Ngày 7-4-2011, Công ty Dược và thiết bị y tế Johnson & Johnson đã đồng ý trả 70 triệu USD (Reuters cho là 78 triệu) theo sự cáo buộc dân sự và hình sự về tội đưa hối lộ, lót tay ở nước ngoài.

Một lần nữa, Công ty Dược và Thiết bị y tế Johnson & Johnson (J&J) có hơn 100.000 nhân viên làm việc ở trên 200 quốc gia và vùng lãnh thổ phải vướng vào pháp luật. Điều đáng nói ở đây: Vụ việc được người ta quan tâm không phải là phán quyết của cơ quan có thẩm quyền mà chính là thông điệp của nó. Những khuất tất bị phanh phui Theo nội dung cáo buộc của chính phủ Mỹ, từ năm 1998 đến năm 2007, các công ty thành viên của J&J hối lộ các bác sĩ Hy Lạp, Ba Lan, Romania. Tại Hy Lạp, các bác sĩ nhận hối lộ đã sử dụng sản phẩm của J&J trong phẫu thuật. Tại Ba Lan, nhờ hối lộ, J&J thiết lập được quan hệ cung ứng thuốc. Trong khi đó, các bác sĩ Romania do nhận lót tay đã kê toa bằng các loại thuốc của J&J. Cũng theo cáo buộc, J&J đưa “trà nước” các bác sĩ Iraq để có được 19 hợp đồng bán thuốc cho chương trình đổi dầu lấy lương thực của Liên Hiệp Quốc tại quốc gia này. Chính J&J thú nhận: Iraq đã yêu cầu chúng tôi chi khoản thù lao 10% thì mới được làm ăn với chính quyền Saddam Hussein. Với “chiến thuật” trên, J&J thu được lợi nhuận hàng triệu USD. Người đứng đầu Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái (SEC) Robert Khuzami trả lời báo giới: “J&J đã kiếm lãi ròng bằng cách hối lộ một công ty tư nhân rồi sử dụng hợp đồng giả, cũng như sử dụng quỹ đen để có được hợp đồng của các công ty nước ngoài”. Bản thỏa thuận hoãn truy tố dài năm trang do Russell Deyo - Giám đốc Pháp chế của J&J và Eric Dubelier của Công ty Luật Reed Smith - đại diện cho J&J, ký. Theo một phần của bản thỏa thuận đã ký với Bộ Tư pháp, J&J chấp nhận thực hiện trách nhiệm pháp lý về những hành vi của mình và đồng ý không kháng cáo. Trong thỏa thuận của mình với Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái, J&J đồng ý trả hơn 48,6 triệu USD tiền lãi. Được biết năm 2010, doanh thu của J&J đạt 61,6 tỉ USD. Tòa hội sở J&J (ảnh phải) tại thành phố New Brunswick, bang New Jersey. Russell Deyo (ảnh trái), Giám đốc pháp chế của J&J. Ảnh: LAW.COM Trong một tuyên bố, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc J&J William Weldon cho biết: “Hơn bốn năm trước, chúng tôi đã báo cáo với chính phủ các khoản thanh toán có vấn đề và đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm về những việc làm này. Chúng tôi thất vọng sâu sắc về sự quản lý không thể chấp nhận được, nguyên nhân dẫn đến những hành vi vi phạm nói trên. Chúng tôi cam kết không để những chuyện tương tự tái diễn trong công ty”. Trong một phát biểu khác, J&J hy vọng giải quyết một cuộc điều tra có liên quan do Cơ quan Điều tra vi phạm gian lận nghiêm trọng (SFO) của Vương quốc Anh tiến hành trong “vài ngày”. Vấn đề này có liên quan đến Công ty con DePuy Inc của J&J, trước mắt J&J trả 7,9 triệu USD. Bộ Tư pháp yêu cầu J&J phải báo cáo kết quả nỗ lực chấp hành bản thỏa thuận trước sáu tháng tính từ ngày tòa phán quyết. Sau sự kiện này, cổ phiếu của J&J trên thị trường chứng khoán New York diễn biến bất lợi. Những cáo buộc ngay tại thị trường Mỹ Giữa tháng 12 năm 2010, J&J đã phải chi 52 triệu USD để đền bù thiệt hại và nộp tiền phạt sau khi một thẩm phán tòa án bang Pennsylvania tuyên công ty này báo cáo sai giá thuốc. Cục trưởng Tư pháp bang Pennsylvania Tom Corbett cho biết phiên tòa trên kéo dài đến năm tuần. Cụ thể là J&J phải trả lại hơn 45 triệu USD cho chương trình chăm sóc sức khỏe do chính phủ tài trợ và chương trình phát thuốc cho người cao tuổi (PACE), cùng với hơn 6,5 triệu tiền phạt dân sự. Năm 2004, Cục Tư pháp bang Pennsylvania khởi kiện J&J, một số công ty con của J&J và 14 công ty dược phẩm khác, cáo buộc họ dàn xếp mức giá thuốc được gọi là “giá bán sỉ trung bình”. Cục trưởng Tom Corbett nói: “Hai chương trình nói trên phục vụ cho những đối tượng thuộc diện khó khăn đặc biệt ở bang Pennsylvania, bao gồm các gia đình thu nhập thấp và những người cao niên. Lấy tiền từ các chương trình này bằng cách thao túng và lạm dụng giá thuốc thì thật là vô lương tâm”. Tính đến cuối tháng 12-2010, cơ quan chức năng đã thu được 49 triệu USD. Tuy nhiên, Michael Heinley - người phát ngôn của J&J, cho biết công ty sẽ kháng cáo phán quyết của thẩm phán nếu thấy cần thiết. Bên cạnh đó, J&J cũng bị người tiêu dùng kiện do một số loại thuốc do công ty bào chế gây tác dụng phụ độc hại hoặc không có lợi, khiến Cục Quản lý thực phẩm và dược (FCA) Hoa Kỳ phải khẩn trương vào cuộc thời gian qua. Hãy nghĩ đến luật pháp khi triển khai chiến lược thương mại Trở lại cáo buộc tội danh đưa hối lộ của J&J, cơ quan hành pháp và các cơ quan chức năng tỏ ra rất kiên quyết. Người đứng đầu Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái Robert Khuzami nhấn mạnh với báo giới: “Thông điệp từ vụ kiện này cũng như các vụ kiện được xử theo Luật Tố tụng tội đưa hối lộ ở nước ngoài (FCPA) là rất rõ ràng: Bất cứ lợi thế cạnh tranh nào mà có được thông qua con đường đưa hối lộ, tham nhũng đều không ra gì”. Với những tội danh nặng nề như trên nhưng J&J được xử lý bằng bản thỏa thuận hoãn truy tố, bởi chính phủ biểu dương công ty trong việc tự nguyện công khai các vi phạm của mình và thực hiện các biện pháp khắc phục, sửa chữa suốt bốn năm qua. Mythili Raman, Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Mỹ, cho hay sự hợp tác của J&J trong cuộc điều tra “đã đóng một vai trò quan trọng trong việc xác minh những hành động kinh doanh không phù hợp trong ngành công nghiệp này. Theo nội dung bản thỏa thuận, chúng tôi cam kết sẽ buộc các công ty có trách nhiệm giải thích, khai báo sự thật về việc hối lộ quan chức nước ngoài; đồng thời đặt niềm tin xác đáng đối với công ty nào tự giác khai báo và cộng tác với công tác điều tra của chúng tôi”. Chính thái độ thành khẩn của J&J đã làm cho cơ quan chức năng nhìn nhận khách quan ý thức pháp lý của công ty. Số tiền phạt có thể cao hơn nhiều nếu J&J không có thiện chí hợp tác với các cơ quan pháp luật. Đây cũng là bài học về ứng xử pháp lý của các doanh nghiệp khi mắc sai sót và đối diện với luật pháp. Ở góc độ khác, vụ J&J cũng là bài học cảnh báo các doanh nghiệp về đạo đức luật pháp: Hãy nghĩ đến luật pháp khi triển khai chiến lược thương mại. Công ty đầu tiên bị xử Tháng 11-2009, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo sẽ tập trung vào việc truy tố những trường hợp hối lộ quan chức nước ngoài để được ưu tiên sử dụng sản phẩm trong ngành công nghiệp dược phẩm, mở đầu một cuộc điều tra trên diện rộng. J&J là công ty đầu tiên bị xử theo Bộ luật Tố tụng tội đưa hối lộ ở nước ngoài từ khi chính quyền Obama tăng cường giám sát lĩnh vực công nghiệp dược hơn một năm qua. Bộ Tư pháp Mỹ cũng điều tra tội danh này đối với Tập đoàn Pfizer liên quan đến vụ thử nghiệm kháng sinh Trovan tại Nigeria năm 1996 nhưng chưa có kết quả chính thức. ĐẶNG NGỌC HÙNG (Theo Law.com, Reuters.com)