Sau một năm, Luật Lacey của Mỹ triển khai bắt buộc doanh nghiệp nhập khẩu nộp tờ khai chứng minh nguồn gốc, tính hợp pháp của sản phẩm lâm sản vào thị trường Mỹ, đồ gỗ xuất khẩu của Việt Nam luôn trong nhóm nguy cơ bị kiện chống bán phá giá.

CôngThương - Khó bội phần Theo Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam tính từ năm 2000 đến nay luôn có mức tăng trưởng cao, trung bình khoảng 25%. Nhưng khủng hoảng kinh tế, người dân thắt chặt chi tiêu, giá các mặt hàng xuất khẩu giảm, cạnh tranh tăng lên, khiến kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam sang Mỹ năm 2009 giảm trên 8%. Năm 2010, xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam vẫn khó đạt kỳ vọng tăng trưởng do kinh tế toàn cầu chưa thực sự thoát khỏi khủng hoảng, tiêu dùng suy giảm, xu hướng tiết kiệm phổ biến…, đặc biệt là nguy cơ “vạ lây” từ đồ gỗ xuất khẩu của Trung Quốc. Mỹ chính thức điều tra áp thuế chống bán phá giá đồ gỗ xuất khẩu của Trung Quốc từ năm 2004 và đã áp thuế chống bán phá giá năm 2006. Theo ông Cao Vĩnh Hải, Trưởng Ban Quốc tế, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, trước bị áp thuế chống bán phá giá các mặt hàng gỗ tại Mỹ, Trung Quốc đã rất khéo léo chứng minh được hơn 30% nguyên liệu của họ là nhập khẩu nên chỉ phải chịu biên độ áp thuế chống bán phá giá ở mức thấp, từ 7-8%. “Hiện, vụ kiện đang trong quá trình rà soát cuối kỳ, Bộ Thương mại Mỹ có thể sẽ tiếp tục áp thuế chống bán phá giá đối với mặt hàng gỗ của Trung Quốc và rất có thể, đồ gỗ Việt Nam cũng sẽ bị ảnh hưởng”, ông Hải nói. Theo ông Hải, mặc dù bị áp mức thuế chống bán phá giá ở mức thấp, nhưng các doanh nghiệp xuất khẩu đồ gỗ Trung Quốc vẫn gặp không ít khó khăn. Một số doanh nghiệp đã chuyển hướng đầu tư sang Việt Nam, tập trung tại địa bàn Nhơn Trạch, Bình Dương, Đồng Nai... Việc thay đổi môi trường đầu tư của doanh nghiệp Trung Quốc, đã xuất hiện ý kiến cho rằng, Trung Quốc không phải nhà xuất khẩu lớn nhất mà có thể là Việt Nam. Ông Hải lo lắng, “điều này, đẩy nguy cơ đồ gỗ Việt Nam bị kiện chống bán phá giá lên mức cao hơn”. Liên quan đến vấn đề này, Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Trưởng ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng, về góc độ pháp luật, không thể ngăn cản doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam. Nhưng ở góc độ kinh tế, các cơ quan tiếp nhận đầu tư cần thận trọng khi tiếp nhận đầu tư và chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Phòng ngừa, giải pháp tốt nhất Theo các chuyên gia Hội đồng tư vấn về chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ (TRC) của VCCI, ngoài việc nhận biết nguy cơ bị kiện, cơ chế vận hành của nó tại thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp cần tính đến khả năng bị kiện ngay khi xây dựng chiến lược xuất khẩu. Doanh nghiệp cần đồng thời thực hiện các biện pháp mang tính chính sách (kịp thời ứng phó nguy cơ) và các biện pháp kỹ thuật (tính toán, chứng minh biên độ phá giá thấp nhất có thể). Cùng với EU, Nhật Bản... Mỹ là thị trường xuất khẩu đồ gỗ chủ lực của Việt Nam. Vì vậy, trong chiến lược kinh doanh, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cũng khuyến cáo các doanh nghiệp chủ động, mở rộng các chương trình xúc tiến thương hiệu đến các thị trường mới ngoài những thị trường truyền thống Mỹ, EU, Nhật Bản... tránh phát triển quá nóng tại một thị trường, đồng thời tăng cường cạnh tranh bằng chất lượng và giảm dần việc cạnh tranh bằng giá rẻ. Đạo luật Lacey chính thức có hiệu lực từ ngày 22/5/2008. Hiệu lực pháp quy cho các nhà nhập khẩu nộp tờ khai bắt đầu từ 15/12/2008 và từ 1/4/2009 việc nộp tờ khai là bắt buộc. Khi chưa thể đánh giá một cách đầy đủ ảnh hưởng, tác động của Đạo luật Nông nghiệp 2008 (Farm Bill 2008) của Mỹ đến các sản phẩm nông nghiệp Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Mỹ, Luật Lacey cùng với Hiệp định đối tác tự nguyện của EU (có hiệu lực từ năm 2009), thắt chặt hơn việc quản lý nguồn gốc sản phẩm gỗ. Về nguyên tắc, kiện chống bán phá giá là công cụ được sử dụng để đối phó với các hiện tuợng bán phá giá từ nước ngoài, gây thiệt hại cho sản xuất nội địa. Nhưng trên thực tế, đằng sau các đạo luật là các vụ kiện chống bán phá giá, nhằm bảo hộ ngành sản xuất nội địa trước hàng hóa nhập khẩu giá rẻ. Việt Nam, mặc dù không phải là mục tiêu lớn của các vụ kiện chống bán phá giá nhưng khi năng lực xuất khẩu ngày càng tăng, cộng thêm lợi thế cạnh tranh về giá, đồ gỗ xuất khẩu của Việt Nam đang phải đối mặt với nguy cơ bị kiện chống bán phá giá tại thị trường Mỹ. Hải Vân Đạo luật Lacey chính thức có hiệu lực từ ngày 22/5/2008. Hiệu lực pháp quy cho các nhà nhập khẩu nộp tờ khai bắt đầu từ 15/12/2008 và từ 1/4/2009 việc nộp tờ khai là bắt buộc. Khi chưa thể đánh giá một cách đầy đủ ảnh hưởng, tác động của Đạo luật Nông nghiệp 2008 (Farm Bill 2008) của Mỹ đến các sản phẩm nông nghiệp Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Mỹ, Luật Lacey cùng với Hiệp định đối tác tự nguyện của EU (có hiệu lực từ năm 2009), thắt chặt hơn việc quản lý nguồn gốc sản phẩm gỗ. Về nguyên tắc, kiện chống bán phá giá là công cụ được sử dụng để đối phó với các hiện tuợng bán phá giá từ nước ngoài, gây thiệt hại cho sản xuất nội địa. Nhưng trên thực tế, đằng sau các đạo luật là các vụ kiện chống bán phá giá, nhằm bảo hộ ngành sản xuất nội địa trước hàng hóa nhập khẩu giá rẻ. Việt Nam, mặc dù không phải là mục tiêu lớn của các vụ kiện chống bán phá giá nhưng khi năng lực xuất khẩu ngày càng tăng, cộng thêm lợi thế cạnh tranh về giá, đồ gỗ xuất khẩu của Việt Nam đang phải đối mặt với nguy cơ bị kiện chống bán phá giá tại thị trường Mỹ.