Domesco đã trở thành công ty dược nội địa lớn nhất ở phân khúc thuốc đặc trị.

Domesco: Ngoi sao moi noi cua nganh duoc - Anh 1

Dù kinh doanh sụt giảm và ước khó hoàn thành mục tiêu doanh thu cho cả năm 2015, nhưng cổ phiếu DMC của Công ty Xuất nhập khẩu Y tế Domesco vẫn được giới phân tích đánh giá cao, là một trong những ngôi sao mới của ngành dược.

Thứ nhất, sự suy giảm doanh thu của Domesco không phải là cá biệt. Ngay công ty đầu ngành như Dược Hậu Giang cũng giảm doanh thu gần 6% trong 9 tháng đầu năm 2015 và ước chỉ đạt khoảng 90% kế hoạch kinh doanh cả năm.

Năm 2015 cũng là thời gian khó khăn hơn đối với các công ty dược Việt Nam. Bởi dù thị trường đạt tăng trưởng về tiêu thụ thuốc, nhưng theo số liệu từ BMI, mức tăng này nằm ở phân khúc thuốc ngoại nhập. Trong khi đó, mức tiêu thụ thuốc sản xuất trong nước chỉ chiếm 44% tổng giá trị thị trường và có chiều hướng giảm dần từ năm 2011.

Lý do là vì cơ chế đấu thầu áp dụng từ năm 2013 đặt nhiều ưu tiên cho thuốc giá rẻ, nhưng phải đạt số điểm chất lượng tối thiểu. Điều này đã khiến giá thuốc trúng đấu thầu vào bệnh viện giảm mạnh (20-35%). Vì thế, các công ty muốn gia tăng doanh thu chỉ có cách thúc đẩy bán hàng ở kênh OTC (thuốc không toa, bán tự do trên thị trường). Ngoài ra, thuốc trong nước hiện chủ yếu là các loại thuốc bào chế đơn giản, tập trung vào những dòng phổ thông như thuốc giảm đau, thuốc bổ... Tất cả tạo áp lực cạnh tranh lớn giữa các công ty dược.

Để giảm áp lực đối đầu và cải thiện hiệu quả hoạt động, từ năm 2014 Domesco đã chủ động hạ tỉ trọng hàng kinh doanh. Thay vì sản xuất sản phẩm dàn trải như trước, Domesco hiện ưu tiên sản xuất những sản phẩm đặc trị, cho hiệu quả kinh tế cao. Chẳng hạn, Domesco đã ngừng sản xuất một số sản phẩm thuốc kháng sinh. Công ty cũng loại bỏ mảng kinh doanh có biên lợi nhuận gộp thấp như bán sản phẩm cho Hisamitsu. Đây là nguyên nhân khiến việc hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng doanh thu trong 2 năm gần của Domesco trở nên khó khăn hơn, theo phân tích từ Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC).

Đổi lại, Hiện tại, trong cơ cấu sản phẩm, nhóm tiểu đường, nội tiết và tim mạch chiếm tới 52% doanh thu Công ty. Lợi thế của Domesco còn nằm ở chỗ các sản phẩm này có giá thấp hơn 30-40% so với thuốc nhập khẩu. Domesco đồng thời cũng cải tiến cỡ lô sản phẩm, quy trình tăng năng suất... Nhờ đó, mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận của Công ty luôn dễ dàng đạt được và tỉ suất lợi nhuận cũng liên tục được cải thiện. Cụ thể, biên lợi nhuận gộp trong 9 tháng đầu năm 2015 đạt mức 33,1%, so với cùng kỳ năm ngoái là 28%.

Lợi nhuận gộp của Domesco gia tăng còn nhờ Công ty đã tìm cách giảm chi phí. Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2015, Domesco đã tất toán các khoản nợ vay. So với cùng kỳ, Công ty tiết kiệm được gần 5 tỉ đồng cho chi phí lãi vay. Hay như chi phí quản lý, chi phí bán hàng đều được kiểm soát chặt chẽ và thấp hơn so với trung bình ngành.

Sang năm 2016, Công ty Chứng khoán Vietcombank tiếp tục đánh giá cao tiềm năng của Domesco khi nhìn vào định hướng tập trung danh mục thuốc đặc trị, thuốc thông dụng ít bị cạnh tranh và các sản phẩm đông dược của Công ty.

Ngoài ra, những hỗ trợ từ CFR International SPA (Chile) và Abbott (Mỹ) hứa hẹn sẽ mang lại những triển vọng dài hạn cho Domesco trong việc phân phối thuốc cho các hãng này, giúp họ tiếp cận những công thức thuốc đặc trị chưa được sản xuất ở Việt Nam.

Về mặt quản trị, dù đầu tư vào Domesco từ năm 2011 nhưng phải đến năm 2014, CFR (cổ đông lớn nhất của Domesco, nắm giữ hơn 45% cổ phần) mới có động thái can thiệp sâu vào Domesco. Đó là việc giới thiệu bà Lương Thị Hương Giang, đại diện của CFR vào vị trí Tổng Giám đốc. Từ thời điểm bà Giang lên điều hành, việc tái cơ cấu sản phẩm ở Domesco đã diễn ra mạnh mẽ. Bên cạnh đó, CFR cũng có hỗ trợ cho Domesco trên thị trường xuất khẩu. Từ quý III/2014, Domesco bắt đầu xuất khẩu sang Peru và Venezuela. Tuy xuất khẩu chỉ chiếm khoảng 3% doanh thu, nhưng việc mở rộng thị trường sang Mỹ Latinh cũng đã giúp Domesco chiếm vị trí thứ 2 về xuất khẩu trong nhóm doanh nghiệp dược nội địa.

Về phần Abbott, hãng này thật ra không có tên trong danh sách cổ đông đầu tư trực tiếp tại Domesco. Nhưng thông qua thâu tóm CFR International SPA vào năm 2014, Abbott cũng đã gián tiếp trở thành cổ đông chiến lược tại Domesco. Cũng như CFR, Abbott không can thiệp ngay vào Domesco. Nhưng đến thời điểm hiện tại, sau 2 năm, những bước đi của Abbott tại Domesco đã phần nào được thể hiện, với việc đề cử ông Andrew Hamish Lane, một lãnh đạo có kinh nghiệm lâu năm tại các thị trường mới nổi, vào làm thành viên Hội đồng Quản trị. Abbott còn cam kết sẽ tư vấn thiết kế nhà máy Non-betalactam mới của Domesco đạt chuẩn FDA-US của Mỹ.

Nhà máy Non-betalactam của Domesco dự kiến sẽ khởi công trong quý I năm nay và đưa vào hoạt động từ năm 2017-2018. Đây là nhà máy có vốn đầu tư khoảng 250-300 tỉ đồng, với công suất thiết kế 3 tỉ đơn vị thuốc/năm, tức gấp 3 lần công suất hiện tại và sẽ xây dựng theo các tiêu chuẩn GMP-EU, PIC/S. Đây là những tiêu chuẩn rất khắt khe. Như Công ty Imexpharm dù đã hoàn thành việc xây dựng nhà máy Penicillin và Cepholosporin, nhưng việc nâng chuẩn nhà máy từ GMP-WHO lên GMP-EU cũng mất ít nhất 2 năm. Bởi thế, đã xuất hiện một số quan ngại dành cho Domesco khi triển khai nhà máy trên.

Lúc này, sự tham gia của Abbott được nhìn nhận là điểm đáng kỳ vọng nhất ở Domesco, giúp nhà máy mới của họ sẽ chắc chắn hơn về thời hạn hoàn thành và có thể đạt các chứng nhận, nhất là chứng nhận FDA-US trong lần xét duyệt đầu tiên.

Một khi đi vào hoạt động, VDSC đánh giá, nhà máy mới sẽ giúp Domesco giải quyết được nút thắt về khả năng sản xuất. Bởi dù có tới 3 nhà máy chính và hoạt động hết công suất và sản lượng sản xuất luôn ở tốp 3 của ngành, nhưng giới hạn về năng lực sản xuất vẫn là điểm yếu của Domesco trong vài năm qua. Ngoài ra, nhà máy mới sẽ tạo động lực tăng trưởng cho cả thị trường nội địa và xuất khẩu, cho phép Domesco nâng cao giá bán sản phẩm nhờ chuẩn chất lượng đã thay đổi.

Hiện tại, chênh lệch giá thuốc giữa chuẩn GMP-WHO với GMP-EU hay PIC/S có thể lên đến hơn 20%. Mặt khác, với tiêu chuẩn chất lượng cao này, thuốc của Domesco có cơ hội trúng thầu cao hơn tại hệ điều trị ETC (thuốc bán theo toa, ở các phòng khám, bệnh viện). Biên lợi nhuận gộp của kênh ETC thường cao hơn mảng OTC. Vì thế, nếu Domesco thay đổi được tỉ trọng giữa hai phân khúc này (hiện OTC chiếm 69%, ETC chiếm 31% doanh thu), giới phân tích tin rằng lợi nhuận của Domesco sẽ còn khả quan hơn.

Hiện tại, Domesco cũng như nhiều công ty khác đang hy vọng Dự thảo Thông tư liên tịch quy định việc lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc cho các cơ sở y tế, nếu được thông qua trong năm 2016, sẽ tháo gỡ những khó khăn về hệ điều trị ETC cho các doanh nghiệp dược trong nước.

Trên cơ sở dự đoán doanh thu, lợi nhuận năm 2016 tiếp tục tăng trưởng và cổ phiếu DMC đang bị định giá thấp, với P/E thấp hơn các doanh nghiệp cùng ngành, nhiều công ty chứng khoán đều đánh giá cổ phiếu DMC của Domesco đáng để lựa chọn đầu tư.

Viết Nguyên