Nước ta khó kéo giảm tỉ lệ trẻ béo phì, khó ngăn chặn các bệnh nguy hiểm như ung thư, tiểu đường vì yếu khâu tư vấn dinh dưỡng.

Qua khảo sát cho thấy 85% trường hợp tiểu đường và 4% các trường hợp ung thư có thể phòng ngừa bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý. Vai trò của cán bộ chuyên trách dinh dưỡng ngày càng quan trọng nhưng lực lượng này hiện đang thiếu và yếu trầm trọng. Kỹ sư làm… tư vấn dinh dưỡng Đa phần cán bộ tư vấn dinh dưỡng tại các cơ sở y tế đều là kiêm nhiệm. BS Phan Thị Hồng, Trưởng khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản thuộc Trung tâm Y tế dự phòng quận Bình Thạnh (TP.HCM), vốn là bác sĩ chuyên khoa sản nhưng phải “ôm” thêm công tác tư vấn chế độ dinh dưỡng các bệnh đái tháo đường, tim mạch, ung thư… Trung tâm Y tế dự phòng quận Bình Thạnh không có chuyên trách dinh dưỡng nên chị được phân công… kiêm nhiệm. Do kiến thức về dinh dưỡng còn hạn hẹp nên chị chỉ có thể tư vấn chung chung, chưa thể tư vấn sâu và cụ thể từng bệnh lý nên hiệu quả không cao. Chị Lê Thị Đẹp, Trưởng khoa Dinh dưỡng của BV Nhi Đồng Nai (Đồng Nai), là một bác sĩ đa khoa. BS Đẹp cũng thừa nhận: “Mặc dù là trưởng khoa Dinh dưỡng nhưng kiến thức về dinh dưỡng của tôi còn hạn chế, cái biết cái không”. Chị Đặng Thị Hoàng Khuê - phụ trách tổ Dinh dưỡng BV Đa khoa trung ương Quảng Nam lại là một kỹ sư tốt nghiệp khoa Công nghệ hóa thực phẩm sinh học của Trường ĐH Bách khoa Đà Nẵng. Vốn chỉ có thể tư vấn chế độ dinh dưỡng dành cho người bình thường, nay chị phải tư vấn chế độ dinh dưỡng bệnh lý nên nhiều lúc cũng không khỏi lúng túng. Nhân viên y tế của Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM đang hướng dẫn các bà mẹ chế biến phần ăn cho trẻ béo phì. Ảnh: TRẦN NGỌC Ít người học, không đào tạo BS Đỗ Thị Ngọc Diệp, Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM, cho biết hiện nay các trường ĐH y trong cả nước không đào tạo chuyên khoa dinh dưỡng nên tình trạng thiếu hụt bác sĩ dinh dưỡng là đương nhiên. Ngay cả Viện Dinh dưỡng Quốc gia và Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM (hai đơn vị chuyên sâu về dinh dưỡng ở Việt Nam) phần lớn nhân viên là bác sĩ chuyên khoa nội hoặc nhi, sau đó được đào tạo thêm chuyên ngành dinh dưỡng ở nước ngoài hoặc tự đào đạo để trở thành bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng. Hiện nay, để giải quyết tạm thời nhu cầu cán bộ chuyên trách dinh dưỡng, các bệnh viện và trung tâm y tế dự phòng địa phương chọn cách cử người tham gia các lớp tập huấn dinh dưỡng ngắn hạn. Vài năm gần đây, Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM mở các lớp tập huấn kiến thức dinh dưỡng trong vòng hai tuần dành cho khu vực miền Trung và các tỉnh phía Nam. Học viên được hướng dẫn xây dựng thực đơn dinh dưỡng cho người bình thường và người mắc bệnh; xây dựng kế hoạch can thiệp dinh dưỡng; xây dựng chế độ dinh dưỡng trong phòng chống béo phì, đái tháo đường, tim mạch, cao huyết áp, thiếu vitamin… “Do không được đào tạo bài bản, chuyên sâu nên kiến thức và khả năng tư vấn của những người đã tham gia tập huấn vẫn còn hạn chế” - BS Diệp nhận xét. Theo PGS Lê Bạch Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, năm 2009, tỉ lệ trẻ em dưới năm tuổi trong cả nước bị thừa cân, béo phì là 4,9%, tăng đến 6,2 lần so với năm 2000. Thừa cân, béo phì sẽ dẫn đến nguy cơ đái thái đường, tim mạch… “Để giảm tỉ lệ thừa cân, béo phì phải có chế độ ăn uống hợp lý. Thế nhưng với lực lượng nhân sự làm công tác tư vấn dinh dưỡng vừa thiếu, vừa hạn chế kiến thức như hiện nay thì việc kéo giảm tỉ lệ trẻ thừa cân, béo phì hoàn toàn không đơn giản” - bà Mai nói. Bà Mai cũng cho biết trước năm 1982 từng có trường ĐH mở chuyên ngành đào tạo bác sĩ dinh dưỡng nhưng quá ít người theo học nên đã ngưng tuyển sinh. “Do thuộc hệ thống y tế dự phòng nên công việc của những người làm công tác dinh dưỡng không ổn định, dễ bị điều chuyển sang mảng khác như phòng chống dịch bệnh, vệ sinh an toàn thực phẩm… Hơn nữa chế độ đãi ngộ không tương xứng nên nhiều người không thích học ngành dinh dưỡng. Một vài trường đào tạo liên quan đến dinh dưỡng PGS-TS Đặng Văn Tịnh, Phó Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Y Dược TP.HCM, cho biết chưa có trường ĐH nào có hẳn ngành đào tạo về dinh dưỡng. Tại các trường y, trong đào tạo bác sĩ và cử nhân có học môn dinh dưỡng vệ sinh an toàn thực phẩm. Môn này dạy hầu hết là lý thuyết, khoảng hai đơn vị học trình, chủ yếu dành cho cử nhân ngành điều dưỡng nắm đầy đủ, còn ngành bác sĩ học chỉ để biết. Các bác sĩ sau khi tốt nghiệp, có thể học tại Viện Dinh dưỡng Quốc gia tại Hà Nội về chuyên ngành dinh dưỡng và an toàn vệ sinh thực phẩm. Theo thông tin Pháp Luật TP.HCM, Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM có đào tạo chuyên ngành bảo quản chế biến nông sản thực phẩm và dinh dưỡng người. Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM đào tạo chuyên ngành dinh dưỡng và khoa học thực phẩm trong ngành công nghệ thực phẩm. Trường CĐ Sư phạm Trung ương TP.HCM có chuyên ngành dinh dưỡng cộng đồng trong ngành kinh tế gia đình. Q.DŨNG TRẦN NGỌC