làm kinh tế giỏi do UBND huyện Mộc Châu tổ chức. Từ đó, bà có thêm nhiều cơ hội mở mang, tiếp xúc, tham quan mô hình, tham gia nhiều lớp tập huấn về kỹ thuật chăm sóc cây trồng, chọn giống, kỹ thuật trồng rau sạch.

Bà Luyến cho biết: "Sau nhiều lần trăn trở, tôi quyết định lên huyện nhờ các anh chị bên Chi cục trồng trọt và quản lý chất lượng rau xây dựng giúp một mô hình về tổ, nhóm sản xuất rau sạch, vì mình có được ăn học bài bản đâu. Mấy anh chị nghe tôi trình bày xong, nhận lời giúp ngay, còn nói, cô đã đi đúng đường lối phát triển kinh tế của tỉnh nhà rồi đấy. Được sự động viên khích lệ, tôi như được chắp cánh, tự tin, quyết tâm thực hiện ước nguyện phát triển mô hình rau sạch đầu tiên khi đã ở tuổi 60. Cũng chẳng to tát gì đâu, tôi chỉ làm theo tâm niệm, làm ra những sản phẩm sạch để giữ sức khỏe cho chính bản thân và gia đình, sau đó là sức khỏe cho cộng đồng, người tiêu dùng. Vậy thôi!".

Câu chuyện chân thành ngỡ giản đơn như con người bà Luyến, nhưng để trở thành hiện thực, không đơn giản chút nào. Bản Tự Nhiên gồm ba dân tộc chính: Kinh, Thái, Mường. Bà con người Kinh đa phần điều kiện kinh tế khó khăn, tìm tới mảnh đất này lập nghiệp. Do vậy, trình độ dân trí, nhận thức còn hạn chế như một số đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây. Để vận động, thay đổi phương thức tập quán cũ thật không dễ dàng. Đồng bào dân tộc lại càng phải "tai nghe, mắt thấy, mới tin và làm theo". Được sự hướng dẫn trực tiếp của kỹ sư, kỹ thuật viên, sinh viên của Trường đại học Nông nghiệp Hà Nội, bà Luyến mạnh dạn chia đôi mảnh đất 1 ha của gia đình, một nửa vẫn trồng rau theo phương thức canh tác cũ, một nửa áp dụng đúng quy trình, phương thức trồng rau sạch. Chỉ trong thời gian ngắn, hiệu quả nhìn thấy rõ rệt. 19 hộ gia đình ngay lập tức làm đơn gia nhập tổ sản xuất rau sạch. Thời gian đầu, do điều tiết, phân phối cây trồng chưa hợp lý, chưa nắm bắt sát thực tế nhu cầu thị trường, đơn đặt hàng còn hạn chế, hàng hóa làm ra không tiêu thụ hết, bà Luyến phải chạy khắp các chợ đầu mối, bao tiêu sản phẩm. Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, bằng sự nhạy bén, học hỏi, bà đã nắm bắt được nhu cầu của thị trường để cung ứng đúng, đủ. Tự bà Luyến lập kế hoạch điều tiết kế hoạch sản xuất cho từng hộ, tránh sản xuất chồng chéo, đại trà. Do vậy, không còn tình trạng tồn đọng hàng hóa. Chỉ sau hai năm thành lập, giờ đây HTX đã có 37 thành viên. Hiện, có rất nhiều hộ gia đình nộp đơn xin đăng ký vào HTX.

Khi thành lập HTX, bà Luyến phải đôn đáo khắp nơi, tìm kiếm thị trường, thu mua bao tiêu sản phẩm cho bà con. Hiện, gần 30 loại sản phẩm rau, củ sạch của bản Tự Nhiên đã có mặt tại chuỗi siêu thị của Tổng công ty Nhất Nam, Metro, Siêu thị Chất Việt... Chị Lường Thị Phượng, hội viên phụ nữ, cũng là thành viên của HTX cho biết: "Trước đây, gia đình tôi chỉ có 1.000 m2 đất, sau khi được bà Luyến hướng dẫn cách sản xuất rau sạch, chúng tôi mạnh dạn thuê thêm 1.000 m2 nữa để sản xuất. Bà con rất phấn khởi khi tham gia HTX bởi sản phẩm làm ra, được bà Luyến bảo đảm bao tiêu. Bà cũng thường xuyên tới tận các gia đình hướng dẫn cách chuyển đổi mô hình kinh tế, cải tạo vườn tạp kém năng suất thành mô hình rau sạch, rau an toàn, cho hiệu quả kinh tế cao. Bà thường xuyên tới từng ruộng kiểm tra. Hộ nào không thực hiện đúng quy trình, quy phạm canh tác, thu hoạch, không ghi chép nhật ký đều đặn là bị phê bình, kiểm điểm ngay. Nếu vi phạm nhiều lần sẽ bị mời ra khỏi HTX".

DÙ đã trở thành triệu phú, nhưng căn nhà nhỏ của gia đình bà Luyến vẫn đơn sơ lắm. Thu nhập một năm lên tới hơn 600 triệu đồng, bà Luyến cho biết, giờ có tiền, bà chỉ mong đầu tư xe chở rau, cho bà con trong HTX đầu tư, mở rộng sản xuất, chưa nghĩ tới nhà cao cửa rộng. Bà dùng một phần tiền lãi cho hội viên phụ nữ vay vốn không lấy lãi, phát triển kinh tế, với số tiền lên tới 200 triệu đồng. Nhờ vậy, đã có hai gia đình hội viên thoát nghèo, nhiều thành viên HTX làm ăn khấm khá, trở thành triệu phú trên chính mảnh đất cằn năm xưa. Hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới, bà Luyến đã vận động các gia đình trong xóm đóng tiền, ngày công, làm gần 300 m đường bê-tông rộng rãi để xe ô-tô có trọng tải lớn đi lại vận chuyển hàng hóa vào tận ngõ xóm, chuyển sản phẩm của các nhà vườn. Với vai trò là chi hội trưởng phụ nữ, bà Luyến cùng hội viên đã tuyên truyền vận động ba thanh niên cai nghiện ma túy thành công, hòa nhập với cộng đồng, làm ăn phát triển kinh tế.

"Tôi cho rằng không nên phát triển HTX theo kiểu đánh trống ghi tên, mà cần có chọn lọc các hộ có đủ điều kiện về nhận thức, trình độ thâm canh, tiếp thu và áp dụng cái mới"

- Bà Nguyễn Thị Luyến.

Bài và ảnh: THÁI SƠN