Khi chúng tôi bước vào căn nhà trông cổ xưa nhất ở đường Ngô Gia Tự (P.Bình Định, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định), thật ngạc nhiên, các vách tường như có một đàn tôm hùm khổng lồ ngoe nguẩy râu tung tăng dưới nước.

Doc dao tom tre - Anh 1

Cụ Nguyễn Minh Châu giới thiệu sản phẩm tôm hùm tre

Đón khách là cụ ông có giọng nói sang sảng, tóc và lông mày phất phơ bạc trắng nhưng đôi cánh tay đầy rắn chắc. Đấy là cụ Nguyễn Minh Châu, người sắp bước sang tuổi 88, đang ngồi tỉ mẩn tô màu cho từng đốt râu của tôm tre.

Cụ Châu kể, thời còn trẻ, cụ rất đam mê hội họa và có tiếng khéo tay nhất làng. Ngoài làm nông, cụ Châu còn làm thêm nghề đắp tranh nổi để mưu sinh. Nhưng nghề này bị mai một, cụ chuyển sang làm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ như tôm tre, rồng tre, cua tre...

Những con tôm tre đầu tiên của cụ Châu to bằng cái nắm tay, thân tre được hơ lửa cho ngả vàng, không sơn phết màu. Do nhu cầu của khách hàng, cụ dần mày mò, cho ra đời những con tôm hùm bằng tre to hơn, sơn phết màu sắc y như tôm hùm sống. “Phải mất hàng chục năm mới có thể hoàn thiện được con tôm tre như bây giờ. Đố nhà báo vỏ con tôm hùm thật với tôm hùm tre của tôi, con nào đẹp hơn?”, cụ Châu hài hước.

Doc dao tom tre - Anh 2

Cụ Châu cho biết phần đầu của tôm hùm tre nhìn phức tạp nhưng được chế tác rất đơn giản bằng gỗ cây bông gòn rất mềm và nhẹ, phủ lên lớp keo, sau đó rải thêm lớp cát mịn, gắn râu. Khó nhất là việc tạo dáng cong cong cho thân tôm. Phần thân này được làm bằng những khúc tre tròn, cưa xéo, xếp theo quy cách từ lớn đến nhỏ dần về phía đuôi và được kết nối nhau bằng dây thép. Phần đuôi là những miếng tre được chẻ rất mỏng, vuốt láng, xếp xòe ra. Râu tôm được làm bằng dây chuối quấn vào sợi thép để dễ ngoe nguẩy.

Tre nguyên liệu được ngâm 6 tháng dưới ao bùn, sau vớt lên phơi thật khô. Cây tre sẽ được cưa ra làm nhiều đoạn, mỗi đoạn lại được đem tẩm, nhuộm hóa chất. Nhuộm xong, tất cả lại được đem phơi, sấy và được xông hóa chất chống mối mọt. Nhờ vậy mà tôm tre có tuổi thọ rất cao.

Sản phẩm tôm tre của gia đình cụ Châu được phân thành 3 loại (theo kích cỡ), gồm: loại nhỏ nhất có giá 350.000 đồng/con, loại trung bình có giá 400.000 đồng/con, loại lớn 1 triệu đồng/con. Chúng tôi hỏi bình quân mỗi tháng gia đình thu nhập bao nhiêu, ông Nguyễn Phúc Sơn (56 tuổi, con trai cụ Châu) cười cười: “Mình cứ làm quanh năm suốt tháng, khi người ta điện thoại mua hàng thì gửi đi chứ có ngồi lại tính toán sổ sách bao giờ đâu mà biết! Nhưng từ hồi làm tôm hùm tre, gia đình tôi sống tốt. Vợ chồng tôi nuôi 3 con học đại học ở TP.HCM khỏe re. Tiền công mấy đứa cháu hằng tháng trả đầy đủ. Cũng có dư chút chút để dưỡng già”.

Hoàng Trọng