Trong quá trình đô thị hóa, TP.HCM phát lộ nhiều ngôi mộ cổ rất có giá trị cần được phục dựng, trùng tu và xếp hạng. Vì vậy, việc đầu tư xây dựng một công viên văn hóa mộ táng, kiến trúc cổ đang đặt ra hết sức cấp bách.

Khảo sát gần đây của Sở VH-TT TP.HCM cho thấy: thành phố có khoảng 115 ngôi mộ cổ, đa phần nằm chủ yếu ở các quận: 2, 9, Phú Nhuận, Gò Vấp, chưa kể một số khu mộ cổ vẫn còn nằm rải rác tại Q.4, 7, 8, 10, 12, Bình Tân, H.Bình Chánh, Cần Giờ... chưa được khai quật, chờ quy tập.

Chủ nhân của các ngôi mộ cổ này phần lớn xuất thân từ tầng lớp giàu có, có vị trí quan trọng trong xã hội nên quy mô khá hoành tráng, điển hình như ngôi mộ ở ấp Thượng, xã Tân Thông Hội (H.Củ Chi) có diện tích khuôn viên lên tới 132 m 2 nên cần mặt bằng nghĩa trang rộng rãi để phục dựng. Trong khi đó, khu mộ cổ Gò Quéo, Q.2 có tuổi thọ hơn 200 năm đã xuống cấp nghiêm trọng.

Hai năm trước, Sở VH-TT-DL TP.HCM (nay là Sở VH-TT) đã có văn bản gửi UBND TP.HCM xin đầu tư một “công viên văn hóa, mộ táng” với quy mô 5 ha nhằm giữ gìn và kết nối với phát triển kinh tế xã hội, tổ chức trưng bày, giới thiệu cho các nhà khoa học và sinh viên nghiên cứu, phục vụ khách tham quan, du lịch...

“Nhận thấy việc bố trí địa điểm công viên mộ cổ nằm trong nghĩa trang chính sách thành phố với quy mô 2 ha tại H.Củ Chi (là nơi an táng cán bộ, lão thành cách mạng, người có công) là chưa phù hợp nên Sở VH-TT vẫn đang kiến nghị, mong UBND TP.HCM tiếp tục xem xét, bố trí có thể ở Q.9, hay gần nghĩa trang mộ cổ Gò Quéo càng tốt để sớm có điều kiện di dời trùng tu và bảo tồn loại hình di sản văn hóa - kiến trúc mộ cổ hết sức độc đáo của người xưa”, đại diện lãnh đạo Trung tâm bảo tồn di tích (Sở VH-TT TP.HCM) nói.

Lê Công Sơn