Việc giảm thời gian giao dịch chứng khoán từ T+4 như hiện nay xuống còn T+2 được kỳ vọng sẽ giúp tăng tính thanh khoản và sự năng động cho thị trường. Tuy nhiên, xung quanh vấn đề này vẫn còn nhiều băn khoăn về thời gian và cách thức áp dụng.

Yêu cầu quan trọng nhất để đảm bảo sự thông suốt của hoạt động giao dịch T+2 là khả năng đáp ứng hạ tầng công nghệ UBCK nhà nước cũng đã có buổi làm việc với đại diện các Cty Chứng khoán và Ngân hàng lưu ký để lấy ý kiến về vấn đề này. Rủi ro "độ trễ chứng từ" Theo hướng dẫn của UBCK, những chứng khoán được phép bán vào ngày T+2 thì phải thỏa mãn điều kiện là cổ phiếu, trái phiếu đã được thành viên lưu ký xác nhận kết quả giao dịch với Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (VSD), không bị lỗi giao dịch, không thuộc diện chứng khoán cầm cố, thế chấp hay bị ràng buộc với Cty chứng khoán. Việc thực hiện quyền liên quan đến cổ phiếu giao dịch ngày T và được bán từ T+2 thuộc về người mua chứng khoán giao dịch ngày T. Ngoài ra, việc bán chứng khoán theo phương thức T+2 nói trên vẫn phải tuân thủ các quy định hiện hành về giao dịch chứng khoán như không được hưởng quyền, không được phép mua và bán cùng một loại cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư trong một ngày giao dịch... Theo quy định mới này, thời gian áp dụng bán chứng khoán T+2 sẽ chính thức được thực hiện vào sáng ngày mua thứ 2. Do đó, đối với trường hợp xảy ra lỗi trong giao dịch, Cty chứng khoán phải hoàn tất hồ sơ sửa lỗi và chuyển lên VSD muộn nhất vào lúc 4h30 phút ngày T+1. Điều khiến các Cty chứng khoán có mặt tại buổi tọa đàm băn khoăn nhất chính là giải quyết như thế nào với độ trễ của chứng từ nếu áp dụng giao dịch T+2 khi đối chiếu số dư tài khoản có chênh lệch. Bà Vũ Thị Kim Liên - Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết, hiện nay UBCK nhà nước cũng đang nỗ lực giải quyết vấn đề này. Tuy nhiên rủi ro về độ trễ chỉ diễn ra đối với một số ít trường hợp cổ phiếu như phát hành thêm, chuyển khoản, tặng cổ phiếu,... Tăng cường đầu tư công nghệ Theo dự thảo quyết định của Chủ tịch UBCK, thời gian bán chứng khoán được rút ngắn xuống thành T+2 nhưng thời gian thanh toán vẫn giữ nguyên T+3. Để làm được như vậy, cần phải có sự tách bạch hoàn toàn giữa cơ chế giao dịch ra khỏi cơ chế thanh toán của nhà đầu tư. Tuy nhiên, điều này dẫn đến rủi ro là có thể có sự bất đối ứng giữa giữa hai hoạt động giao dịch và thanh toán trên thị trường. Như vậy, cho dù có sự tách bạch nhưng hoạt động giao dịch và thanh toán phải thống nhất với nhau, theo nghĩa, một nhà đầu tư sau khi đã chuyển giao quyền sở hữu chứng khoán sẽ luôn nhận được một khoản thanh toán đối ứng và ngược lại. Do đó, UBCK và Cty chứng khoán phải có sự thống nhất trong sử dụng phần mềm quản lý giao dịch của nhà đầu tư, đảm bảo VSD có thể quản lý đến tận từng tài khoản của nhà đầu tư. Như vậy, yêu cầu quan trọng nhất để đảm bảo sự thông suốt của hoạt động giao dịch T+2 chính là khả năng đáp ứng hạ tầng công nghệ hiện đại. Trong điều kiện hiện nay, không phải Cty chứng khoán nào cũng có sẵn công nghệ kỹ thuật đáp ứng được việc giao dịch T+2. Và, việc chỉnh sửa phần mềm cũng cần có thời gian, nhất là đối với những phần mềm được các Cty chứng khoán mua lại từ các Cty nước ngoài. Trên cơ sở đó, đại diện của UBCK nhà nước cho biết, việc áp dụng thời gian hoạt động giao dịch mới không nhất thiết phải thực hiện trên toàn bộ thị trường mà có thể áp dụng theo hình thức Cty nào đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật có thể được phép cho khách hàng giao dịch T+2 trước. Điều này có thể dẫn đến hiện tượng chuyển dịch tài khoản giữa một số Cty chứng khoán, dẫn đến việc thu hẹp thị phần của một số Cty mà hạ tầng công nghệ vẫn chưa đáp ứng yêu cầu giao dịch. Tuy nhiên, việc áp dụng theo hình thức này không chỉ đáp ứng nguyện vọng của nhà đầu tư mà còn thúc đẩy các Cty tăng cường đầu tư hạ tầng công nghệ. Theo một số Cty chứng khoán có mặt tại buổi tọa đàm, cho dù việc áp dụng thí điểm tại một số Cty Chứng khoán, thì việc áp dụng hoạt động bán chứng khoán trước ngày T+2 khó được thực hiện trước tháng 6/2010. Thủy Nguyên