Lễ nghi, cúng tế ông Công, ông Táo không cần quá rườm rà nhưng cần sự tôn kính, thành tâm. Lễ cúng bắt buộc phải có tam sinh là gạo sống, thịt sống và cá sống.

Cúng Táo quân ( ông Công ông Táo ) là tục lệ truyền thống lâu đời của người dân Việt Nam. Tiến sĩ Văn hóa học Nguyễn Thị Hồng (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) nhận định trên báo Zing news, trong cuộc sống hiện đại, người dân có hai khuynh hướng về việc cúng ông Công ông Táo.

Cung ong Cong, ong Tao the nao cho dung? - Anh 1

Nghi lễ cúng ông Công, ông Táo cần sự tôn kính. Ảnh minh họa.

Khuynh hướng thứ nhất là quá coi trọng chuyện cúng tế mà quên rằng trong việc này, sự thành tâm mới là thước đo chứ không phải giá trị vật chất. Nhiều người làm lễ rất lớn nhưng không hề có sự thành tâm.

Khuynh hướng thứ hai là quá coi thường nghi thức thờ cúng ông Công ông Táo. Nhiều người viện lý do công việc bận rộn để cúng tế qua loa.

Theo tiến sĩ Hồng, lễ nghi, cúng tế không cần quá rườm rà nhưng phải chỉn chu và cần sự tôn kính, thành tâm. Để không hiểu sai về tục cúng ông Công ông Táo, trước hết, người dân phải biết về nguồn gốc của tục lệ này của dân tộc.

Nữ giảng viên cho biết tục thờ cúng Táo quân của người Việt bắt nguồn từ 3 cơ sở: một là tín ngưỡng phồn thực, cầu mong sự sinh sôi phát triển; hai là dựa trên cơ sở sản xuất của nông nghiệp lúa nước; ba là tín ngưỡng thờ đa thần, thờ cúng Táo quân thực chất là thờ cúng Thần Lửa.

“Vì nguồn gốc là thờ thần lửa nên người Việt thường thờ ông Công ông Táo ở 2 nơi, trên bàn thờ và trong bếp. Cũng vì nguồn gốc này mà người miền Nam khi cúng thường đốt lửa thật to, bật bếp gas hết cỡ”, cô Hồng nói.

Từ nguồn gốc là thờ thần lửa, về sau, phân hóa thành 3 vị thần gồm: Thổ Công, Thổ Địa và Thổ Kỳ. Đây là 3 vị thần quan trọng, giữ trách nhiệm trông coi chuyện bếp núc, đất đai và các công việc trong gia đình.

Về nghi lễ cúng ông Công ông Táo, tiến sĩ Hồng cho hay người dân Việt thường cúng vào ngày 23 hoặc 22 tháng Chạp. Trong nghi lễ, bắt buộc phải có tam sinh là gạo sống, thịt sống và cá sống.

Đây là đại diện cho 3 phức hợp văn hóa ở miền núi, vùng biển và đồng bằng. Con số 3 còn đại diện cho sự sinh sôi phát triển. Ngoài ra, việc cúng đồ sống còn thể hiện sự kính trọng, khẳng định sự quan trọng không thể thiếu của thần lửa trong cuộc sống của con người.

“Lễ cúng Táo quân càng đặc biệt ý nghĩa, linh thiêng hơn khi đây là ngày duy nhất trong năm, người Việt có thể sửa soạn, thay đổi bàn thờ ông bà tổ tiên sau khi cúng”, nữ tiến sĩ thông tin.

Lễ vật cúng ông Táo gồm: mũ ông Công ba chiếc (hai mũ đàn ông và một mũ đàn bà). Chiếc mũ dành cho các ông Táo thì có hai cánh chuồn; mũ dành cho Táo bà thì không có cánh chuồn.

Những mũ này được trang sức với các gương nhỏ hình tròn lóng lánh và những giây kim tuyến màu sắc sặc sỡ. Hương, đèn nến, lọ hoa tươi, đĩa ngũ quả tươi.

Ba bộ mũ áo, hia hài Táo quân cùng tiền vàng . Để đơn giản có khi người việt chỉ cúng tượng trưng một chiếc mũ ông Công (có hai cánh chuồn) lại kèm theo một chiếc áo và một đôi hia bằng giấy.

Những đồ vàng mã như mũ, áo, hia và một số vàng thoi bằng giấy sẽ được đốt đi sau lễ cúng ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp cùng với bài vị cũ. Sau đó người ta sẽ lập bài vị mới cho Táo Công.

Tùy theo từng gia cảnh, ngoài các lễ vật chính kể trên, người ta hoặc làm mâm cỗ mặn (với xôi gà, chân giò luộc, các món nấu nấm, măng...) hay lễ chay (với trầu cau, hoa, quả, giấy vàng, giấy bạc...) để tiễn Táo Quân.

Hồng Hà (Tổng hợp)