Như thông lệ, mỗi năm hai lần, Hội nghị cấp cao ASEAN được tổ chức. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng Đoàn đại biểu Cấp cao Việt Nam sẽ tham dự Hội nghị lần thứ 19 và các Cấp cao liên quan như Cấp cao ASEAN + 3, Cấp cao Đông Á (EAS) và các Cấp cao ASEAN + 1 với các đối tác Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Hoa Kỳ và Liên Hợp quốc...

Tăng cường hợp tác

Nếu như Hội nghị cấp cao hồi tháng 5 được ví như “cấp cao nội bộ” giữa các nguyên thủ ASEAN với nhau thì Cấp cao ASEAN 19 diễn ra từ 17-19/11 tại Bali, Indonesia lại là một “Cấp cao ASEAN với các đối tác”.

Hội nghị lần này được đánh giá có ý nghĩa quan trọng với sự tham dự của toàn bộ lãnh đạo các nước ASEAN và các nước đối tác. Lần đầu tiên, lãnh đạo Nga và Mỹ dự hội nghị cấp cao Đông Á (EAS) diễn ra vào ngày 19/11- với tư cách là thành viên chính thức. Tổng thống Mỹ Barack Obama đã xác nhận sẽ đến dự còn Ngoại trưởng Sergei Lavrov dự kiến sẽ đại diện cho Nga.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ tham dự và phát biểu ở các diễn đàn của Hội nghị, tích cực trao đổi mọi vấn đề đang nổi lên trong khu vực và quốc tế với các lãnh đạo ASEAN cũng như các đối tác.

EAS sẽ bàn tiếp về các vấn đề thương mại được đưa ra thảo luận tại APEC 19, cũng như vấn đề liên quan đến Biển Đông. Theo lời Tổng thư ký ASEAN Surin Pitsuwan: “APEC thảo luận về các vấn đề tự do hóa thương mại. Còn hội nghị Bali sẽ bàn về các vấn đề giúp thăng tiến thương mại. Đó sẽ là vấn đề an ninh, các lơi ích chiến lược cho mỗi quốc gia.”

Dự kiến, tại ASEAN 19 lần này, các lãnh đạo ASEAN và các đối tác Liên Hợp Quốc (LHQ), Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản... sẽ ký kết một số văn kiện liên quan, gồm: Tuyên bố chung ASEAN - Trung Quốc, Tuyên bố chung ASEAN - Nhật Bản, Tuyên bố chung ASEAN - Mỹ, Tuyên bố chung về quan hệ đối tác toàn diện ASEAN - LHQ, Tuyên bố EAS về các nguyên tắc quan hệ cùng có lợi và Tuyên bố EAS về kết nối ASEAN.

Củng cố vai trò trung tâm

Tiếp tục chủ đề "Cộng đồng ASEAN trong một cộng đồng các quốc gia toàn cầu," các Hội nghị lần này sẽ bàn các biện pháp đẩy mạnh xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015, phát huy và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực mới, duy trì môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác trong khu vực.

Ông Nguyễn Tiến Minh - Vụ trưởng Vụ ASEAN, Bộ Ngoại giao, cho biết: Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN đã được thông qua vào năm 2008 - 2009 và đến nay, 70% tổng số chương trình của đề án đang được tiến hành, còn 20% trong quá trình khởi động. Theo ông Minh, Cộng đồng ASEAN được xây dựng trên cơ sở cộng đồng xuyên quốc gia gồm 10 nước có chủ quyền, không phải cộng đồng siêu quốc gia như Liên minh Châu Âu (EU) nên Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 có thể không mắc phải những khó khăn mà EU đang phải đương đầu.

Sắp có thị thực chung?

Thông tấn xã Việt Nam dẫn một số nguồn tin ngoại giao cho rằng, tại ASEAN-19, lãnh đạo các nước thành viên sẽ thảo luận và ra tuyên bố về vấn đề thị thực chung ASEAN cho những người không phải là công dân các nước thành viên ASEAN. Đây sẽ là một trong những định hướng quan trọng trong nỗ lực xây dựng Cộng đồng ASEAN và triển khai Hiến chương ASEAN.

Dự kiến, trong năm 2012, ASEAN sẽ phối hợp tổ chức cuộc hội thảo bàn về những thách thức của việc ban hành chính sách một thị thực và có đề xuất cụ thể. Trong năm 2013, Nhóm công tác sẽ có báo cáo toàn diện trình lãnh đạo các bộ, ngành liên quan (như cảnh sát, xuất nhập cảnh, cơ quan di trú…) xem xét thông qua, trước khi đệ trình lên lãnh đạo cấp cao.

Nhiều người kỳ vọng khi chính sách thị thực chung được triển khai, công dân ngoài ASEAN nhập cảnh vào các nước thành viên hiệp hội chỉ cần làm thị thực tại một nước là có giá trị đối với các nước còn lại.

Nguyên Vy