(Toquoc)- “Chương trình, sách giáo khoa được biên soạn còn chưa cân đối giữa “dạy chữ” với “dạy người”, Báo cáo giám sát đánh giá.

Dạy chữ “lệch” dạy người

Phiên họp chiều ngày 15/8 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội bàn về nội dung nhận được sự quan tâm của các đại biểu và người dân. Đó là thảo luận và cho ý kiến về Báo cáo giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo đảm chất lượng và chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên, và Nhi đồng Quốc hội Đào Trọng Thi, Trưởng đoàn giám sát đưa ra đánh giá: “Chương trình, sách giáo khoa (SGK) được biên soạn còn chưa cân đối giữa “dạy chữ” với “dạy người”, giữa lý thuyết và thực hành, giữa dung lượng kiến thức, kỹ năng và thời lượng thực hiện của một số môn học. Một số nội dung trong chương trình, sách giáo khoa chưa thực sự cơ bản, khối lượng kiến thức nhiều, dẫn đến sự “quá tải”. Nhiều nội dung trong một số môn học yêu cầu cao hơn khả năng tiếp thu trung bình của học sinh, nhất là đối với học sinh dân tộc thiểu số và học sinh ở các địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn”.

“Chương trình, sách giáo khoa được biên soạn còn chưa cân đối giữa “dạy chữ” với “dạy người”

Báo cáo cũng chỉ ra, quy trình biên soạn chương trình, sách giáo khoa ở một số khâu vẫn còn thiếu khoa học. Đơn cử như Hội đồng chỉ đạo quốc gia được thành lập muộn so với các ban chỉ đạo cấp học; Không có tổng chủ biên chung cho môn học của tất cả các cấp học;Chưa tổ chức lấy ý kiến rộng rãi của đông đảo các nhà khoa học, các nhà giáo, nhất là các giáo viên giảng dạy THCS và THPT...

“Chương trình giáo dục phổ thông chưa được xây dựng như một chỉnh thể xuyên suốt giữa các cấp học từ tiểu học đến THPT”, ông Đào Trọng Thi đưa ra đánh giá.

Cụ thể, thay vì phải xây dựng một chương trình chuẩn, đồng bộ, thống nhất giữa các cấp học, lớp học, môn học với những tiêu chí, tiêu chuẩn, yêu cầu năng lực, kiến thức cụ thể cần đạt được trước khi tiến hành viết SGK thì thực tế mới chỉ xây dựng được chương trình khung để các tác giả căn cứ vào đó viết SGK. Sau khi có SGK đưa vào dạy thử nghiệm mới xác định chuẩn chương trình và phê duyệt, ban hành chương trình chuẩn quốc gia.

“Có phải chúng ta đang làm ngược khi viết sách giáo khoa trước rồi làm chương trình sau?”, ông Phan Trung Lý

Thực tiễn cho thấy, những hạn chế trong việc triển khai chương trình SGK vừa qua chủ yếu là do công tác chuẩn bị chưa chu đáo. Vì vậy, báo cáo giám sát đưa ra yêu cầu Chính phủ cần tổng kết việc thực hiện chương trình SGK một cách nghiêm túc và sâu sắc, sớm hoàn chỉnh dự thảo Đề án đổi mới chương trình SGK sau năm 2015, công bố để lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân để hoàn thiện và tạo sự đồng thuận; chuẩn bị thật kỹ lưỡng các điều kiện để thực hiện Đề án.

“SGK đang nặng về kiến thức mang tính “bác học” mà thiếu tính “phổ thông, thiếu hơi thở thời đại, hơi thở thực tiễn”, ông Phùng Quốc Hiển

Phát biểu tại phiên họp, người đứng đầu ngành giáo dục, Bộ trưởng Phạm Vũ Luận, thừa nhận về thực tế mà báo cáo giám sát nêu ra. Tuy nhiên, ông Luận cho rằng, đào tạo cho giáo dục phổ thông có quy mô lớn và phát triển nhanh, trong khi đó, 20% GDP chi cho Giáo dục đào tạo không chỉ cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động thương binh và Xã hội mà bao gồm tất cả giáo dục và đào tạo, nên dù tỷ lệ cao nhưng không dành trọn vẹn.

Thiếu địa chỉ trách nhiệm

Thảo luận về kết quả giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ Phan Xuân Dũng cho rằng, báo cáo liên quan đến 3 vấn đề gồm “chất lượng”, “chương trình”, và “sách giáo khoa”. Thế nhưng, 3 vấn đề trên chưa trả lời được vấn đề cốt lõi.

“Nhiều số liệu, nhưng chưa giải quyết được vấn đề”-ông Dũng nhận định.

“Các kiến nghị về 3 nội dung trên cần bám sát hơn vì mục đích cuối cùng là chất lượng”-ông Dũng nói.

Chủ nhiệm Ủy ban dân tộc Krso Phước thì cho rằng: “Cái chính là cần tập trung vào sách giáo khoa. Quốc hội phải xác định vai trò vị trí của giáo dục phổ thông trong cuộc đời con người, những kiến thức cơ bản về cuộc sống, gia đình, con người nên giáo dục phổ thông là vô cùng quan trọng”.

Ông Phước băn khoăn: “Tại sao chúng ta cứ giằng co trao đổi nhiều về sách giáo khoa? phải gỡ then chốt là cái gì? Tại sao đến nay chương trình sách giáo khoa chưa “hạ màn” mà vẫn còn tranh cãi cả 3 cấp…”

Còn theo ông Nguyễn Hạnh Phúc, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, báo cáo giám sát chưa thấy rõ trách nhiệm của ai trước những hạn chế, yếu kém trong việc biên soạn sách giáo khoa, chưa đánh giá về chất lượng giáo vụ phục vụ cho sách giáo khoa, chưa đánh giá về mạng lưới các trường phổ thông khi có tình trạng “thiếu học sinh, thừa giáo viên, trường học”.

Dẫn ra ví dụ về học sinh chán môn lịch sử, Chủ nhiệm Ủy ban tài chính-ngân sách Phùng Quốc Hiển cho rằng, sách giáo khoa đang nặng về kiến thức mang tính “bác học” mà thiếu tính “phổ thông, thiếu hơi thở thời đại, hơi thở thực tiễn”.

Theo ông Hiển, đây chính là nguyên nhân gây áp lực cho học sinh và giáo viên, dẫn đến lúng túng.

“Vấn đề đặt ra là chất lượng có tỷ lệ thuận với tài chính hay không? Quan trọng là ngành giáo dục phải vì lợi ích của người dân mà thắng lợi ích của ngành”-ông Hiển nêu vấn đề.

Bày tỏ sự đồng tình, Chủ nhiệm Ủy ban pháp luật Phan Trung Lý cho rằng, việc đánh giá và nhận định về chương trình, và sách giáo khoa nên toàn diện hơn.

“Ngoài việc đánh giá nhận xét rất rõ ràng như việc đánh giá phân ban thất bại thì chương trình sách giáo khoa có thành công không? Chất lượng giáo dục ra sao? Chương trình giáo dục ra sao, đã đạt chưa?Có phải chúng ta đang làm ngược khi viết sách giáo khoa trước rồi làm chương trình sau? Nếu làm không được thì sắp tới phải sửa thế nào?”-ông Lý nêu ra cả loạt câu hỏi.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng đề nghị đoàn giám sát tiếp thu nghiêm túc ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sớm hoàn chỉnh báo cáo, chuẩn bị dự thảo Nghị quyết giám sát để gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các đại biểu Quốc hội tại ký họp thứ 6, Quốc hội khóa XIII. Nội dung của Nghị quyết cần giao nhiệm vụ rõ ràng cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ trình Quốc hội xem xét, ban hành Nghị quyết mới về chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau 2015 theo lộ trình.

Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng lưu ý Nghị quyết cần giao Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội giám sát việc Chính phủ xây dựng Đề án đổi mới chương trình sách giáo khoa theo mục tiêu đổi mới giáo dục toàn diện./.

T.Nam