Những chiêm nghiệm của nhà ngoại giao lão thành Bùi Hồng Phúc, nguyên Đại sứ tại Trung Quốc khiến người viết hiểu rõ hơn về công việc của người làm công tác đối ngoại, đặc biệt là với nước bạn láng giềng. Công việc ấy giống như gieo hạt giống tốt trên mảnh đất lành nhằm mang mùa vàng cho cả thế hệ mai sau.

Diễn đàn Nhân dân Việt - Trung tại Ninh Bình ngày 13/10/2013.

Nghỉ hưu từ năm 2003 nhưng trông Đại sứ Bùi Hồng Phúc nhanh nhẹn, rắn rỏi hơn rất nhiều so với cái tuổi 79 của mình. Dường như, những hoạt động ngoại giao nhân dân trong vai trò là Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt – Trung đã tiếp thêm cho ông niềm nhiệt huyết đặc biệt.

Bản lĩnh trong ngoại giao nhà nước

Trước khi nhận nhiệm vụ làm Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc (1997-2002), Đại sứ Bùi Hồng Phúc đã đảm trách nhiều vị trí quan trọng trong Bộ Ngoại giao và từng là Đại sứ Việt Nam tại CHLB Đức, kiêm Thụy Sỹ và Áo. Tuy nhiên, nhiệm kỳ công tác 5 năm tại Trung Quốc để lại trong ông nhiều ấn tượng và tình cảm đặc biệt.

Ông Phúc chia sẻ: “Đã là Đại sứ thì dù công tác trên địa bàn nào cũng phải kết hợp nhuần nhuyễn, dung hòa được hai nhiệm vụ: Bảo vệ được lợi ích dân tộc trong khi vẫn khéo léo giữ được quan hệ tốt đẹp với nước sở tại. Đặc biệt là khi giữa hai quốc gia xảy ra xung đột biên giới thì vai trò của Đại sứ là lấy hữu nghị để giải quyết bất đồng và trong giải quyết bất đồng không làm sứt mẻ tình hữu nghị. Trong nhiệm kỳ công tác của tôi tại Trung Quốc, có những cuộc đàm phán kéo dài vài chục tiếng đồng hồ để giải quyết các xung đột nhưng phải luôn tâm niệm để đạt được cả hai mục tiêu: Bảo vệ lợi ích dân tộc và vẫn giữ được quan hệ hòa hảo truyền thống với bạn”.

Với phương châm tận dụng tối đa các cơ hội để tăng cường mở rộng các mối quan hệ từ trung ương đến địa phương tại nước sở tại, Đại sứ Bùi Hồng Phúc có quan hệ đặc biệt tốt với các cơ quan trọng yếu phía bạn như Bộ Ngoại giao, Ban đối ngoại Trung ương và Bộ Thương mại. Ông nói: “Đại sứ phải làm sao để mối quan hệ tốt đẹp đến mức những khi có việc cần thì lãnh đạo phía bạn thậm chí sẽ đích thân gọi điện thoại cho mình để trao đổi công việc chứ không nhất thiết phải trải qua các nghi thức lễ tân. Khi Đại sứ có được những thông tin chính xác thì ở trong nước sẽ có cơ sở để xử lý tình huống rất bài bản, tốt đẹp”.

Phương châm của Đại sứ Bùi Hồng Phúc đã không chỉ giúp ông giải quyết trôi chảy nhiều vấn đề trong công việc mà ngay cả khi ông hết nhiệm kỳ tại Trung Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Hồ Cẩm Đào đã chủ động tiếp ông để chào từ biệt. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc tiếp một Đại sứ nước ngoài hết nhiệm kỳ là chuyện ít có trong tiền lệ.

Linh hoạt trong ngoại giao nhân dân

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ngoại giao nhà nước, Đại sứ Bùi Hồng Phúc trở về nước và bắt tay vào công tác ngoại giao nhân dân. Ông nhận thấy, ngoại giao nhân dân và ngoại giao nhà nước đều có chung một nhiệm vụ nhưng cách làm lại khác nhau. Công tác ngoại giao nhân dân có phần linh hoạt hơn theo phương thức đi vào lòng người, đưa đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước vào đời sống, tâm tư của nhân dân hai nước. Ông phân tích: “Dù khác nhau về phương thức nhưng phải có sự phối hợp bổ sung giữa ngoại giao nhà nước và ngoại giao nhân dân. May mắn là khi chuyển sang công tác ngoại giao nhân dân, tôi được thừa hưởng những kiến thức và vốn quan hệ được xây dựng từ trước đó, giúp cho công tác ngoại giao nhân dân đạt được hiệu quả mà mình mong muốn”.

Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Trung Quốc đã giúp đỡ Việt Nam rất nhiều về người và của. Những năm 1950, Hồ Chủ tịch và Mao Chủ tịch đã có những thỏa thuận hợp tác để Trung Quốc giúp đỡ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ của Việt Nam đi vào giai đoạn quyết liệt, Trung Quốc đã giúp đỡ Việt Nam cả về nhân lực và vật lực. Đến nay, vẫn còn 1453 liệt sĩ quân tình nguyện Trung Quốc còn nằm lại trên đất Việt Nam.

Hội Hữu nghị Việt – Trung đã dựa trên những nền móng tốt đẹp ấy khơi dậy và lan tỏa tình cảm gắn bó truyền thống giữa nhân dân hai nước.

Hội Hữu nghị Việt - Trung là tổ chức chính trị, xã hội thành lập sớm nhất tại Việt Nam. Ngày 18/1/1950, hai nước Việt Nam và Trung Quốc thiết lập quan hệ ngoại giao. Ngày 22/3/1950, Thường vụ Bộ Chính trị quyết định thành lập Hội Hữu nghị Việt - Trung, đến nay, sau gần 64 năm, Hội đã góp phần tăng cường thúc đẩy quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Khánh Nguyễn