(Cadn.com.vn) - Cây dó bầu tự nhiên mọc ở miền núi giá thành cao gấp đôi cây dó người dân trồng ở đồng bằng, nên gần đây nhiều tiểu thương ở miền xuôi đổ xô lên vùng rừng núi Bắc Trà My (Quảng Nam) để "săn" loại cây này về bán lại cho thương lái.

Là người chuyên "săn" dó bầu ở các huyện miền núi Quảng Nam, anh Nguyễn Văn Phương (46 tuổi, trú thôn 8, xã Tiên Lãnh, H. Tiên Phước, Quảng Nam) đã dừng chân tại vùng núi xã Trà Đốc (H. Bắc Trà My) khi phát hiện khu vực này có số lượng dó bầu tự nhiên rất nhiều. Theo anh Phương, khu vực này có điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu thích hợp, lượng mưa và độ ẩm nơi đây cao nên cây dó bầu sinh trưởng rất tốt, cho trầm chất lượng cao.

"Không phải thấy dó bầu là mua chở về ngay. Sau khi thỏa thuận giá cả, chúng tôi phải cấy chất tạo trầm vào cây. Sau 5 đến 10 tháng khi cây dó đã tạo trầm thì lúc đó tôi mới thu hoạch. Khác với dó bầu người dân trồng, dó bầu tự nhiên có rễ cái to và ăn sâu dưới đất, điều mà dó ở đồng bằng không có được, do vậy rất được các thương lái ưa chuộng. Những thương lái đi săn lùng dó bầu núi thường là những chủ lò trầm hương mỹ nghệ, sản xuất mặt hàng trầm hương xuất khẩu sang Trung Quốc, Nhật Bản hoặc là những dân chơi sành điệu về mặt hàng trầm hương", anh Phương giải thích về nghề của mình.

Dó bầu được tập kết bên Sông Tranh để chuyển về xuôi.

Trước đây một thân một mình, Phương lặn lội tìm kiếm, thu mua, cấy thuốc, rồi tự khai thác đưa về xuôi bán. Nhưng nay công việc làm ăn đã khấm khá, anh Phương không trực tiếp đào bới mà thuê lao động, với mỗi gốc dó đào lên và vận chuyển về xuôi được trả 450.000 đồng. Trung bình mỗi ngày một người đào được hai gốc. Việc vận chuyển về cũng rất đơn giản. Họ thuê trâu kéo ra khỏi núi, tập kết tại bên dòng Sông Tranh. Khi thủy điện Sông Tranh 2 xả cửa thì họ kết bè theo con nước vận chuyển về xuôi.

Anh Phương cho biết thêm, việc tìm kiếm những cây dó bầu tự nhiên không hề khó. Cây dó khu vực này thường được mọc tự nhiên ở vườn hay rẫy của người dân, đặc điểm của cây rất dễ nhận biết nên không khó để phát hiện ra loại cây này. Nếu cây có đường kính từ 10-15 cm thì được mua với giá dao động từ 1 đến 3 triệu đồng. Ngoài ra, những cây dó có đường kính từ 40 cm trở lên thì có giá rất cao, từ 40-50 triệu đồng. Sau khi mua được cây, thuốc sẽ được cấy vào rồi nhờ người bán chăm sóc đến khi thu hoạch.

Dẫn chúng tôi đến cây dó mới mua nhà ông Hồ Văn Dũng, chỉ vào những lỗ trống trên cây, anh Phương cho biết thuốc tạo trầm được cấy bằng cách khoan những lỗ trên thân cây, sau đó đưa thuốc vào. Sau vài tháng, trầm sẽ được hình thành từ gốc đến thân cây. Khi dó bầu đến kỳ thu hoạch, gốc sẽ được đào lên và cưa lấy những đoạn đã có trầm, thường dài từ 2-3 mét.

Cây dó bầu anh Phương vừa cấy thuốc chờ ngày thu hoạch.

Dựa vào con nước, mỗi ngày tầm khoảng 10 giờ, thủy điện Sông Tranh 2 xả nước nên hạ du dòng sông nước lớn hẳn lên-đây là lúc thích hợp để vận chuyển dó bầu về xuôi. "Sau khi vận chuyển về đồng bằng, thương lái sẽ đến mua lại. Mua về họ gọt bỏ những phần không có tinh dầu trầm để tạo thành phẩm là hàng trầm hương mỹ nghệ. Một gốc dó bầu từ lúc mua và cấy thuốc tạo trầm đến khi bán lại cho thương lái giá từ 20-50 triệu đồng, tùy theo chất lượng và kiểu dáng của gốc cây. Có những cây giá cao đến cả trăm triệu đồng", anh Phương chia sẻ.

Trong số những hộ may mắn có được dó bầu tự nhiên nhiều nhất là hộ ông Hồ Văn Mười (thôn 5, xã Trà Đốc). Theo anh Phương cho biết, những năm qua ông Mười đã bán hàng chục cây thu về hàng chục triệu đồng. Hiện tại ở vườn và trên rẫy nhà ông Mười còn có 30 cây dó đã trưởng thành. Số cây trên anh Phương trả giá 50 triệu đồng mà ông Mười chưa bán. Do lợi nhuận từ dó bầu đem lại, gần đây người dân xã Trà Đốc mua hàng nghìn cây dó bầu con đem về trồng. Trong đó có anh Nguyễn Văn Tiến, Trưởng thôn 5 trồng với số lượng lên đến 2.000 cây. Cây non được trồng khoảng từ 4 đến 6 năm, lúc này cây có đường kính từ 10-15 cm có thể thực hiện việc cấy thuốc tạo trầm...

Khi mà cuộc sống dựa vào nương rẫy của người dân còn nhiều khó khăn thì cây dó bầu đang là cây "xóa đói giảm nghèo" của đồng bào miền núi nơi đây...

Trần Tân