SGTT.VN - Theo ngoại trưởng del Rosario, cả Philippines lẫn Việt Nam đã yêu cầu ASEAN tăng tốc độ đàm phán COC với Trung Quốc.

Tàu “La Tapageuse” mua của Pháp sẽ được giao cho Philippines vào tháng 4.2014. Ảnh: Meretmarine

Ngày 4.8, Tân hoa xã đăng bài bình luận về phát biểu của ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trong chuyến công du Thái Lan tuần trước. Vương ngoại trưởng đưa ra cái gọi là “ba giải pháp” xử lý tranh chấp, kêu gọi các bên cùng hợp tác, cùng khai thác (ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam). Ông Vương thừa nhận, một trong những cách giải quyết tranh chấp là thực hiện Tuyên bố DOC trong khi thúc đẩy tham vấn bộ Quy tắc COC. Tuy nhiên, ông Vương cho rằng cả DOC lẫn COC không phải là giải pháp cho tranh chấp, chỉ có ý nghĩa bảo vệ hòa bình và ổn định trong khu vực. Đồng thời ông cũng cáo buộc, COC bị gián đoạn do hành vi của một số bên liên quan và nay “Trung Quốc không muốn thấy điều đó xảy ra một lần nữa”.

Không khai thác chung vùng tranh chấp

Từ 3 – 6.8, ngoại trưởng Vương Nghị bắt đầu chuyến thăm Việt Nam. Người phát ngôn bộ Ngoại giao Việt Nam Lương Thanh Nghị nói với The Wall Street Journal chuyến đi của ông Vương nhằm xúc tiến các thỏa thuận đã đạt được trong chuyến thăm Trung Quốc mới đây của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và cuộc họp lần thứ 6 của ủy ban Hợp tác song phương. Về phần mình, ông Vương cho biết Trung Quốc và Việt Nam sẽ bàn về các vấn đề khu vực và quốc tế. Sau hội đàm với bộ trưởng ngoại giao Phạm Bình Minh ngày 4.8, hôm nay, Vương ngoại trưởng gặp Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Theo chuyên gia Dương Danh Dy, chuyến đi này của ông Vương nhằm làm dịu bớt căng thẳng sau khi các nước đều kêu gọi sớm đàm phán COC.

Trước đó, ngày 1.8, hai phái đoàn Việt Nam và Philippines cũng do hai ngoại trưởng dẫn đầu đã kết thúc kỳ họp thứ 7 ủy ban Hợp tác song phương ở Manila. Hai bên đã có sự phối hợp chính sách với những kết quả nổi bật được ngoại trưởng Albert del Rosario tiết lộ, hai nước yêu cầu ASEAN tăng tốc độ đàm phán COC với Trung Quốc và tăng cường hợp tác song phương trong vụ Manila kiện Bắc Kinh ra trước Liên hiệp quốc. Phát biểu sau hội đàm, ngoại trưởng Philippines cho biết ông và đồng nhiệm Việt Nam đã thảo luận về các phương thức mà hai bên có thể cùng tiến hành để xử lý vấn đề tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc ngoài Biển Đông, trong đó có khả năng chia sẻ thông tin để bảo vệ tốt hơn phần lãnh hải của mình.

Cũng theo ngoại trưởng Albert del Rosario, Việt Nam và Philippines đã thảo luận đề nghị của Trung Quốc muốn cùng với các nước có liên quan đến hồ sơ Biển Đông khai thác trên các khu vực tranh chấp. Nếu đồng ý khai thác chung có nghĩa là coi việc Trung Quốc chiếm Biển Đông là sự đã rồi. Vì vậy, cả hai đều không chấp nhận bất kỳ liên doanh thăm dò dầu khí nào với Trung Quốc, chừng nào Bắc Kinh còn khẳng định họ có chủ quyền trên các khu vực trong phạm vi hợp tác phát triển. Ngày 31.7, Chủ tịch Tập Cận Bình tuyên bố sẵn sàng gác tranh chấp lãnh thổ sang một bên để cùng phát triển các vùng biển đảo, nhưng nhà lãnh đạo số một này của Trung Quốc vẫn tiếp tục khẳng định chủ quyền của Bắc Kinh ở các khu vực tranh chấp.

Hy vọng COC sớm chín muồi

Ngoại trưởng Philippines đã nhấn mạnh đến hai chữ “đàm phán” khi xác định: “Chúng tôi muốn ASEAN tiến một bước khổng lồ về phía Trung Quốc… Chúng tôi đã quyết định với nhau “tham vấn” có lẽ là không đủ. Chúng tôi thấy cần phải nói đến “đàm phán”. Trước đây, Trung Quốc nói chỉ đàm phán về bộ COC “khi thời cơ chín muồi”. Tuy nhiên, tại hội nghị các ngoại trưởng ASEAN ở Brunei vào tháng 6 vừa qua, Trung Quốc đã chấp thuận mở các cuộc tham vấn về COC.

Trả lời phỏng vấn báo chí sau khi họp ủy ban Hợp tác Việt – Phi, ông del Rosario nói rằng Việt Nam “rất ủng hộ” một chuyện chưa từng có trước đây, đó là việc Philippines đưa Trung Quốc ra trước cơ quan trọng tài quốc tế. Hai ngoại trưởng Việt – Phi đều nhấn mạnh, cần phải tôn trọng luật pháp để giải quyết tranh chấp lãnh thổ. Khi được hỏi liệu Việt Nam có tham gia kiện giống như Philippines hay không, ngoại trưởng del Rosario nói: “Dĩ nhiên, đó là một sự lựa chọn, một khả năng, nhưng hai bên chưa đạt đến mức đó”.

Dư luận hẳn chưa quên, mười năm trước, vào năm 2002 khi đặt bút ký Tuyên bố DOC, Trung Quốc hứa sẽ sớm ký bộ Quy tắc COC. Năm nay, kỷ niệm đúng một thập niên ra đời “đối tác chiến lược ASEAN – Trung Quốc” nhưng lời hứa ấy vẫn chỉ là hứa. Trả lời đài Tiếng nói nước Nga, TS.Dmitry Mosyak, giám đốc trung tâm Đông Nam Á của viện phương Đông thuộc viện Hàn lâm Khoa học Nga, nhắc lại quan điểm mà đa số học giả quốc tế đều dự đoán, Trung Quốc sẽ làm hết sức mình để chia rẽ sự đoàn kết ASEAN. Nếu cố kết nội khối của ASEAN không chặt chẽ thì hệ quả sẽ là một cuộc khủng hoảng mới. Hy vọng COC sẽ sớm “chín muồi”.

Trần Hiếu Chân