(ANTĐ) - Theo GS, TS Hoàng Văn Châu - Hiệu trưởng trường ĐH Ngoại thương, nguồn kinh phí eo hẹp trở thành nguyên nhân chính lý giải cho sự chậm tiến của nhiều trường đại học. Điều này thôi thúc các trường đại học phải đổi mới quản lý tài chính để tiến tới tự chủ.

GS, TS Hoàng Văn Châu cho rằng, áp lực của các mục tiêu đổi mới giáo dục đại học Việt Nam càng khiến sự bức xúc về nguồn tài chính cho hoạt động của các trường đại học tăng lên, đặc biệt là các trường đại học công lập. Từ năm 2008, Bộ GD-ĐT đã giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính, trong đó nêu rõ việc phân loại cho trường Đại học Ngoại thương thuộc loại đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên, có nghĩa là sẽ không cấp ngân sách chi thường xuyên nữa. Đây là thách thức lớn với nhà trường, nhất là trong điều kiện khung học phí thấp, nhưng mọi chi phí đào tạo đều tăng như hiện nay. Cũng là một trong những trường được giao tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính Viện Đại học Mở Hà Nội cho biết họ cũng gặp không ít khó khăn như không được Nhà nước cấp kinh phí đào tạo hàng năm cho số sinh viên đang theo học tại trường như các trường đại học công lập khác; mức thu học phí thu theo quyết định cũ từ năm 1998. Trong khi đó, nhà trường tự trả lương cho cán bộ giáo viên và trang trải các chi phí đào tạo khác với nguồn kinh phí hạn hẹp. Đây là khó khăn rất lớn đối với một cơ sở đào tạo công lập cần nguồn kinh phí để xây dựng giảng đường, phòng thí nghiệm, cơ sở thực hành nhằm trang bị cho sinh viên khối lượng kiến thức sát thực tế. Mặc dù có khó khăn nhưng theo ông Hoàng Văn Châu, nhà trường cũng đã tìm ra nhiều biện pháp khắc phục để tăng các nguồn thu hợp pháp như phát triển các chương trình chất lượng cao, giảng dạy bằng tiếng Anh và chương trình tiên tiến. Trường cũng tăng cường liên kết đào tạo với các cơ sở đào tạo nước ngoài như các trường đại học của Anh, Pháp, úc, Mỹ. Đặc biệt, hình thức thu hút sinh viên nước ngoài vào học tại trường như sinh viên Lào, Trung Quốc, Hàn Quốc ở tất cả các hệ đào tạo bao gồm: ngắn hạn, cử nhân và cao học đã đóng góp khoảng 4% vào nguồn thu của trường. ĐH Ngoại thương cũng là trường đại học đầu tiên xin chủ trương tuyển sinh hệ ngoài ngân sách do điểm chuẩn cao, với mức học phí cao hơn gấp 3-4 lần trên cơ sở tự nguyện của sinh viên và phụ huynh. Giải pháp này đã góp phần giải quyết khó khăn của nhà trường trong điều kiện không tăng học phí, đồng thời đáp ứng yêu cầu của sinh viên muốn theo học tại trường. Tìm kiếm các dự án tài trợ của nước ngoài cũng là biện pháp được Bộ GD-ĐT khuyến khích các trường thực hiện. Ông Hoàng Văn Châu cho biết, trên cơ sở đấu thầu cạnh tranh, nhà trường đã dành được các dự án từ Ngân hàng Thế giới, mức A, B, C; đang thực hiện dự án GD ĐH 2 và vừa trúng thầu 2 dự án của EU với trị giá gần 500.000 euro. Tuy nhiên, khi nói đến tự chủ, các trường ĐH đều cho rằng, không phải chỉ có tự chủ tài chính mà các trường phải tự chủ về việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ để từ đó mới có thể tự chủ tài chính. Các trường cần tiếp tục đổi mới một cách toàn diện, xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ mang tính chi tiết, đảm bảo tính công khai, dân chủ và công bằng, xây dựng được hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động của từng người lao động, chú trọng giải pháp chi trả thu nhập theo hiệu quả công việc để khuyến khích, hấp dẫn, thu hút người có năng lực, có trình độ. Về phía Bộ GD-ĐT và các cơ quan liên quan, các trường kiến nghị cần sớm ban hành các văn bản hướng dẫn, các tiêu chí đánh giá mức độ và chất lượng hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị được giao tự chủ nhằm tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách, đồng thời cần tăng cường kiểm tra, rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các tiêu chuẩn, định mức và mở rộng lĩnh vực giao quyền tự chủ cho đơn vị.