Ngày 1.12, tại Hà Nội diễn ra Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam thường niên 2015 (VBF) với chủ đề “Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp để hội nhập quốc tế” do Bộ KHĐT, Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) đồng tổ chức.

Doanh nghiep nuoc ngoai “keu nhu vac” tai Dien dan Doanh nghiep VN - Anh 1

Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam thường niên 2015 với chủ đề “Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp để hội nhập quốc tế”. Ảnh: T.N

Tố tham nhũng lên cả Tổng Cục trưởng Tổng cục Hải quan

Ông Shimon Tokuyama - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam cho biết: “Liên quan tới một số cán bộ hải quan địa phương yêu cầu doanh nghiệp (DN) trả chi phí không chính thức, tháng 1.2015, chúng tôi có trao đổi với Tổng Cục trưởng Tổng cục Hải quan về vấn đề này, nhưng đến nay các DN thuộc nhóm vận tải Nhật Bản vẫn phải “có cách xử lý riêng lẻ” để tồn tại”.

Đồng quan điểm, bà Sherrry Boger - Chủ tịch Hiệp hội DN Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham) - nhận định, tham nhũng ở Việt Nam ngày càng lan rộng, gây ra tác động mang tính chất phá hủy, gây hại đến cả nền kinh tế và xã hội. Đại diện của AmCham theo đó đề xuất đã đến lúc đưa ra các đạo luật tương tự như Luật Phòng, chống tham nhũng quốc tế Hoa Kỳ hay Luật Chống hối lộ của Anh. Việt Nam nên hạn chế sử dụng tiền mặt trong giao dịch, hạn chế các giao dịch trực tiếp và tăng cường sử dụng thương mại điện tử để hạn chế tham nhũng.

Theo bà Virginia Foote - đồng Chủ tịch VBF, nếu các Cty Việt Nam muốn làm ăn với các Cty nước ngoài, việc đầu tiên các đối tác nước ngoài sẽ nhìn vào sổ sách kế toán. Nếu có quá nhiều giao dịch bằng tiền mặt, các đối tác tiềm năng sẽ nghi ngờ. Việc giảm giao dịch tiền mặt sẽ giúp DN nước ngoài dễ dàng tin tưởng khi hợp tác với các DN Việt Nam.

Tiến trình cổ phần hóa DNNN quá chậm chạp

Đánh giá về hiệu quả của hoạt động cổ phần hóa (CPH) doanh nghiệp nhà nước (DNNN) của Việt Nam, nhóm chuyên gia công tác cơ sở hạ tầng của diễn đàn cho rằng: Mặc dù công tác CPH các DNNN được chú trọng nhưng thực tế CPH không có ý nghĩa quan trọng về mặt kinh tế bởi chỉ có một số lượng nhỏ cổ phần của DNNN cũ được bán, đôi khi những cổ phần đó được bán cho các nhà đầu tư thụ động, bao gồm các ngân hàng, họ sẽ không quan tâm tới việc cải thiện hiệu quả quản lý.

Một loạt các DN mà theo đánh giá của nhóm công tác là tình hình CPH không được công khai minh bạch được liệt kê bao gồm: MobiFone dù được chuyển giao cho Bộ TTTT nhưng đến nay vẫn chưa có đề án CPH; TCty Dầu Việt Nam, TCty Điện lực Dầu khí đến nay vẫn chưa tìm được nhà đầu tư chiến lược; TCty Đường sắt Việt Nam dù theo kế hoạch phải thoái vốn khỏi 27 Cty nhưng đến nay mới chỉ thoái khỏi 6 Cty; TCty Cảng Hàng không Việt Nam dù có đề án CPH nhưng vẫn chưa rõ ràng.

Bên cạnh đó, một loạt DN mặc dù có “mác” giao dịch cổ phần của DNNN song thực tế Nhà nước (hoặc DNNN) vẫn sở hữu trên 75% vốn chủ sở hữu và nắm quyền kiểm soát toàn bộ hoạt động của DN như Nhà máy đạm Cà Mau (bán 49%), TCty Khoáng sản Vinacomin (bán 35 - 49%); TCty Điện lực Vinacomin (bán 35 - 49%)...

Về cơ hội của Việt Nam khi tham gia TPP, bà Sherrry Boger cho rằng: “TPP mới chỉ là một lời hứa, vẫn chưa là một thực tế dù Việt Nam hiện là nước đang thành công trong việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp FDI và hưởng lợi cho tăng trưởng xuất khẩu hiệu quả từ khu vực này nhưng số lượng các DN Việt Nam hưởng lợi từ thành công này rất hạn chế nếu như Việt Nam không nâng cao các tiêu chuẩn lên tầm cao hơn”.

“Chính phủ Việt Nam cam kết kề vai sát cánh cùng các doanh nghiệp”. Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh cho biết, hiện nay Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới và đang hoàn tất ký kết các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, Cộng đồng Kinh tế ASEAN đang hình thành, đây là cơ hội cho Việt Nam và các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên khó khăn, thách thức là không ít. Chính phủ cam kết sẽ kề vai sát cánh các DN, đảm bảo các quyền lợi chính đáng của các DN và xin tiếp thu, ghi nhận ý kiến, kiến nghị của các DN và cộng đồng nhà đầu tư nước ngoài.