Sức nóng của giá dầu thô tiếp tục là cơn gió ngược và có thể là cú sốc lớn nhất đối với sự hồi phục của các nền kinh tế trên thế giới.

Giá dầu thô ngọt nhẹ giao ngay trên thị trường New York hiện đang ở mức cao kỷ lục 112,68 USD/thùng, mức cao nhất trong vòng 30 tháng qua và hiện chỉ thấp hơn mức đỉnh 147 USD/thùng thiết lập được hồi cuối năm 2008. Trong khi đó giá dầu Brent cũng đã tăng tốc lên 123 USD/thùng. Khi mà dòng chảy dầu thô được nối lại từ đất nước đang nội chiến Libya tuần qua, nhiều nhà quan sát cho rằng sự căng thẳng giá dầu hiện này có thể sẽ sớm hạ nhiệt. Tuy nhiên, cho tới khi sự bắn nhau tại Libya và Trung Đông ngừng, giá dầu vẫn sẽ còn tối tăm. Nhiều chuyên gia dự báo giá dầu thô có thể giảm trong ngắn hạn nhưng trong dài hạn, mối đe dọa vẫn chưa rõ ràng. Việc phe nổi dậy tại Libya tái khởi động việc bán dầu cũng chỉ là quá nhỏ đối với con số 89 triệu thùng/ngày mà thế giới cần và không ai tin rằng sản lượng dầu của Libya sẽ trở lại đầy đủ công suất sớm. Hiện có nhiều lo lắng về bất ổn ở Libya và Trung Đông sẽ ảnh hưởng tới nguồn cung. Trong khi đó thì nhu cầu lại đang tăng lên, đặc biệt là các nền kinh tế mới nổi khi tăng trưởng kinh tế cao khiến nhu cầu dầu gia tăng để đáp ứng sản xuất và thậm chỉ là cả đáp ứng lượng xe cộ đang tăng chóng mặt. Quỹ Tiền tệ quốc tế IMF vừa cảnh báo sự chênh lệch và cung và cầu có thể đẩy giá dầu cao hơn. “Có rủi ro là căng thẳng cung cầu ra tăng và sẽ đẩy giá dầu tăng mạnh. Thị trường dầu mỏ thế giới đã bước vào một giai đoạn khan hiếm gia tăng,” Thomas Helbling, một cố vấn nghiên cứu của IMF nói. Khi dầu được giao dịch ở mức 122 USD/thùng đầu năm 2008, Goldman Sachs dự báo giá dầu sẽ lên khoảng $150-200 USD/thùng trong vòng 2 năm sau. Nhưng sự thực thì giá dầu đã giảm xuống còn 40 USD/thùng cuối năm 2008 khi suy thoái kinh tế xảy ra. Ba năm sau, khi bất ổn xã hội và chính trị ở Trung Đông và Bắc Phi đẩy giá dầu lên cao, các dự báo giá dầu 200 USD/thùng lại trở lại. Tuần trước, cựu bộ trưởng dầu mỏ Ả Rập là Sheikh Zaki Yamani còn nói giá dầu thậm chí còn lên 300 USD/thùng nếu bất ổn xảy ra tại nước ông. Giá dầu đang tăng và điều gì sẽ xảy ra khi nó lên 150 USD/thùng, thậm chí là 200 USD/thùng? Theo Standard Chartered, khi đó mọi thứ sẽ trở lên xấu đi. Tất cả các đợt suy thoái kinh tế Mỹ kể từ năm 1973 đều liên quan tới các cú sốc giá dầu (trừ năm 2011), và khi nước Mỹ “chịu trận”, các nước khác cũng vậy. Theo Standard Chartered, khi giá dầu lên 150 USD/thùng trong năm nay (đặc biệt là nếu 200 USD/thùng) sẽ tạo ra một cú sốc gây gián đoạn nguồn cung và điều này sẽ khiến giá dầu nhảy vọt chỉ trong vài tuần. Khi giá dầu 150 USD/thùng sẽ làm hạ nhiệt tăng trưởng ở các nền kinh tế mới nổi nhưng tại các nước phát triển, nó có thể khiến các ngân hàng trung ương “hào phóng” đưa thêm nhiều gói kích thích kinh tế nữa và điều này ví như là “đổ thêm lửa vào dầu”. Khi dầu đạt 200 USD/thùng sẽ khiến gia tăng các gói kích thích kinh tế ở Anh, Mỹ và châu Âu và có thể dẫn tới suy thoái, gia tăng rủi ro khủng hoảng nợ công Mỹ. Các nước như Trung Quốc cũng sẽ bị suy giảm tăng trưởng. Giá dầu tăng lên 150-200 USD/thùng sẽ là thảm họa đối với các thị trường mới nổi. Giá lương thực và năng lượng chiếm 50% tiêu dùng ở Ấn Độ và 40% ở Trung Quốc. Theo Tổ chức Năng lương quốc tế IEA, các cú sốc dầu mỏ trước đây đã có ảnh hưởng tới tăng trưởng GDP. Nếu giá dầu ở trên 100 USD/thùng trong năm nay, sự hồi phục kinh tế thế giới sẽ bị ảnh hưởng. Và nếu giá tăng hơn, nhiều vấn đề sẽ xảy ra. Bất chấp việc kinh tế thế giới đang hồi phục, tổ chức đánh giá tín nhiệm Fitch Ratings đã hạ mức dự báo tăng trưởng toàn cầu và điều chỉnh tăng mức dự kiến lạm phát do giá dầu tăng cao. “Sự gia tăng giá dầu do bất ổn chính trị ở Trung Đông là một cơn gió ngược đối với sự hồi phục kinh tế,” Maria Malas Mroueh, một giám đốc phân tích của Fitch nói. Fitch dự báo kinh tế toàn cầu tăng 3,2% trong năm 2011 và 2012, so với 3,8% trong năm 2010. Kinh tế Mỹ sẽ tăng 3% và 2,8% trong năm 2011 và 2012, so với dự báo 3,2% và 3,3% trước đó. Những cú sốc dầu mỏ những năm 1970, 1980, 1990, 2001 và 2008 đã gây ra suy thoái kinh tế sâu là một lời nhắc nhở rằng bất cứ sự tăng giá dầu nào là xấu và giảm giá là tốt đối với kinh tế. Nguyên Hưng ĐTCK