“Ăn một miếng trầu, gặp đây ăn một miếng trầu. Không ăn cầm lấy, không ăn cầm lấy, cho nhau bằng lòng. Trầu này, trầu tính, trầu tình…” câu hát quan họ trong bài ‘Mời trầu’ ngân vang đằm thắm trong Lễ khai mạc Festival Bắc Ninh 2010 vừa được tổ chức nhằm tôn vinh những giã trị văn hóa truyền thống vùng Kinh Bắc.

Festival Bắc Ninh 2010 là hoạt động hướng tới Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long- Hà Nội và chào mừng sự kiện UNESCO công nhận Dân ca quan họ Bắc Ninh là di sản văn hóa phi vật thể Đại diện của Nhân loại và Hát Ca trù là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Bắc Ninh là một trong số ít tỉnh có hai Di sản văn hóa thế giới. Lễ khai mạc được tổ chức hoành tráng với quy mô lớn tại Trung tâm Văn hóa Kinh Bắc, thành phố Bắc Ninh, tối 17-4 và được truyền hình trực tiếp trên VTV1. Tham dự chương trình có đồng chí Nguyễn Phú Trọng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội và nhiều đại diện các ban ngành, tổ chức trong nước và quốc tế. Trước Lễ khai mạc Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng đã tham dự buổi gặp mặt đại biểu nghệ nhân quan họ Bắc Ninh. Tại đây, đồng chí đã thăm hỏi ân cần đến các nghệ nhân và trao quà cho 7 đại biểu nghệ nhân quan họ cao tuổi nhất. Phát biểu tại Lễ khai mạc, đồng chí Nguyễn Phú Trọng tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống và biểu dương các thành tựu mà nhân dân tỉnh Bắc Ninh đã đạt được trong thời gian vừa qua. Chủ tịch QH đề nghị, tất cả các ngành, các cấp, các địa phương trong cả nước cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, nâng niu, trân trọng và có những việc làm thiết thực để tôn vinh, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, cả văn hóa vật thể và phi vật thể, đấu tranh với những hành vi phi văn hóa, phản văn hóa. Riêng Bắc Ninh, là địa phương đã có hai di sản văn hóa phi vật thể thế giới, càng cần nhận thức sâu sắc vinh dự và trách nhiệm trong công việc này, thực hiện tốt những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước cùng những cam kết với UNESCO về các biện pháp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa trên quê hương. Lễ khai mạc Festival Bắc Ninh 2010 diễn ra mang đậm bản sắc của vùng đất và con người quê hương quan họ. Chương trình nghệ thuật trong Lễ khai mạc với chủ đề “Văn hiến Bắc Ninh – Hội tụ và tỏa sáng” bao gồm nhiều tiết mục văn hóa văn nghệ được dàn dựng công phu. Lực lượng tham gia chương trình hơn 2000 người bao gồm các nghệ sĩ, nghệ nhân quan họ, học sinh, sinh viên, bộ đội, công an, công nhân và nhân dân địa phương. Ấn tượng nhất trong chương trình là màn hát múa của các Liền anh Liền chị dưới làn điệu của bài hát “Mời trầu”. Các Liền chị trong trang phục áo tứ thân, tay mang khay đầy ắp những miếng trầu têm cánh phượng đến tận bàn mời các đại biểu và khán giả. Ánh sáng, âm thanh cùng với những đợt pháo hoa rực sáng trên bầu trời cũng làm cho đêm hội thêm phần hấp dẫn. Trong Lễ khai mạc, bà Katherine Muller-Martin - Trưởng Văn phòng UNESCO tại Hà Nội đã trao bằng của UNESCO cho lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh. Mang trên mình chiếc áo dài truyền thống Việt Nam, trông bà rất trẻ và đẹp. Thân thiện với mọi người, bà tâm sự rất ấn tượng khi nghe các làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh. Bà cũng cho biết việc duy trì và phát huy dân ca quan họ đòi hỏi cả cộng đồng và mọi người phải tham gia tích cực. Festival Bắc Ninh như một ngày hội lớn của toàn bộ người dân miền quan họ. Trên khắp các dãy phố dẫn đến Trung Tâm văn hóa Kinh Bắc – Trung tâm văn hóa lớn nhất cả nước, rất nhiều các hoạt động văn hóa được tổ chức, thu hút hàng ngàn người từ khắp nơi đổ về. Bác Đỗ Duy Tỵ đến từ xã Phú Lâm huyện Tiên Du rất vui mừng khi tham gia chương trình. Bác có tham gia trưng bày sinh vật cảnh cùng vài người bạn tại Trung Tâm văn hóa Kinh Bắc. Tại đây, có nhiều cây cảnh được định giá đến lên đến 3 hoặc 4 tỉ đồng. Bác phấn khởi cho biết “Chúng tôi rất tự hòa là người dân tỉnh Bắc Ninh, đây là dịp tốt để mọi người trên cả nước hiểu thêm về dân ca quan họ, hiểu thêm về văn hóa Kinh Bắc.” Ngoài tâm điểm của chương trình là Lễ khai mạc còn rất nhiều hoạt động khác như: Đại hội thể dục thể thao tỉnh Bắc Ninh, Dâng hương tại đền Đô; Hội thi hát Quan họ; Hội chợ Thương mại và Du lịch; Trưng bày giới thiệu cổ vật, đá quý, Triển lãm ảnh nghệ thuật; Hội thi Sinh vật cảnh; giao lưu Dân ca Quan họ Bắc Ninh, dân ca các vùng, miền; hát Quan họ trên thuyền, Rối nước, các trò chơi dân gian… Nghệ nhân quan họ Nguyễn Thị Lựu, 83 tuổi, dù không đứng được nhưng vẫn nhờ con cháu đưa đến tham dự lễ hội. Cụ Lựu học hát quan họ từ năm 13 tuổi và bây giờ dù tuổi đã cao nhưng cụ vẫn mê hát và xem hát. Cụ tâm sự “Dù có đi đâu làm gì nhưng mỗi khi có cuộc thi hát quan họ là cụ đều tham gia.” Tuy rất vui trong ngày lễ hôm nay nhưng cụ cũng thể hiện sự lo lắng khi nét văn hóa này ngày càng mai một. “Trong gia đình tôi, con tôi cháu tôi không đứa nào biết hát quan họ, chúng nó suốt ngày chỉ biết đi làm và đi học,” cụ buồn ràu nói. Sự kiện văn hóa Festival Bắc Ninh 2010 thực sự có ý nghĩa khi nó thu hút đông đảo người xem, rất nhiều trong số đó là các bạn trẻ Bắc Ninh. Có thể, sau chương trình này, sẽ có nhiều bạn mong muốn trở thành các Liền anh Liền chị quan họ trên quê hương mình. Duy Minh