Theo đơn của các hộ dân trú tại khu vực Cống Đồng Tây (phường Vĩnh Niệm, quận Lê Chân, Hải Phòng), để triển khai dự án “làng Việt kiều”, người dân đã chấp hành bàn giao đất cho chủ đầu tư.

Thế nhưng, khi tiến hành đo đạc, tính phương án bồi thường, Tổ kiểm kê, bồi thường, hỗ trợ tái định cư quận Lê Chân đã không đưa đúng, đưa đủ diện tích đất ở đã đóng thuế của dân để tính đền bù.

Chị Bích đóng thuế 300 m2 đất và bị thu hồi 200 m2 nhưng chỉ được đền bù 38,3m2. Ảnh: Minh Lý

Cụ thể, trong số diện tích Cty Việt Anh được UBND TP Hải Phòng cho thuê, có hơn 1.000m2 đất là nhà ở của 6 hộ dân đã sinh sống ở Cống Đồng Tây từ năm 1990. Theo đó, UBND quận Lê Chân ra các quyết định thu hồi đất và Trung tâm Phát triển quỹ đất ra các thông báo để Cty Việt Anh đền bù đất với giá đất 6 triệu đồng/m2 (kèm theo đền bù cây cối, vật kiến trúc trên đất).

Theo tài liệu, các hộ dân đến khu đất Cống Đồng Tây dựng nhà để ở từ năm 1990. Các hộ dân ở đây cho biết, ngày đó, khu đất này giáp sông Lạch Tray, dạng bờ sông bãi sú, những gia đình quá nghèo, không còn chỗ nương thân đã được UBND xã Vĩnh Niệm quan tâm “chỉ” cho mảnh đất để ở. Họ đã xây tường bao, xây dựng nhà ở yên ổn, không tranh chấp với bất cứ ai từ đó đến nay.

Năm 2011, các hộ bị truy thu thuế đất ở từ năm 1990 đến năm 2010, riêng hộ chị Nguyễn Thị Bích tiếp tục phải nộp thuế đất ở đến năm 2015. Đóng thuế đất ở đầy đủ, nhưng năm 2014, để thực hiện thu hồi đất phục vụ dự án “làng Việt Kiều”, trong phương án chi tiết đền bù về đất và tài sản trên đất, các hộ đều bị “bớt” về diện tích. Hộ chị Bích bị thu hồi 200m2/300m2 đất ở đã đóng thuế, nhưng chỉ được đền bù 38,3m2 đất. Tương tự, hộ bà Bùi Thị Hiền bị thu hồi 121m2/150 m2 đất ở đã đóng thuế, nhưng chỉ được đền bù 68,44m2. Hộ bà Bùi Thị Mai đang sử dụng 460m2, khi dự án thu hồi, đất ở của bà Mai cũng bị lấy vào 179,5m2 nhưng chỉ được chi trả 102,5m2 (căn cứ danh sách phương án đền bù do phòng, ban chức năng của quận Lê Chân xác lập). Phát hiện việc chi trả đền bù cho gia đình bị bớt 77 m2 (tương đương 462 triệu đồng), bà Mai làm đơn khiếu nại.

Theo quy định tại Điều 54 (Luật đất đai năm 1993): Căn cứ vào quỹ đất đai của địa phương, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết định mức đất mà mỗi hộ gia đình ở nông thôn được sử dụng để ở theo quy định của Chính phủ đối với từng vùng nhưng không quá 400m2; nhưng tại thời điểm trên, UBND thành phố chưa quy định hạn mức giao đất cho công dân làm nhà ở. Đến năm 2006, căn cứ vào Luật đất đai năm 2003, UBND TP Hải Phòng mới quy định hạn mức công nhận đất ở tại Điều 6, Quyết định số 1518/2006/QĐ-UB ngày 12/7/2006. Theo đó, đất ở phường Vĩnh Niệm, Dư Hàng Kênh hạn mức công nhận đất ở là 400m2/hộ.

Việc thu hồi đất đã đóng thuế đất ở của dân từ năm 1990 để cho doanh nghiệp thuê, xây nhà kinh doanh, kinh doanh dịch vụ thương mại đã là sự thiệt thòi lớn cho người dân, nhất là dân nghèo. Nay lại bớt cả phần diện tích của các hộ dân nghèo đã đóng thuế đất hàng chục năm qua, hành động như thế nên chăng?

Ông Bùi Văn Dũng- Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường quận Lê Chân cho biết: “Chúng tôi lấy bản đồ năm 2005 để làm mốc xác định nguồn gốc, diện tích đất cho các hộ”. Giải thích việc các hộ dân đóng thuế đất ở từ năm 1990? Ông Dũng cho rằng: Thuế đất không phải là nguồn gốc đất(?). Trong khi đó, các hộ dân lập luận: “Thuế đất ở chứng tỏ chúng tôi đã ở trong diện tích đất đó từ năm 1990. Còn xác định phạm vi là trách nhiệm của chính quyền địa phương, nhưng chưa thấy bất cứ ai vào đo đất của chúng tôi”.

Dương Đăng Thùy/Báo Gia đình & Xã hội