Đúng vào dịp kỷ niệm 60 năm Ngày giải phóng Thủ đô, dự án xây dựng đường 5 kéo dài chính thức thông xe, kết nối quốc lộ 5 với quốc lộ 2, quốc lộ 3, đường cao tốc Bắc Thăng Long-Nội Bài, Nhật Tân-Nội Bài, từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông của Thủ đô, mở cơ hội thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội vùng đô thị phía bắc Hà Nội. Công trình do chính đội ngũ cán bộ, công nhân các đơn vị trong nước thiết kế và thi công, như một bó hoa tươi thắm mừng ngày hội lớn của Thủ đô.

Thi công đường dẫn lên cầu Đông Trù. Ảnh: Duy Linh

Điểm nhấn cầu Đông Trù

Những ngày đầu tháng 10, dưới nắng hanh, oi bức, trên công trường thi công cầu Đông Trù, hơn 300 công nhân, kỹ sư của Tổng công ty Xây dựng Công trình giao thông 1 (Cienco 1) đang tất bật hoàn thiện nốt những phần việc cuối cùng trước ngày thông xe. Trên mặt cầu, từng tốp công nhân đang cẩn thận sơn lại các hộp che cáp giằng, chỗ thì tập trung đánh bóng lan can cầu, lắp đặt khe co giãn, phía trên cao, một số tốp thợ đang sơn lại vòm cầu với gam mầu trắng, xanh khỏe khoắn…

Cầu Đông Trù bắc qua sông Đuống, là hạng mục quan trọng nhất của dự án đường 5 kéo dài. Quá trình thi công cầu ghi những dấu ấn về công nghệ thi công cầu tại Việt Nam. Được khởi công từ tháng 1-2010, Cienco1 đã tập trung mọi nguồn lực để thi công kết cấu phần dưới công trình với tốc độ kỷ lục, trong 18 tháng. Kết cấu phần dưới của cầu gồm bốn trụ, với 216 cọc khoan nhồi đường kính 2m, sâu từ 40m đến 60m kết cấu thân trụ đặc. Việc lắp đặt dầm ngang, dầm dọc và dầm bản mặt cầu là hoàn toàn mới mẻ.

Thế nhưng việc thi công kết cấu phần trên của cầu lại phức tạp hơn rất nhiều. Giám đốc Ban điều hành dự án cầu Đông Trù Đặng Thanh Bình cho biết, cầu gồm ba nhịp cầu đôi với bề rộng mặt cầu 54,5 m, có kết cấu nhịp liên tục 80m-120m-80m, ứng dụng công nghệ vòm ống thép nhồi bê-tông. Đây là công nghệ mới lần đầu được thi công ở Việt Nam. Vào thời điểm ký kết hợp đồng thi công cầu (năm 2009), các nhà thầu trong nước chưa có đủ năng lực, kinh nghiệm theo quy định để tham gia xây dựng công trình. Dó đó, Tổng công ty Xây dựng Công trình giao thông 1 (Cienco 1) làm nhà thầu chính thi công kết cấu phần dưới cầu, Tổng công ty Xây dựng cầu đường Quảng Tây (Trung Quốc) thi công kết cấu vòm ống thép nhồi bê-tông. Tuy nhiên, đến tháng 6-2012, nhà thầu Trung Quốc đã xin rút khỏi dự án do không thống nhất, thỏa thuận được dự toán chi phí. Công trình bị ngưng trệ và chủ đầu tư dự án tìm kiếm nhà thầu thay thế. Lúc này, Cienco 1 đang thi công cầu Châu Giang (Hà Nam) và vừa hoàn thành cầu Rồng (Đà Nẵng) có dạng kết cấu tương tự, bảo đảm chất lượng, an toàn. Sau khi có ý kiến đóng góp của Bộ Xây dựng, Bộ Giao thông vận tải và Hội đồng Nghiệm thu Nhà nước, tháng 3-2013, UBND thành phố Hà Nội đã giao cho Cienco 1 thi công cầu Đông Trù và yêu cầu hoàn thành công trình sau 18 tháng, đúng dịp kỷ niệm 60 năm Ngày giải phóng Thủ đô.

Sau 18 tháng thi công khẩn trương, các đơn vị đã hoàn thành khối lượng công việc “khổng lồ”, lắp đặt 3.000 tấn vòm thép, 94 dầm ngang, 176 dầm dọc, 2.324 phiến dầm bản, nhồi 2.400 m3 bê-tông trong vòm thép. Để lắp đặt những vòm thép lớn trên cầu, đơn vị thi công phải sử dụng hệ thống kích nâng đa hành trình, để nâng vòm tới độ cao 42 m. Kỹ thuật mới bị hạn chế về thời gian, mỗi lần chỉ được thực hiện trong khoảng năm giờ, vì còn phải bảo đảm giao thông đường thủy trên sông Đuống, cho nên việc lắp đặt được tính toán hết sức kỹ lưỡng, tất cả phải tuyệt đối chính xác. Ngày 10-4-2014 và 6-5-2014 đã là những dấu mốc quan trọng khi hai đoạn vòm hợp long tổ hợp dài 53m, rộng 23m, nặng 280 tấn được lắp đặt chính xác và an toàn.

Cầu Đông Trù hoàn thành, dài 1,14 km, nằm cách cầu Đuống cũ khoảng 4,5 km, nối từ phường Ngọc Thụy, quận Long Biên sang xã Đông Hội, huyện Đông Anh, với tám làn xe chạy, góp phần hình thành trục giao thông chính giải quyết tình hình giao thông cho khu vực phía đông bắc thành phố.

Động lực cho sự phát triển

Trực tiếp có mặt trên công trường thi công đường 5 kéo dài khi ngày thông xe toàn tuyến đã cận kề, chúng tôi bắt gặp không khí làm việc khẩn trương của hàng trăm công nhân suốt dọc tuyến. Tại gói thầu số 10 đoạn qua xã Xuân Canh, huyện Đông Anh, những người thợ đang tiến hành lát hè, trồng cây xanh. Cách đó vài km ở gói thầu số 9, từng tốp công nhân đang khẩn trương dựng cột điện, thảm lại những đoạn đường, lát hè cho người đi bộ. Nước ra rám nắng, Tùng Anh, một cán bộ trẻ Ban Quản lý dự án hạ tầng Tả ngạn, đang trực tiếp giám sát thi công cho biết, những phần việc chính của tuyến đường đã hoàn thành. Hiện công nhân đang đẩy nhanh tiến độ để chỉnh trang cảnh quan, hoàn thiện trả lại mặt bằng để ngày 9-10 chính thức thông xe toàn tuyến.

Tuyến đường 5 kéo dài hôm nay như một đường kẻ thẳng tắp, vững chãi chạy giữa những cánh đồng đang vàng ruộm mầu lúa chín. Nhưng với các cán bộ của Ban quản lý Dự án hạ tầng Tả ngạn, trực thuộc UBND thành phố Hà Nội, để có tuyến đường như hôm nay là biết bao gian nan, thử thách. Với chiều dài tuyến hơn 13 km, trải dài trên ba phường của quận Long Biên và năm xã của huyện Đông Anh, để thi công tuyến đường, đơn vị đã phải giải phóng mặt bằng 142,24 ha đất, di chuyển đất ở, đất nông nghiệp của 5.500 hộ dân, hơn 40 cơ quan, trụ sở và 600 ngôi mộ. Đồng thời, phải di chuyển hệ thống lưới điện 110 kV, 22 kV, đường ống xăng dầu và các công trình phụ trợ khác.

Khối lượng giải phóng mặt bằng lớn không ít lần đã là “rào cản” khiến công trình chậm tiến độ. Trong khi đó, suốt thời gian từ khi khởi công (17-5-2005) đến cuối năm 2009, hầu hết mặt bằng thi công của các gói thầu xây lắp luôn trong tình trạng được bàn giao “xôi đỗ”, hầu như không có mặt bằng “sạch” đủ rộng để nhà thầu thi công đồng bộ các hạng mục công trình. Đơn cử tại điểm Km 9+850 giao với quốc lộ 3, theo thiết kế phải xây mới quốc lộ 3 cải tránh chạy song song với quốc lộ 5 kéo dài để nhập vào đường quy hoạch. Tuy nhiên, đến tận tháng 5-2014 mặt bằng khu vực này mới được bàn giao, buộc đơn vị thi công phải đẩy nhanh tiến độ với ba ca, bốn kíp mới kịp hoàn thành đoạn cải tránh vào tháng 7-2014. Ngoài ra, phần lớn diện tích mà tuyến đường đi qua đều nằm giữa cánh đồng nên để có thể triển khai thi công, các nhà thầu phải mất rất nhiều thời gian để làm đường tạm phục vụ thi công, xây dựng hoàn trả các công trình kênh mương do tuyến đường cắt qua, bảo đảm việc sản xuất của nhân dân không bị gián đoạn. Sau gần mười năm thi công, vượt qua biết bao thử thách, khó khăn, tuyến đường 5 kéo dài - một công trình giao thông trọng điểm của Thủ đô đã hoàn thành. Bên bờ bắc cầu Đông Trù, trên địa bàn xã Đông Hội đã hình thành khu tái định cư mới với những ngôi nhà cao tầng kiên cố, thắm mầu ngói đỏ, cùng các công trình điện, đường, trường, trạm khang trang.

60 năm trước, cầu Đuống là cửa ngõ đón những người lính của Đại đoàn quân tiên phong về tiếp quản Thủ đô. Tròn 60 năm sau, cũng trên cung đường ấy với những cây cầu mới, tuyến đường mới đã và đang mở ra hướng phát triển mới cho các khu công nghiệp, khu đô thị phía bắc sông Hồng, tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội của thành phố nghìn năm tuổi.

VIỆT ANH và ĐÀ ĐÔNG