Luồng Định An vẫn chưa "thông". Tàu lớn vẫn "bó tay" nhìn sông Hậu trong khi vì nhiều nguyên nhân, đề xuất Dự án nạo vét luồng Định Anh chưa được thông qua...

Luồng Định An chưa “thông”. Tàu lớn vẫn “bó tay” nhìn sông Hậu trong khi vì nhiều nguyên nhân, Đề xuất Dự án nạo vét luồng Định An theo hình thức BOT chưa được thông qua. Chậm ngày nào, mất tiền tỷ ngày ấy Nhu cầu đón tàu lớn của các cảng trên sông Hậu là điều không phải bàn cãi. Các cảng biển nơi đây cũng được quy hoạch để đón tàu từ 10.000 - 20.000 tấn. Đáng buồn là những năm gần đây, dù Bộ GTVT và Cục HHVN nhiều lần tiến hành nạo vét, duy tu tuyến luồng qua cửa Định An song do tuyến luồng thường xuyên bị bồi lắng, độ sâu chạy tàu hạn chế nên tàu lớn không thể vào, tàu nhỏ chỉ khoảng 5.000 tấn cũng “bó tay”. Độ sâu tuyến luồng hiện tại khoảng - 2,5m chỉ có thể đáp ứng cho tàu trọng tải 2-3 ngàn tấn qua lại. Các dự báo mới nhất cho thấy, nhu cầu vận tải hàng hóa bằng đường biển của khu vực ĐBSCL hiện tại vào khoảng 12,5 triệu tấn/năm, đến năm 2020 lượng hàng qua các cảng trong khu vực tối đa có thể đạt 20,35 triệu tấn/năm. Tính toán cho thấy, nếu được nạo vét, duy trì độ sâu cho tàu trọng tải dưới 10.000 tấn ra vào, chi phí vận chuyển một tấn hàng ra, vào ĐBSCL sẽ giảm được từ 5 - 7 USD, thời gian vận chuyển cũng giảm còn một nửa so với hiện tại. Chỉ cần làm một phép tính nhân số tiền giảm được này với nhu cầu vận chuyển hiện tại của khu vực là khoảng 12,5 triệu tấn, có thể thấy rõ một khoản tiền không nhỏ sẽ được tiết kiệm. Nhiều ý kiến trái chiều về dự án BOT đường thủy đầu tiên Cách đây một năm, Bộ GTVT đã đề nghị Chính phủ chấp thuận cho Công ty TNHH Quang Vinh triển khai Dự án nạo vét luồng Định An theo hình thức BOT. Theo đó, Công ty này sẽ đầu tư khoảng 246 tỷ đồng, tiến hành nạo vét, mở rộng sao cho chiều rộng đáy luồng Định An sẽ đạt 200m, cao độ đáy luồng đạt - 5,5m, đáp ứng cho tàu có trọng tải 10.000 và tàu 20.000 DWT (giảm tải) ra, vào sông Hậu, duy trì trong 22 năm. Đổi lại, Công ty TNHH Quang Vinh sẽ được phép thu phí bảo đảm hàng hải theo quy định, đồng thời được tận thu toàn bộ lượng bùn, phù sa, cát nạo vét được trên tuyến luồng. Phải nói rằng, nếu đề xuất này được thông qua, ngoài việc luồng Định An được thông thoáng hơn, dự án này còn mở ra cơ hội đầu tư, cải tạo luồng, tuyến đường thủy bằng hình thức BOT. Được biết, hiện tại, đây là dự án đầu tiên được thực hiện bằng hình thức BOT trong lĩnh vực vận tải thủy nội địa và vận tải biển ven bờ. Tuy nhiên, đến thời điểm này, đề xuất dự án vẫn chưa thể thông qua. Một số bộ, ngành vẫn đang nghi ngờ về tính hiệu quả của dự án này cho dù đa phần đều thống nhất về chủ trương cho phép đầu tư dự án và coi đây là dự án quan trọng có vai trò lớn trong việc đáp ứng nhu cầu vận tải hàng hóa của ĐBSCL. Đáng chú ý là ý kiến của Bộ Tài Chính về phương án tài chính của dự án. Cụ thể, theo Bộ Tài chính, do có sự biến động khá lớn về tỷ lệ cát trong sản phẩm nạo vét duy tu (từ 20 - 80%) qua các năm và phụ thuộc vào luồng nạo vét nên tính ổn định của nguồn thu rất thấp. Trường hợp không đạt tỷ lệ mong muốn sẽ dẫn đến phương án BOT không khả thi. Cùng với đó, Bộ Tài chính cũng yêu cầu nhà đầu tư chứng minh năng lực của mình bằng các hồ sơ cụ thể như danh mục thiết bị, công suất, khả năng huy động, báo cáo kiểm toán các năm gần đây. Cuối cùng, Bộ Tài chính cũng đặt dấu hỏi về sự phù hợp về mặt pháp lý của việc tận thu các sản phẩm nạo vét. Cùng chung quan điểm với Bộ Tài chính về việc yêu cầu nhà đầu tư chứng minh năng lực tài chính, kỹ thuật, Bộ Kế hoạch - Đầu tư còn yêu cầu cần xác định rõ thêm vị trí tập kết, đổ sản phẩm sau nạo vét. Nếu dự án được thông qua, Bộ Kế hoạch - Đầu tư đề nghị các cơ quan, đơn vị chức năng phải thường xuyên kiểm tra, theo dõi công tác nạo vét luồng theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật đề ra để tránh trường hợp chủ đầu tư nạo vét không đồng bộ tuyến luồng vì đặc thù của dự án này là chủ đầu tư tận thu các sản phẩm cát để xuất khẩu. Phía các Bộ Tài nguyên và Môi trường, Nông nghiệp và PTNT thì yêu cầu nhà đầu tư cần làm rõ tác động môi trường tới tình hình thủy văn trong khu vực. Sự cân nhắc, suy xét kỹ càng của các bộ, ngành chức năng trước khi thông qua đề xuất dự án là vô cùng cần thiết. Song, cũng cần phải thấy rằng, do đặc thù của các dự án luồng là thời gian tiến hành thi công rất ngắn, chỉ từ tháng 4 đến tháng 7, đặc biệt luồng Định An - Cần Thơ chỉ thi công thuận lợi tháng 4 và tháng 5 nên nếu không nhanh, dự án nạo vét luồng Định An sẽ tiếp tục phải chậm thêm hàng năm nữa.