Một số công ty nộp đơn xin hủy niêm yết, nhưng liệu các công ty này có hủy đăng ký lưu ký chứng khoán luôn hay không và quy định của pháp luật về vấn đề này như thế nào?

ĐTCK số 136 ra ngày 14/11/2011 có nêu tên một loạt công ty xin hủy niêm yết. Hai trường hợp vừa mới công khai xin hủy niêm yết là CTCP Xây dựng Công nghiệp Descon (DCC) và CTCP Nước giải khát Sài Gòn - Tribeco (TRI). Trước đó đã có 6 trường hợp xin hủy niêm yết là MKP, IFS, SGT, SQC, V11 và S27.

Tuy nhiên, có một số vấn đề cần phải xem xét khi hủy niêm yết.

Thứ nhất, nếu chỉ hủy niêm yết mà không hủy đăng ký lưu ký thì cổ đông khi muốn giao dịch phải làm thế nào? Nói là công ty chỉ có một vài cổ đông lớn nắm hầu như toàn bộ cổ phiếu nên không có nhu cầu giao dịch thường xuyên, nhưng ít nhất đã lên sàn thì phải có "tối thiểu 20% cổ phiếu có quyền biểu quyết của công ty do ít nhất 100 cổ đông nắm giữ" (khoản d, Điều 8, Nghị định 14/2007/NĐ-CP) chứ!

Đối với cổ phiếu đã lưu ký thì chỉ khi lên sàn (HOSE, HNX, UPCoM) mới có thể giao dịch (khoản 1, Điều 53, Luật Chứng khoán số 70/2006/QH11). Thực ra, Quyết định số 87/2007/QĐ-BTC (Khoản 4, Điều 32) có quy định: "Đối với giao dịch mua, bán chứng khoán chưa niêm yết của công ty đại chúng, Trung tâm Lưu ký chứng khoán (TTLK) thanh toán giao dịch căn cứ vào kết quả giao dịch của nhà đầu tư được thực hiện tại các công ty chứng khoán và chuyển vào TTLK thông qua Trung tâm giao dịch chứng khoán". Đây có lẽ là trường hợp giao dịch trên sàn UPCoM hiện nay.

Như vậy, ngoài 3 sàn chứng khoán nêu trên thì chưa có "nơi" nào khác tổ chức giao dịch chứng khoán của công ty đại chúng. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCK) cũng đã từng đề cập đến ý tưởng thành lập "thị trường thứ tư", cho phép nhà đầu tư được mua, bán chứng khoán tại các công ty chứng khoán. Các công ty đại chúng vẫn phải đăng ký chứng khoán tập trung tại TTLK nhưng không cần phải lên sàn (HOSE, HNX, UPCoM) mà vẫn có thể giao dịch được. Tuy nhiên, đấy chỉ là ý tưởng, đến nay cũng chưa có gì cụ thể.

Thứ hai, xin hủy niêm yết đồng thời với việc xin hủy đăng ký lưu ký có được không? Luật Chứng khoán (Điều 25, 52, 53 và 54) quy định chứng khoán của các công ty đại chúng phải được đăng ký lưu ký tập trung tại TTLK. Nói đơn giản, đã là công ty đại chúng thì phải đăng ký lưu ký.

Như vậy, giả sử 1 công ty nào đó xin hủy niêm yết và nộp đơn lên TTLK xin hủy đăng ký chứng khoán, trong khi công ty này vẫn còn thuộc diện công ty đại chúng thì TTLK sẽ xử lý thế nào? Giả sử TTLK chấp thuận, UBCK có phạt công ty này không?

Theo số liệu của UBCK, hiện có hơn 300 công ty đại chúng chưa có cổ phiếu giao dịch trên sàn (HOSE, HNX, UPCoM). Đây là số lượng công ty sẽ đăng ký lưu ký chứng khoán tập trung tại TTLK.

Đến đây, nhớ lại thời gian UBCK chuẩn bị cho việc khai trương sàn UPCoM vào năm 2009, lúc đó UBCK một mặt, Ủy ban mời gọi các công ty thí điểm lên sàn này, mặt khác, liên tục gửi công văn nhắc nhở các công ty đại chúng phải thực hiện đúng các quy định tại Điều 25, 52, 53 và 54 của Luật Chứng khoán. UBCK khi đó còn yêu cầu các công ty đại chúng gửi kế hoạch đăng ký lưu ký về cho TTLK. Nghe cứ như là chuẩn bị phạt tới nơi, nhưng đến nay cũng chưa thấy trường hợp nào bị phạt vì vi phạm Khoản 1, Điều 52, Luật Chứng khoán!