Facebook là mạng xã hội thành công nhất từ trước đến nay với trên ¼ nhân loại sử dụng dịch vụ. Ngoài những thành công về thương mại, Facebook cũng còn được biết đến như một doanh nghiệp có nhiều đóng góp cho xã hội với khẩu hiệu “Tất cả vì con người” (People First) của mình. Đặc biệt trong lĩnh vực Internet, Facebook đã từng được biết đến với những nỗ lực phổ cập truy cập Internet trên toàn cầu mà trước tiên là đến những khu vực chậm phát triển thông qua các chương trình kết nối Internet qua vệ tinh, kinh khí cầu tại châu Phi.

Facebook: "Thien than" hay "Ac quy"? - Anh 1

Vệ tinh Amos-6 phủ sóng phần lớn khu vực cận Sahara ở châu Phi

Mới đây, Facebook đã triển khai chương trình hỗ trợ cho các quốc gia đang phát triển như truy cập Internet miễn phí qua dịch vụ Free Basics và tăng tốc độ đăng tải lên Facebook cho một số quốc gia đang phát triển như Ấn độ , Thái Lan và Việt Nam qua dịch vụ Instant Articles. Tuy nhiên, cũng có một số ý kiến cho rằng, Facebook thực ra không quá vô tư như tuyên bố, mà sau những động thái “vì mọi người” là những kế hoạch sâu xa hơn nhằm thôn tính thị trường Internet toàn cầu.

Facebook là Internet

Tại Myanmar, khi người ta muốn nói về “Internet”, họ thường liên tưởng ngay đến Facebook - mạng lưới truyền thông xã hội chi phối tất cả các hoạt động trực tuyến tại đất nước này đến một mức độ không thể tưởng tượng nổi.

Facebook: "Thien than" hay "Ac quy"? - Anh 2

Myanmar là một trong những quốc gia có lượng người truy cập Internet ít nhất thế giới

Hơn hai năm trước đây Facebook đã ra mắt sáng kiến Internet.org khi hợp tác với các công ty công nghệ, bao gồm Samsung, Nokia và Qualcomm, với mục tiêu đề ra là mang cung cấp khả năng truy cập Internet giá rẻ vào một số dịch vụ nhất định đến các quốc gia kém phát triển.

Các nỗ lực trên đã nhận được những lời chỉ trích vì đã tạo ra "một đặc khu" có quyền truy cập đặc biệt đến Facebook và một vài đối tác có các dịch vụ trực tuyến khác, và đến tháng 5 năm nay nó đã mở ra một nền tảng kỹ thuật cho các nhà phát triển dịch vụ. Hiện tại, đã có hơn 60 dịch vụ sẵn sàng phục vụ khách hàng trên nền tảng này. Trong tháng 9, các ứng dụng cung cấp dịch vụ đã được đổi tên thành Dịch vụ cơ bản miễn phí (Free Basics) để phân biệt nó với trang web Internet.org.

Free Basics có thực sự “miễn phí”

Hôm thứ Ba vừa qua, CEO của Facebook, Mark Zuckerberg đã nhấn mạnh đến sự khác biệt mà các Dịch vụ cơ bản miễn phí đã mang đến cho cuộc sống của người nông dân Ấn Độ, giúp họ cập nhật thông tin về giá cả thị trường và thời tiết để gia tăng thu nhập.

Facebook: "Thien than" hay "Ac quy"? - Anh 3

Zuckerberg giới thiệu các dịch vụ Free Basics tại Ấn độ ngày 24/11/2015

"Hiện nay, ở Ấn Độ vẫn còn gần 1 tỷ người không được tiếp cận với internet. Bây giờ với Dịch vụ cơ bản miễn phí của Internet.org, ngày càng có nhiều người có thể tận dụng được những cơ hội đổi đời mà internet mang lại," Zuckerberg nói.

Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người đều nghĩ như vậy khi đề cập đến mục tiêu từ thiện của Facebook. Một người sử dụng Dịch vụ cơ bản miễn phí đã viết về thực trạng sử dụng các dịch vụ này trên mạng Reliance ở Ấn Độ, và cách thức Facebook đặt dịch vụ của mình lên trên tất cả mọi thứ khác.

"Nó làm cho tôi tự hỏi về mục đích thực sự của chương trình này. Đã có những phương thức phổ cập truy cập internet toàn cầu mà không cần phải cần đến sự độc quyền của Facebook núp dưới vỏ bọc của hoạt động từ thiện", Firas Durri viết trên tờ Medium.

Trong một bài báo khác được công bố hồi đầu tháng 11 có tựa đề "Tổ chức internet.org mới của Facebook là ác quỷ" tác giả Mahesh Murthy hoàn toàn bác bỏ tuyên bố của Facebook khi nói rằng mục tiêu của Facebook là nhằm kết nối mọi người chứ không vì tiền bạc.

"Núp dưới chiêu bài từ thiện này là một thực tế hoàn toàn khác. Đầu tiên, đó không phải là tổ chức phi chính phủ. Đây chỉ là một bộ phận của Facebook. Thứ hai, nó hoạt động hoàn toàn “vì-lợi nhuận” bằng mọi cách. Thứ ba, thực chất tổ chức này phải được gọi là "Văn phòng Thôn tính Người nghèo của Facebook", Mahesh Murthy chỉ trích.

Tùng Lâm