Vẫn biết “nắng mưa là chuyện của trời”, nhưng là người Việt Nam, hình như ai cũng muốn tin vào những điềm lành của thời tiết. Và không khí đầu xuân Giáp Ngọ này đã giúp cho tất cả chúng ta thêm phần lạc quan khi nhìn tới tương lai, dẫu trong quá khứ không phải mọi việc đều đã đạt được như mong muốn. Thực sự mà nói thì vẫn đang tồn tại không ít vấn đề đòi hỏi chúng ta phải nhận thức rõ ràng hơn, sòng phẳng hơn những thuận lợi và thách thức to lớn trong sự phát triển của mình.

Chúng ta bước vào năm mới có không ít điều để trở nên tự tin hơn vào con đường đã chọn. Chúng ta đã áp dụng cơ chế kinh tế thị trường với mục đích tận dụng ưu thế truyền thống của hình thái kinh tế này là huy động mọi nguồn lực xã hội, phát huy mọi năng lực sản xuất để xây dựng cơ sở căn bản bền chắc cho nền kinh tế nước nhà. Phát triển nền kinh tế thị trường, chúng ta mới có khả năng tạo cho đất nước một sức mạnh vật chất xứng đáng và điều kiện cải tạo một cách căn bản mức sống của nhân dân và vị thế quốc gia trong bảng xếp hạng phát triển của thế giới, nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh. Nhưng cơ chế kinh tế thị trường của chúng ta phải được phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, tức là phải giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa phát triển lực lượng sản xuất với xây dựng mối quan hệ sản xuất mới, phải vừa khắc phục được nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế và xây dựng thành công cơ sở vật chất - kỹ thuật của xã hội chủ nghĩa, vừa hình thành được cơ cấu kinh tế đặc trưng cho xã hội mới. Và chúng ta đã làm được rất nhiều việc lớn lao theo định hướng này.

Đúng như Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ ra trong Thông điệp đầu năm 2014, tất cả các chỉ số thống kê đều cho thấy nền kinh tế vĩ mô đã ổn định tốt hơn, tăng trưởng cao hơn và lạm phát thấp hơn so với năm 2012. Văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường có bước tiến bộ. Quốc phòng, an ninh được bảo đảm. Hoạt động đối ngoại đạt nhiều thành tựu. Chính trị - xã hội ổn định. Vị thế nước ta trên trường quốc tế được nâng cao... Đó là những điều kiện tốt để chúng ta tiếp tục nỗ lực phát triển kinh tế xã hội trong thời gian tới một cách có hiệu quả nhất trong thế giới đang bị cuốn theo xu thế toàn cầu hóa với tất cả những động lực và phản lực không thể nào cưỡng nổi. Thực sự là, bất cứ quốc gia nào cũng chỉ có thể đi lên phía trước suôn sẻ nếu biết “tri kỷ, tri nhân, tri túc”, lượng đúng sức mình và thời thế để xây dựng lộ trình hòa nhập quốc tế, nhằm đạt tới những mục tiêu vừa tầm tay trong từng giai đoạn. Không bắt được đúng nhịp thời gian, sẽ khó có thể đi đúng dòng thời đại. Nếu lạc điệu hôm nay, không thể hội nhập ngày mai một cách xứng đáng. Hơn bất cứ khi nào khác, chúng ta đã xác định rất rõ những công việc cần phải làm cấp bách để nâng cao năng lực tồn tại và phát triển trong một thế giới không ít vận hội nhưng cũng ẩn chứa quá nhiều thách thức như hiện nay. Không ngẫu nhiên mà cũng trong

Thông điệp đầu năm 2014, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã thêm một lần nhấn mạnh: “Chúng ta đang sống trong thời đại toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng. Việc tham gia các hiệp định thương mại tự do với yêu cầu cao hơn, toàn diện hơn, tạo ra nhiều cơ hội cho hợp tác cùng phát triển nhưng sự tùy thuộc lẫn nhau cũng tăng lên và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Báo cáo thường niên của nhiều tổ chức quốc tế đều xếp hạng năng lực cạnh tranh của các nền kinh tế. Đây là chỉ báo tham khảo quan trọng về vị trí của từng quốc gia trong cuộc ganh đua toàn cầu. Quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ có nhiều cơ hội để vượt lên, phát triển nhanh và bền vững. Năng lực cạnh tranh được quyết định bởi nhiều yếu tố, trong đó chất lượng thể chế và môi trường kinh doanh có tầm quan trọng hàng đầu. Chất lượng thể chế không chỉ tác động như một yếu tố tự thân mà còn ảnh hưởng có tính quyết định đến môi trường kinh doanh, năng lực cạnh tranh của cả nền kinh tế, của từng doanh nghiệp và là điều kiện tiên quyết để phát huy có hiệu quả lợi thế quốc gia. Không thể có được năng lực cạnh tranh cao nếu không có một thể chế chất lượng cao và một nền quản trị quốc gia hiện đại”.

Với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật bằng thái độ nghiêm khắc và cầu thị, chúng ta cũng đã kịp nhận ra những tồn tại của mình. Cũng chính Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong Thông điệp đầu năm 2014 đã chỉ ra: “Trong những năm gần đây, năng lực cạnh tranh của nước ta chậm được cải thiện. Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế cũng đã chậm lại. Xã hội có không ít vấn đề bức xúc. Một trong những nguyên nhân là động lực mà những cải cách trước đây tạo ra đã không còn đủ mạnh để thúc đẩy phát triển...”. Nhận thức rõ nguy cơ này, chúng ta hiểu rằng, đã tới lúc cần có thêm động lực để lấy lại đà tăng trưởng nhanh và phát triển một cách bền vững. Nguồn động lực đó từ đâu ra? Cũng chính Thông điệp đầu năm 2014 của Thủ tướng đã chỉ rõ: Động lực mới “phải đến từ Đổi mới thể chế và phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của Nhân dân...”.

Nhìn lại quá khứ chưa xa, ngay từ những ngày đầu sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, dân chủ đã là tư tưởng nhất quán và xuyên suốt trong mọi suy nghĩ và hành động của những người cộng sản Việt Nam. Trên báo Cứu quốc ra ngày 19/9/1945, với bút danh Chiến Thắng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ nguyên tắc sống còn của chế độ mới: “Chính phủ là công bộc của dân vậy. Các công việc của Chính phủ làm phải nhằm vào mục đích duy nhất là mưu tự do hạnh phúc cho mọi người. Cho nên Chính phủ nhân dân bao giờ cũng phải đặt quyền lợi dân lên trên hết thảy. Việc gì có lợi cho dân thì làm. Việc gì có hại cho dân thì phải tránh”.

Thông điệp đầu năm 2014 của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã khẳng định lại rằng: “Dân chủ là tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người đã chỉ rõ Nước ta là một nước dân chủ, mọi quyền lực đều thuộc về Nhân dân. Đảng ta đã khẳng định Dân chủ vừa là mục tiêu vừa là động lực trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Dân chủ cũng là xu thế khách quan trong tiến trình phát triển của xã hội loài người. Từ chế độ nô lệ lên chế độ phong kiến và từ chế độ phong kiến lên chế độ tư bản là những bước tiến dài về dân chủ. Chế độ xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng phải ưu việt hơn về dân chủ và Đảng ta phải nắm chắc ngọn cờ dân chủ. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước cũng là nhằm phát huy tốt hơn quyền làm chủ của Nhân dân. Dân chủ sẽ phát huy khả năng sáng tạo của mỗi người, góp phần xóa bỏ mặc cảm, tăng cường gắn kết xã hội và khối Đại đoàn kết toàn dân tộc...”

Và trong điều kiện hiện nay, chúng ta cần phải vừa tăng cường dân chủ và vừa hoàn thiện thể chế: “Dân chủ và Nhà nước pháp quyền là cặp “song sinh” trong một thể chế chính trị hiện đại. Cùng với bảo đảm quyền dân chủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng Nhà nước pháp quyền. Đây là mối quan hệ giữa dân chủ và kỷ cương. Người viết: “Trăm điều phải có thần linh pháp quyền”. Nhà nước pháp quyền phải thượng tôn pháp luật. Pháp luật phải bảo đảm được công lý và lẽ phải. Mọi hạn chế quyền tự do của công dân phải được xem xét cẩn trọng và chủ yếu nhằm bảo vệ Tổ quốc, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và những giá trị văn hóa, lịch sử, đạo đức tốt đẹp của dân tộc. Người dân có quyền làm tất cả những gì pháp luật không cấm và sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức chỉ được làm những gì mà pháp luật cho phép. Mọi quyết định quản lý của Nhà nước đều phải minh bạch. Hiến pháp sửa đổi năm 2013 vừa được Quốc hội thông qua đã mở ra không gian Hiến định mới để chúng ta thực hiện tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không một quốc gia nào có thể thực hiện quyền dân chủ trực tiếp ở tất cả các cấp cũng như trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội nhưng dân chủ trực tiếp càng sâu rộng và thực chất thì dân chủ đại diện càng hiệu quả. Vì vậy, phải đặt mối quan hệ giữa dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện trong tổng thể các giải pháp bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân...”.

Biết đúng chỗ đau mới có thể chữa bệnh thuyên giảm hay lành! Nếu không nhìn ra những “gót chân Asin” của mình, sẽ chẳng bao giờ có cơ hội bứt lên trong thế giới đang ngày càng trở nên sòng phẳng và khắc nghiệt hơn của chúng ta. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong Thông điệp đầu năm 2014 cũng đã thẳng thắn chỉ ra: “Nhiệm vụ đặt ra là rất nặng nề. Khó khăn, thách thức là rất lớn. Nhưng đây là cơ hội để thúc đẩy Đổi mới mạnh mẽ hơn. Đòi hỏi phải có quyết tâm và bản lĩnh chính trị rất cao”.

Và Thủ tướng cũng đã khẳng định: “Bản lĩnh của Đảng và Nhân dân ta đã tỏa sáng trong đấu tranh giành độc lập dân tộc và thống nhất đất nước. Bản lĩnh đó cũng đã tỏa sáng khi đất nước ta đối mặt với khủng hoảng kinh tế - xã hội những năm đầu thập niên 80 của thế kỷ trước để hình thành đường lối Đổi mới. Ngày nay, thế và lực của chúng ta đã mạnh hơn nhiều. Nhất định bản lĩnh đó sẽ lại tỏa sáng để đẩy mạnh toàn diện công cuộc Đổi mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, đưa sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc lên tầm cao mới vì một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa - dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh...”