Sau nhiều thời gian chờ đợi, ngày 24/3, UBCK đã chính thức tổ chức buổi tọa đàm với các thành viên là CTCK và Trung tâm Lưu ký (VSD) để chuẩn bị cho việc triển khai quy định hướng dẫn về bán chứng khoán vào thời điểm T+2.

Đây là một tín hiệu tích cực đối với thị trường, song thực tế cho thấy để chính thức triển khai nghiệp vụ này, bản thân VSD và các CTCK còn phải giải quyết rất nhiều vướng mắc. Ông Nguyễn Sơn, Trưởng ban Phát triển thị trường, UBCK cho biết, trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, thấy xuất hiện rất nhiều vấn đề như phần mềm công nghệ tại các CTCK cũng như cơ chế báo cáo lệnh giao dịch từ CTCK đến VSD còn phải sửa đổi, bổ sung... Đặc biệt, việc áp dụng T+2 càng khó khăn hơn đối với nhiều CTCK nhỏ, công nghệ chưa đáp ứng được chuẩn theo yêu cầu. Để áp dụng thời gian thanh toán T+2, các công ty phải cài đặt phần mềm tương thích với phần mềm của VSD, từ đó VSD mới có thể tiếp cận và theo dõi tài khoản của tất cả các khách hàng. Trên thực tế, sau đợt test phần mềm hệ thống mới, chỉ có khoảng 50% CTCK là đáp ứng yêu cầu hoàn thành giai đoạn chạy thử nghiệm kết nối. Ông Phạm Trung Minh, Trưởng phòng Đăng ký chứng khoán, VSD cho biết, triển khai giao dịch T+2 không hề đơn giản nếu VSD không quản lý "tận chân" chi tiết tài khoản của từng nhà đầu tư song hệ thống công nghệ hiện tại chưa đủ để Trung tâm thực hiện điều này. Một vướng mắc nữa mà các thành viên chưa đi đến thống nhất là vấn đề sửa lỗi giao dịch, mà bản chất vẫn là hệ thống công nghệ. Đại diện của CTCK Bảo Việt cho rằng, cần có sự thay đổi về thời gian để hoàn thiện bộ hồ sơ sửa lỗi. Thông thường, các CTCK được nhận sau hoặc nhận chậm chứng từ sẽ dẫn đến việc phải hạch toán hiệu chỉnh về ngày có hiệu lực trên chứng từ ghi sổ mà CTCK nhận được từ VSD. Đại diện một CTCK khác thì cho rằng, việc rút ngắn thời gian sửa lỗi xuống còn T+l sẽ gây khó khăn cho CTCK, nên thay vì việc rút ngắn thời gian sửa lỗi xuống còn T+1 thì VSD có thể vẫn để thời gian sửa lỗi là T+2, nhưng khi CTCK phát hiện có lỗi giao dịch sẽ lập tức báo lên VSD và tài khoản đó sẽ không được bán trong ngày T+2. Về vấn đề này, ông Minh cho biết, VSD sẽ tiếp tục tập hợp ý kiến từ phía các CTCK để đưa ra phương án tối ưu. Một mối quan tâm lớn nữa đối với các CTCK là vấn đề kiểm soát số dư. Do vậy, làm thế nào để giảm bớt sự chênh lệch về số dư chứng khoán giữa CTCK và VSD cũng đang là vấn đề gây canh cãi, thực tế việc kiểm soát số dư cũng liên quan đến hệ thống công nghệ. Chỉ khi hệ thống công nghệ được đồng bộ thì mới hạn chế được các rủi ro sai sót. Bài toán cạnh tranh Nếu quy định T+2 sớm chính thức được ban hành, trước hết nó sẽ đảm bảo tính công bằng, công khai giữa các CTCK, giữa các nhóm khách hàng. Trong thời gian qua, vẫn có những CTCK "lách luật”, cho phép nhà đầu tư thực hiện mua, bán trước ngày thanh toán T+3, tùy từng đối tượng khách hàng, tùy hạn mức tài khoản mà có những ưu ái riêng. Như vậy, nhiều CTCK kỳ vọng, khi quy định T+2 được ban hành sẽ phần nào khắc phục được hạn chế trên. Tuy nhiên, điều này cũng không đơn giản, vì theo đại diện UBCK, việc thực hiện giao dịch T+2 cũng sẽ được tiến hành tương tự đối với giao dịch trực tuyến. Nghĩa là nếu các CTCK nào đáp ứng đủ các yêu cầu về mặt công nghệ thì sẽ được tiến hành giao dịch T+2, những công ty còn lại sẽ vẫn tiến hành giao dịch như hiện tại (T+3) và khắc phục dần. “Điều này đòi hỏi các CTCK phải đầu tư một cách thỏa đáng", đại diện cơ quan quản lý cho biết. Như vậy, ở đây vẫn trở lại cách “mạnh ai nấy làm”, nên rất khó để đảm bảo công bằng cho các CTCK nhỏ. Trong khi những CTCK đã chuẩn bị sẵn sàng về mặt công nghệ để triển khai giao dịch T+2, thậm chí là T+l... tỏ ra sốt ruột về thời gian áp dụng, thì các CTCK nhỏ lại tỏ ra sất ruột hơn vì chưa cài đặt được phần mềm tương thích với phần mềm của VSD để VSD có thể theo dõi chi tiết từng tài khoản khách hàng tại các CTCK. Cũng có nhiều CTCK đưa ra kiến nghị, cùng một lần thay đổi công nghệ thì tại sao không cho thực hiện sang giao dịch T+1? Thực tế cho thấy, việc thay đổi cơ chế trong giao dịch là thích hợp và cần sớm được triển khai nhằm hạn chế bất cập về cạnh tranh thiếu lành mạnh, hạn chế được các hành vi thao túng giá của một số đối tượng nhà đầu tư “cá mập"... và nó xuất phát từ ý nguyện của hầu hết thành viên thị trường. Đại diện UBCK cũng cho biết, cơ quan quản lý sẽ cùng với các CTCK và VSD sẽ bàn bạc để làm sao quy trình giao dịch T+2 được triển khai hợp lý một cách sớm nhất. Một sự chuẩn bị kỹ lưỡng và cẩn trọng là không bao giờ thừa, kể cả những phát ngôn về mốc thời gian được áp dụng T+2 từ cơ quan quản lý. Hải Vân