Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp cho học sinh tại Cà Mau.

Học đại học cũng chỉ là một trong những hướng đi chứ hoàn toàn không phải là con đường duy nhất. Điều quan trọng là phải biết lựa chọn một hướng đi đúng đắn, phù hợp với khả năng của mình. Đâu phải con đường duy nhất Trong chuyến công tác tìm hiểu công tác hướng nghiệp, bà Trần Thị Mai (Nghệ An) không giấu giếm, kể cho chúng tôi về những sai lầm của mình trong việc hướng nghiệp cho hai đứa con của bà. Cách đây năm năm, bà 'tìm cửa' cho đứa con trai vào Đại học Cảnh sát, vì biết sức học của nó không bao giờ bén được cổng trường cao đẳng, đại học (ĐH) nào. Năm đầu báo 'trượt' vì 'cửa chạy' không hiệu quả. Vì nhà có 'điều kiện' nên năm sau bà vẫn cố, nhưng rồi 'xôi hỏng, bỏng không'. 'Bây giờ con tôi đã mở cửa hàng sửa chữa xe máy ngay tại TP Vinh, sau khi theo một khóa học nghề. Nó kiếm đủ ăn, thậm chí còn dư dả. Đúng là tôi cũng sính bằng đại học cho thiên hạ đỡ chê cười, nhưng nghĩ lại thì mình sai lầm' - bà Mai tâm sự. Bà Mai cũng bộc bạch, hoàn cảnh đứa con gái thứ hai, sau khi học ĐH Vinh hệ mở, nó không tìm được việc đúng ngành học, sau hai năm chờ việc không được, nó đành đi xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc. 'Sang đó lao động chân tay, đóng gói sản phẩm thôi nhưng sau hai năm trả vốn cho mẹ, nó đã bắt đầu tích cóp gửi về tiền lương hằng tháng. Giá như trước đây tôi hướng cho con theo nghề sớm hơn thì đỡ phí tiền và thời gian của con. Bây giờ, con đã có nghề, tôi mới sáng mắt ra' - bà Mai như hối tiếc. Câu chuyện hướng nghiệp cho con của bà Mai có lẽ không phải đã cũ. Năm nào các trường cao đẳng, trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp cũng tuyển sinh sau đợt thi ĐH để 'vớt' những học sinh trượt đại học. Không ít học sinh thú nhận, mình đã định hướng chậm và thử sức sai. Không ngại ngùng khi tâm sự với phóng viên, em Nguyễn Thị Thúy Thu ở xóm Nam, Tây Đằng, Ba Vì (Hà Nội) cho biết: 'Sau khi thi ĐH Nông nghiệp không đỗ, em chọn học trường trung cấp ngành chăn nuôi. Tháng 9 này em ra trường và bây giờ em đã vững với nghề. Những lần về quê em đã giúp hàng xóm đỡ đẻ cho lợn, tiêm phòng cho gia súc. Em sẽ mở hiệu thuốc thú y. Điều em nhận ra là, nếu theo ĐH, sức học của mình và điều kiện gia đình không 'kham' nổi. Em tự tin là đã chọn đúng nghề'. Cùng học với Thu, em Trần Đình Quý (Kim Bảng, Hà Nam) cũng cho biết: 'Em chọn học nghề sau khi trượt ĐH. Ra trường, sẽ về quê mở trang trại nuôi gà, lợn để làm giàu'. Có thể nói, tâm lý xã hội vẫn coi trọng chuyện bằng cấp. 'Ai cũng muốn con cái học đại học, nói học nghề nghe thấp kém trong xã hội nên ít người lựa chọn. Ngay như trường tôi đây, không có con em của giáo viên trong trường theo học. Kể cả học nghề cũng sính bằng cấp, phải theo học nghề ở những trường đào tạo liên thông để kiếm bằng đại học. Học đại học vẫn thất nghiệp thì tại sao chúng ta không lựa chọn cho con em mình học nghề, con đường ngắn, ít tốn kém và lại phù hợp với năng lực của bản thân' - thầy Đoàn Xuân Tiến, Hiệu trưởng Trường trung cấp Nông nghiệp Hà Nội nói. Tuy nhiên, với chỉ tiêu tuyển sinh ĐH-CĐ năm nay, không ít phụ huynh, học sinh phải tự 'tỉnh táo'. Tiến sĩ Nguyễn Đức Nghĩa, Phó Giám đốc ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh là một trong những chuyên gia tư vấn rất quen thuộc với thí sinh và phụ huynh nhiều mùa thi qua, phân tích: 'Kỳ tuyển sinh ĐH-CĐ 2011 có tổng chỉ tiêu tuyển sinh là 547 nghìn, tăng gần 7% so với năm 2010, ước khoảng trên dưới hai triệu lượt thí sinh, trong đó số lượt thí sinh thật sự dự thi thường khoảng từ 70 đến 80%, rõ ràng người đậu ít hơn người rớt. Nên nhớ rằng, hiện nay kết quả thi ĐH-CĐ gần như dựa hoàn toàn vào ba môn thi của khối thi, và như vậy 'sân chơi' gần như chỉ dành cho các học sinh giỏi. Chính vì vậy, vào đại học đâu phải con đường duy nhất. Đối với các em có sức học trung bình, việc cân nhắc chọn lựa ngành nào, trường nào để đăng ký dự thi là một việc mang tính chiến lược cho cuộc đời. Đối với các em có sức học yếu hơn, nên sớm tự phân luồng qua các con đường khác như hệ nghề, hệ liên kết đào tạo quốc tế,...'. Phân luồng sớm để đạt hiệu quả cao Chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đặt ra mục tiêu đến năm 2010, hệ thống các trường trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề phải thu hút được 15% học sinh trong độ tuổi, đồng thời ngành giáo dục phải tổ chức phân luồng hiệu quả học sinh sau THCS và THPT. Tuy nhiên, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS vào trường nghề và trung cấp chuyên nghiệp hiện còn rất thấp, khoảng 2,5 - 3% đối với trường nghề và từ 1,4 đến 1,8% đối với hệ trung cấp chuyên nghiệp. Điều đáng chú ý, số học sinh tốt nghiệp THPT ở hai khu vực miền núi phía bắc và đồng bằng sông Cửu Long không tiếp tục đi học bất cứ hệ nào là cao nhất nước, tương đương 30%. Một khảo sát của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam năm 2008 cho thấy, trên 70% học sinh tốt nghiệp THPT chưa hình thành được ý thức sẵn sàng lao động nghề nghiệp. Theo các chuyên gia, nếu được đào tạo nghề sớm, xã hội sẽ có một lực lượng lao động đáng kể và hiệu quả kinh tế cao hơn, các em sẽ thành công sớm hơn. Tuy nhiên, để định hướng học nghề sớm, nhiều chuyên gia cho rằng, cần phải được phân luồng tốt ngay ở trường học. Ông Hoàng Ngọc Vinh, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Chuyên nghiệp - Bộ GD-ĐT cho rằng, hiện tại, mảng tư vấn hướng nghiệp trong nhà trường chưa được chú ý đúng mức. Tại các tỉnh chưa có trung tâm tư vấn hướng nghiệp. Ngay cả khi có thể phổ cập THPT thì cũng không nhất thiết tất cả học sinh sau tốt nghiệp THCS phải học THPT mà có thể đi theo những 'luồng' khác, vẫn đạt trình độ văn hóa trung học, đồng thời được đào tạo nghề phù hợp. Đồng ý với việc phân luồng sớm cho học sinh, ông Phạm Quang Vinh, Hiệu trưởng Trường trung cấp Kinh tế - kỹ thuật Bắc Thăng Long (Hà Nội) cho rằng, ông rất tâm đắc với kiểu phân luồng học sinh của nước Đức. Họ phân luồng trên cơ sở học lực và năng lực cá nhân và có cả một hệ thống đánh giá năng lực con người tốt. 'Ở nước ta mới chỉ đánh giá được học lực chứ năng lực của học sinh thiên về nghề gì thì chưa đánh giá được. Vì vậy, việc tư vấn cho người học chọn ngành, chọn trường trước mắt phải dựa trên nhu cầu lao động của xã hội và khả năng kinh tế của gia đình. Tư vấn của chúng ta cũng có đặc thù đó là phải tư vấn cho cả phụ huynh học sinh vì họ là người chu cấp cho con em ăn học' - Ông Vinh nói.