Ngày 21.10, đoạn clip “10 điểm khác biệt giữa trai và gay” được đăng tải lên Youtube và ngay lập tức đã vấp phải sự phẫn nộ từ cộng đồng mạng.

Đoạn clip là sản phẩm đầu tay được thực hiện bởi một nhóm độc lập mang tên Bún Kứng. Xuyên suốt gần 10 phút, nhóm đã so sánh hình ảnh người đồng tính nam và người dị tính nam (trai thẳng) trong các bối cảnh được đưa ra từ trước như: “Toilet”, “Hồ bơi”, “Quán bar”…Tuy nhiên, những tình tiết hài hước trong clip hầu hết đều hời hợt và cực kì lố lăng.

Bối cảnh Toilet:

“Trai thẳng” – vệ sinh bình thường”

“Gay: luôn luôn dòm ngó rình mò chỗ nhạy cảm của người khác”

Bối cảnh Hồ bơi:

“Trai thẳng: thích gái”

“Gay: mê trai một cách lộ liễu”

Bối cảnh “Giao thông”

“Trai thẳng: do nhìn gái nên dừng xe gấp.”

“Gay”: ve vuốt bất kể nơi nào”

Đoạn clip này ngay lập tức đã vấp phải sự phẫn nộ từ phía cộng đồng LGBT (Đồng tính nam-nữ, song tính và chuyển giới) và những người ủng hộ bình quyền trong xã hội. Họ cho rằng đoạn clip mang tính quy chụp và kì thị người đồng tính nặng nề. Ngoài ra, họ còn nhận định việc đoạn clip được đăng tải trên những website có lượt truy cập cao (haivl…) sẽ khiến cho càng có thêm nhiều người có cái nhìn sai lệch về người đồng tính trong xã hội.

Bên cạnh đó, cũng rất nhiều người tán đồng và bày tỏ sự kì thị đến người đồng tính:

Trước sự phản đối mạnh mẽ này từ cộng động mạng, đại diện nhóm Bún Kứng đã đưa ra lời xin lỗi trên kênh Youtube cá nhân của mình:

Phóng viên báo Một Thế Giới đã liên hệ với ông Lương Thế Huy, cán bộ về quyền của cộng đồng LGBT, thuộc Viện nghiên cứu Kinh tế Xã hội và Môi trường” để trao đổi về vấn đề này. Ông cho biết:

“Có lẽ các bạn tham gia làm clip cũng biết rằng sẽ có nhiều người đồng tính không đồng ý nên cũng đưa thẳng dự đoán đó vào. Việc chỉ trích tính giáo dục hay nhân văn của một clip hài là điều khá khó khăn vì người ta hay nói “just for fun” (cười chút chơi thôi) chứ không có ý xúc phạm.

Tuy nhiên theo cá nhân tôi clip hài vẫn cần một yếu tố quan trọng đó là không làm hại ai. Trước kia từng có rất nhiều kiểu truyện cười về vùng miền, chủng tộc, phụ nữ, hay về sự ngu dốt, ngớ ngẩn của phụ nữ tóc vàng. Thậm chí có hẳn nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng những truyện cười dạng này làm gia tăng cảm giác không thân thiện và phân biệt đối xử với phụ nữ.

Tính gây hại của việc gây đùa trên xu hướng tính dục đồng tính là nó có thể khiến mọi người cảm thấy thoải mái hơn với việc thể hiện ra hành vi phân biệt đối xử, và cho rằng người đồng tính sẽ chấp nhận việc đó. Những định kiến có thể sẽ được khắc sâu hơn: người đồng tính ẻo lả, người đồng tính hay quấy rối tình dục với mọi người đàn ông khác, người đồng tính có nhu cầu tình dục cao…

Tất cả định kiến này đều góp một chút vào thái độ chung của xã hội. Và nó không chỉ là “cười chút chơi” nữa khi nó có thể mang lại tổn thương cho người khác. Truyện cười thành công cần làm mọi người có thể cười, chứ không phải chấp nhận một nhóm người thấy bị xúc phạm để cho một nhóm khác cười được. Nếu các bạn làm clip nói clip này không có ý định xúc phạm ai, nhưng nếu thực tế nó làm rất nhiều người cảm thấy bị xúc phạm, thì các bạn cần suy nghĩ nghiêm túc mình có đạt được mục đích hay không.

Ranh giới giữa truyện cười dựa trên nhóm thiểu số và sự xúc phạm thường mong manh. Nhưng tôi nhận thấy việc ngày nay cộng đồng người đồng tính lên tiếng nói mạnh mẽ là điều không có ở vài năm trước. Vì vậy hãy suy nghĩ kỹ trước khi làm một truyện cười bằng cách đặt câu hỏi: “Người ta sẽ cười vì cái gì?”

Chiến dịch “Tôi đồng ý” ủng hộ hôn nhân đồng giới đang lan tỏa mạnh trong thời gian vừa qua

Việc bóp méo hình ảnh người đồng tính để mang lại những tiếng cười nhạt nhẽo và hời hợt là chuyện không hề hiếm tại Việt Nam. Đặc biệt là ở mảng giải trí. Tuy nhiên, trong bối cảnh ngày càng có cái nhìn cởi mở hơn đối với người đồng tính thì đây rõ ràng là một hành động đi ngược lại với sự phát triển chung của xã hội và cần phải lên án. Thiết nghĩ, đây là một bài học đắt giá dành cho nhóm thực hiện đoạn clip này.

Tuấn Trinh