KTĐT - Vấn đề thiếu hụt nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực có chất lượng đang là thách thức đối với ngành du lịch trước yêu cầu của thị trường lao động hiện nay. Hiện cả nước có 1.035.000 người làm việc trong ngành du lịch. Chỉ có khoảng 12% trong số này qua đào tạo tạo từ trình độ cao đẳng trở lên, trong khi đó có tới 53% có trình độ dưới sơ cấp.

Nhiều chuyên gia trong ngành du lịch đã nhận định, du lịch là dịch vụ tổng hợp con người, nguồn nhân lực du lịch phải nói đến những người làm du lịch kể cả trực tiếp lẫn gián tiếp. Tức là các dịch vụ du lịch phải quan tâm trực tiếp đến xã hội, vì thế cũng có thể hiểu đây là nguồn nhân lực mở và chúng ta nên có những chính sách đào tạo mở, không nên bó hẹp. Hiện nay, cả nước đang có khoảng 1 triệu người làm trong ngành du lịch, chiếm 2% lao động cả nước. Trong số này, khoảng 53% dưới sơ cấp, 18% sơ cấp, 15% trung cấp, 12% cao đẳng và đại học, 0,2% trên đại học. Tham gia trong ngành du lịch có tới 750 ngàn người không qua đào tạo và chỉ làm việc gián tiếp. Làm việc trực tiếp có khoảng 250 ngàn người trong các công ty lữ hành, đưa đón khách, khách sạn, công ty hoạt động du lịch. Trong nhóm làm việc trực tiếp chỉ có 42% được đào tạo về du lịch, 38% người từ ngành khác chuyển sang và 20% còn lại thì không qua đào tạo (có thể học hết phổ thông chuyển sang làm việc). Như vậy, có thể nhận thấy chất lượng nguồn lao động chưa cao, khối lượng đông nhưng phân bố không đồng đều. Đa phần, những người có đào tạo đều làm việc tại những khu du lịch, trung tâm du lịch, còn những vùng sâu, vùng xa thì “trắng” cán bộ. Vì vậy, có thể khẳng định rằng nhân lực ngành du lịch vẫn còn thiếu và yếu. Hiện Hà Nội có hơn 9.000 doanh nghiệp và cơ sở hoạt động du lịch, sử dụng khoảng 63.000 lao động. Tuy nhiên, nhìn về thực tế, nguồn nhân lực vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của ngành . Đặc biệt, nhân lực cho lữ hành và khách sạn hiện đang rơi vào tình trạng thiếu trầm trọng cho cả hiện tại và trong giai đoạn tới. Nguyên nhân của việc thiếu hụt vẫn là sự đào tạo chưa bài bản, hiện chưa có một trường đại học chuyên ngành du lịch. Cả nước có khoảng hơn 20 trường đại học có khoa hoặc bộ môn du lịch, nhưng đội ngũ giáo viên nhiều người từ các ngành khác chuyển về, giáo trình không có. Vì thế, cử nhân du lịch hiện nay phần nhiều có chất lượng không cao, không đáp ứng được nhu cầu thực tiễn. Có 40 trường trung cấp có dạy nghề về du lịch và đặc biệt chỉ có 4 trường đặt tại Hà Nội, Huế, Vũng Tàu, Sài Gòn và sắp tới xây dựng một trường mới ở Hải Phòng là đào tạo chuyên về du lịch. Như vậy, với nhu cầu nhân lực ngành du lịch lớn và không ngừng phát triển như thời gian qua, công tác đào tạo là quá “mỏng”. Các chuyên gia cho rằng, đầu tiên, cần phải rà soát và quy hoạch lại các trường, nâng cao đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất kỹ thuật, hệ thống giáo trình, môi trường sinh hoạt và đào tạo tại nhà trường. Phải kết hợp giữa nhà trường và xã hội, tránh tình trạng học sinh học chay. Đồng thời, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên gắn với thực tiễn ngành du lịch. Bên cạnh đó, tích cực triển khai đào tạo tại chỗ bằng hình thức: những người làm nghề có kinh nghiệm truyền dạy cho người mới. Một vấn đề nữa đặt ra là do đặc thù, ngành du lịch cần lao động ở nhiều trình độ khác nhau, từ giản đơn (lao động nghiệp vụ) đến phức tạp (giám sát, quản lý). Vì vậy, hệ thống đào tạo du lịch cần thiết phải đảm bảo thực hiện đào tạo liên thông, từ thấp đến cao. Cơ chế đào tạo nhất thiết phải thông thoáng, thuận lợi và có sự kết hợp giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Do đặc thù của mỗi cơ sở kinh doanh và đặc điểm của nhóm lao động, những yêu cầu kỹ năng, nghiệp vụ cũng phải thường xuyên được thay đổi để phù hợp với nhu cầu, thị hiếu của khách du lịch. Mặt khác, nhiều nghề trong ngành du lịch tuy yêu cầu kỹ năng đơn giản nhưng lại đòi hỏi quy trình phục vụ khắt khe, chi tiết, có phong thái bản sắc, ấn tượng riêng của mỗi cơ sở cung cấp dịch vụ du lịch. Vì vậy, cùng với những kiến thức được đào tạo tại các cơ sở dạy nghề, các cơ sở kinh doanh du lịch cũng cần có phương pháp đào tạo thêm, đào tạo lại. T.Hà