Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam kỳ cuối năm 2015, diễn ra sáng qua (1-12), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, những cải cách của ngành hải quan năm 2015 như triển khai hệ thống thông quan tự động, chữ ký điện tử, thanh toán điện tử… đã giúp doanh nghiệp giảm chi phí và rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa xuất, nhập khẩu.

Tuy nhiên, tình trạng ban hành văn bản, thông tư mới diễn ra nhanh đã khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc cập nhật và thực hiện. Nhiều văn bản quá dài, nhiều từ ngữ không rõ ràng dẫn đến cách hiểu, cách giải thích, áp dụng khác nhau giữa Hải quan và doanh nghiệp.

Cùng với đó, đại diện doanh nghiệp phản ánh, phạm vi kiểm tra chuyên ngành quá rộng, nhiều trường hợp không cần thiết. Việc quản lý, kiểm tra chồng chéo đối với cùng một mặt hàng nhưng lần nhập khẩu nào cũng phải xin giấy phép, kiểm tra chất lượng. Có quá nhiều loại giấy phép được cấp lặp đi lặp lại. Ngoài ra, việc thực hiện kiểm dịch hàng hóa xuất nhập khẩu đang gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Đối với hàng xuất khẩu từ 1-1-2015, cơ quan kiểm dịch thực vật yêu cầu hàng xuất khẩu, bao gồm cả hàng nông, lâm sản như hạt điều, tinh bột sắn, dăm gỗ, cà phê… phải kiểm dịch thực vật mới được xuất khẩu, kể cả trường hợp nước ngoài không yêu cầu, đã làm tăng thời gian thông quan, tăng chi phí cho doanh nghiệp. Ngoài những bất cập trong hệ thống quy định về thuế, hải quan, đại diện VCCI cũng cho biết, vẫn còn những cán bộ hải quan, thuế gây phiền hà, nhũng nhiễu cho doanh nghiệp.

Có những cán bộ hải quan “yếu về nghiệp vụ, về kiến thức pháp luật”, “trình độ chuyên môn thấp”, “không hiểu hết quy định và nội dung văn bản”. Điều này dẫn đến mỗi cán bộ giải thích một kiểu, thường chỉ “hướng dẫn miệng”, “từ chối ký vào phiếu nghiệp vụ” để né tránh trách nhiệm.

Trước phản ánh của đại diện doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Bùi Quang Vinh cho biết, môi trường kinh doanh đã được cải thiện nhiều nhưng khâu thực thi vẫn còn nhiều bất cập. Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cũng cho biết, Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp 2014 được soạn thảo theo một cách tiếp cận mới, phù hợp với Hiến pháp Việt Nam, đảm bảo “doanh nghiệp và người dân được phép kinh doanh những gì pháp luật không cấm”.

Đây là cách tiếp cận tiến bộ, minh bạch nhưng vô cùng khó và không phải quốc gia nào cũng làm được. Cùng đó, Bộ KH-ĐT sẽ hoàn chỉnh việc rà soát, hệ thống hóa các điều kiện đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài, công bố trên cổng thông tin quốc gia về đầu tư nước ngoài danh mục những điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Về các vấn đề khác liên quan đến thủ tục hành chính trong đăng ký kinh doanh, đầu tư được các nhà đầu tư nước ngoài nêu, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cũng đưa ra câu trả lời rõ ràng, với cam kết sẽ tiến tới sự thông thoáng và minh bạch tối đa.